...Aýyl sharýashylyǵyn, ásirese, aýyl sharýashylyǵy ónimine ósip otyrǵan jahandyq suranys jaǵdaıynda aýqymdy jańǵyrtý qajet. Aýyl sharýashylyǵyn qaıta óńdeýde jáne saýdada fermerlik pen shaǵyn jáne orta bıznesti damytý. Bul – ózekti mindet.
Nursultan NAZARBAEV.
(«Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan).
AlataýdyńetegindealańsyzjatqanTúlkibasaýdanynalmanyńotanydesedebolǵandaı. Keshegi Keńes odaǵy kezinde osyndaǵy bir ǵana «Mıchýrın» sharýashylyǵynda 850 gektar jemis aǵashy bolǵan eken. Almanyń arasynda asyr salyp óskendikten shyǵar, jergilikti halyq jemis-jıdek saýdasyn jaqsy meńgergen. Shymkentten Tarazǵa jol tartsańyz, eki oblystyń shekarasyndaǵy Shaqpaq baba aýylynan bastap, jol jaǵalaı ornalasqan jemis satýshylardy kórer edińiz. Almanyń arqasynda aýqatty otbasyǵa aınalyp, turmysyn túzep alǵandar kóp.
Árıne, keńestiń kózin kórgen jemis aǵashtary búginde qartaıdy, eskirdi. О́nim bermegen soń birqatary otalyp, otynǵa ketip qalǵanyn da jasyrýǵa bolmas. Áıtse de, taý etegindegi halyq óz kásipterinen qol úzip qalǵan joq. Tunyp turǵan tabıǵaty bar Túlkibas áli de bul tóńirekke osy almasymen tanymal. Qazir aýdanda jańa baý-baqshalar paıda bolyp, qaıta bul tirliktiń jańa bir tynysy ashylǵandaı. Munda 2007 jyldan bastap alma baý kólemin ulǵaıtý jumystary jalǵasyn tabýda. Búgingi tańda aýdan boıynsha alma baý kólemi 3200 gektardy quraıdy, sonyń ónim beretini 2000 gektar. Qalǵany endi-endi boı túzep kele jatyr. «2009 jyldan bastap alma baýlarǵa memleket tarapynan qoldaý kórsetilip, sýbsıdııa berý qolǵa alyndy. Osyǵan baılanysty alma baý kólemin ulǵaıtý maqsatynda memlekettik baǵdarlamaǵa sáıkes agroqurylymdardyń arqasynda biraz jumystar atqaryldy. 2007-2012 jyldar aralyǵynda baǵdarlamaǵa sáıkes jemis-jıdekterdiń ónimdiligin joǵarylatý jáne kólemin ulǵaıtý maqsatynda jańa zamanaýı tehnologııalarmen 457 gektar alma baý, 103 gektar júzimdik tamshylatyp sýarý ádisimen otyrǵyzyldy», deıdi Túlkibas aýdanynyń ákimi Qaırat Ábdýalıev.
О́ziniń alma baýlarymen tanymal iri sharýa qojalyǵynyń biri – «Kóktal». Bul sharýa qojalyǵy óz ıeligindegi 205 gektar alma baýynyń 140 gektarynan 250-300 sentnerden ónim jınap, tutynýshylarǵa jetkizip keledi. Mıchýrın aýyldyq okrýgine qarasty Maıtóbe aýylynda 1700 tonnalyq jemis-jıdek ónimderin saqtaıtyn qoımasy bar. Bul saladaǵy qolǵa alǵan oń tirliktiń biri – sońǵy jyldary aport almasyn egý jumysy jandanyp keledi. «Bizdiń sharýashylyq negizinen almanyń jergilikti sorttaryn egip keledi, – deıdi «Kóktal» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Asqar Tóleshov. – Onyń ishinde birneshe jyldan beri Antonov aportyn da egýdi qolǵa alǵan. Bul da Almaty aporty sııaqty joǵalyp bara jatqan almanyń bir túri. О́zim kezinde «Mıchýrın» sovhozynda eńbek etkenmin. Sondyqtan bul salanyń qyr-syryn jaqsy bilemin. 2004 jyly jeke sharýashylyq quryp, jemis-jıdek egýdi bastadym. Ol jyldary ónimniń bul túrine eshqandaı sýbsıdııa berilmeıtin. Qıyndyqtyń bárinen óttik. Qazir qaramaǵymda 20-ǵa jýyq baǵban jumys isteıdi. Jalaqylary 70-100 myń teńgeniń kóleminde».
Alma da adam sııaqty aıaly alaqandy, jaqsy kútimdi qalaıdy. Áıtse de búginde jemis aǵashynyń jaǵdaıyn túsinetin naǵyz mamandy tabý qıyn eken. Sodan bolar, Asqar Tóleshovtiń eki uly alma aǵashynan alysqa ketpeı, áke jolyn qýypty. Osy sala boıynsha joǵary bilim alǵan úlkeni búginde sharýashylyqta agronom bolyp eńbek etse, ekinshisi ýnıversıtette oqyp júr. Qalaı aıtsaq ta, almasymen aty shyqqan Túlkibastyń bul tirligi talaıǵa úlgi bolary anyq.
Oralhan DÁÝIT,
«Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.
Sýretterdi túsirgen
Hýsan AZIZOV.
