«Nege bilmeıin? – deımin men ishteı tolqyp. – Bala kúnimde talaı ret kelgen jerim emes pe?!».
Kóz aldyma sarǵaıǵan eski sýretter sekildi sanamnyń bir túkpirinde qalǵan sol baıaǵy-y oqıǵalar elesteıdi. Ol kezde Qumsaı degenińiz myna saıdyń eki jıeginde qaz-qatar tizilip otyratyn kádimgideı-aq aýyl edi.
Bir kúni sheshem ekeýmiz kún bata júk mashınasymen kelip, naǵashy atamnyń úıiniń janynan túsip qaldyq. Aq jaýlyǵynyń ushy jelbirep, eski kebisin qonyshynan basyp, aldymyzdan qalbalaqtap shyqqan naǵashy apam qýanyp, sheshemniń kóıleginiń etegine jabysyp, úrpıip turǵan meni ózine qaraı tartyp, eki betimnen kezek-kezek shópildetip súıip jatyr. Sóıte júrip, sheshemniń júzine qarap: «Áı, saǵan ne bolǵan? Reńiń synyq qoı» dep alańdap qoıady. Jol boıy kóziniń aldyn álsin-álsin súrtip, ún-túnsiz kelgen sheshem: «Jaı ánsheıin, keıin aıtam», dedi aqyryn ǵana sharshaýly kúıde ún qatyp.
Jazdygúni bolǵandyqtan túnge qaraı esik aldyndaǵy aǵash tapshanǵa tósek salyp, syrtqa jattyq. Juldyzdary ıin tirese jypyrlap turǵan qarakók aspanǵa qarap, kózim ilinip bara jatqanda estigenim: «Qoı ári, ne bolsa soǵan renjispeseńdershi. Bu kúnde kim ishpeı júr deısiń... – dep kúrsingen naǵashy apamnyń sózi boldy. – Bala-shaǵasyn umytpaı, tapqan-taıanǵanyn úıine ákep júrse bopty da, áıteýir. Aqylyn qosa ishetin jigit emes qoı. Ekeýińniń ortańdaǵy myna bala da ósip qaldy. Bıyl tórtke shyǵa ma, qalaı ózi?..» «Joq. Beske...».
Kip-kishkentaı bala bolsam da, bizdiń úıge bir qater tóngenin ishim sezedi. Túnde qorqynyshty tús kórip, qaıta-qaıta shoshyp oıandym.
Erteńine naǵashym menimen túıdeı jasty Kádirjan degen balasy ekeýmizdi bıik jotanyń ar jaǵyndaǵy fermaǵa aparyp, ortalyqtaǵy dúkenniń aldynan bir dáý qarbyz áperdi de: «Al endi, osyny úıge alyp baryńdar!» dep tapsyrdy.
Biz ony kezek-kezek kóterip, álgi jotanyń ortan beline jetken kezde silemiz qatyp, ábden sharshadyq. Sol kezde men: «Dabaı, muny dóńgeletip aparaıyq,» dedim bir jańalyq ashqandaı bolyp. Kádirjan appaq kúrek tisterin kórsete yrjıyp, birden kelise ketti.
Sóıtip dáý qarbyzdy biz joǵary qaraı domalata bastadyq. Biraq ol yrqymyzǵa kónbeı, tómen qaraı dóńgelep «qasha jóneldi». Áne-mine degenshe, pyrsh-pyrsh etip tastan-tasqa sekirip, qyp-qyzyl sýy shashyrap bardy da, osy betkeıge at pa, sıyr ma arqandap júrgen bireýdiń sýyra almaı, qaldyryp ketken qazyǵyna soǵylyp, byt-shyt bop, shashylyp qaldy...
Oı, sondaǵy meniń jylaǵanym-aı! «Mynaý ózi, ne bop ketti?! Bizdiń úı de, dáý qarbyz da qırap, búlindi ǵoı!» dep óksip-óksip, kózimniń jasyn byrt-byrt úzdim...
Sol kúni Kádirjan ekeýmiz naǵashy atamnyń qaharynan qorqyp, birden aýylǵa barýǵa bata almaı, keshke deıin fermanyń shetinde sandalyp-sandalyp qaıtyp kelsek, úıdiń janynda bir úlken júk mashınasy tur. Túndegi biz jatqan tapshannyń ústine úlken aq dastarqan jaıylypty. Tap bir toı jasap jatqandaı úı ishi arqa-jarqa, máz-meıram.
Tórge jaıǵasqan eki-úsh qonaqtyń tómengi jaǵynda otyrǵan ákemdi kórip, júgirip baryp qushaqtaı aldym. Onyń oıynda da eshteńe joq, qarq-qarq kúlip, baýyryna basyp, mańdaıymnan ıiskep jatyr.
Erteńine biz – ákem, anam úsheýmiz álgi júk mashınasynyń kábińkesine syǵylysa otyryp, úıge qaıttyq.
Mine, sol Qumsaı ǵoı bul! Osydan kó-ó-óp jyl buryn anaý bıik jotanyń ar jaǵyndaǵy ferma keńshar ortalyǵyna aınaldy da, mundaǵylar túp-túgel sonda kóshti. Qazir ár jerde bir tómpeshik bolyp, eski jurttyń orny ǵana qalypty...
