«Qurmetti dostar!
Búgin - Ǵylym kúni!
Bul salada 22 000-nan astam maman jumys isteıdi. Ǵylymsyz, jańa tehnologııalar men bilimdi engizbesten ekonomıkada da, áleýmettik salada da tabysqa jetý múmkin emes, sondyqtan ǵylymnyń damýyna óz ómirin arnaǵan jáne barlyq kúsh-jigerin jumsaıtyn adamdardy baǵalaýymyz qajet.
Koronavırýs pandemııasy búkil álemde ǵalymdardyń róli qanshalyqty mańyzdy ekenin kórsetti. Bizdiń ǵalymdarymyz, atap aıtqanda QR BǴM Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵynyń qyzmetkerleri shtamnyń ózi bolmastan, nebári 6 kún aralyǵynda koronavırýsty anyqtaýǵa arnalǵan biregeı test-júıe ázirledi.
Bizdiń PTR-júıe joǵary dáldikke ıe jáne onyń ústine Ýhanda tabylǵan koronavırýsty ǵana emes, SARS-CoV-2 sekildi basqa koronavırýstyq shtamdardy da anyqtaýǵa qabiletti.
Qazir bıologııalyq qaýipsizdik máseleleri jónindegi ǵylymı-zertteý ınstıtýty men Ulttyq bıotehnologııa ortalyǵynyń ǵalymdary COVID-19 koronavırýstyq ınfeksııaǵa qarsy vaksına ázirleýge kiristi.
Qazaqstan ǵylymy zor áleýetke ıe. Ǵalymdardyń eńbekteri álemniń jetekshi ǵylymı jýrnaldarynda jıi jarııalanady. 2011 jylmen salystyrǵanda “Scopus” derekter bazasynda qazaqstandyq ǵalymdardyń jarııalanymdarynyń jalpy sany 34,5 esege, “Web of Science” derekter bazasynda - 59 esege ósti. Sońǵy bes jyl ishinde otandyq ǵalymdardyń árbir besinshi jarııalanymy álemniń ǵylymı jýrnaldarynyń top-25%-yna endi.
Bul rette sońǵy jyldary ǵylymı jarııalanymdar avtorlarynyń sany 3 esege ósti.
Degenmen, ǵylymdy odan ári damytý úshin eleýli ózgerister, basqarý júıesi men qarjylandyrý tetikterin jetildirý talap etiledi. Osyǵan baılanysty Memleket basshysy Q. Toqaev Úkimetke qarjylandyrýdy aıtarlyqtaı ulǵaıtýdy tapsyrdy, bul rette júıeni sapaly ózgertý boıynsha túbegeıli sharalar qabyldanyp jatyr.
Birinshiden, bıyl alǵash ret ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń ınfraqurylymyn jańartýǵa qarajat bólindi. Kelesi jyly biz ǵylymı uıymdardyń jabdyqtary men zerthanalaryn belsendi túrde jańartamyz.
Ekinshiden, ǵylymı baǵdarlamalardy granttyq jáne baǵdarlamalyq-maqsatty qarjylandyrýǵa arnalǵan baıqaýlar endi úsh jylda bir ret emes, jas ǵalymdar arasyndaǵy baıqaýlar sekildi jyl saıyn ótkiziledi.
Úshinshiden, qarjyny bólý boıynsha ashyqtyqty arttyrý boıynsha jumys bastaldy. О́tinim sapasyna talaptar da qatańdaıtyn bolady.
Tórtinshiden, Mınıstrlik joǵary oqý oryndary men akademııalyq ǵylymnyń ıntegrasııasyn jandandyrmaq. Biz konkýrstyq negizde «akademııalyq basymdylyq ortalyqtary» qurylatyn úzdik 10 oqý ornyn irikteýdi sheshtik.
Besinshiden, ǵylymdy qarjylandyrý kólemi 2020-2022 jyldarǵa eki ese ulǵaıdy. 2025 jylǵa qaraı ol jalpy ishki ónimniń 1% quraıdy.
Biz sondaı-aq ǵalymdarǵa álemdik ǵylymı ortalyqtarynda zertteý taǵylymdamasynan ótý úshin arnaıy granttar bólýdi josparlap otyrmyz.
Qazirdiń ózinde til bilimi, tarıh, fılosofııa, ádebıet jáne t.b. salada irgeli zertteýlermen aınalysatyn iri ınstıtýttardyń ǵylymı jobalaryn turaqty qarjylandyrýǵa kóshirý jumystary júrgizilýde. Olar granttar alýǵa táýeldi bolmaı, turaqty zertteýler júrgizýi tıis.
Dástúrli granttardan basqa granttardyń jańa túrleri engizilýde: shaǵyn, jedel granttar men ujymǵa arnalǵan granttar.
Baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý naqty ǵylymı-tehnıkalyq mindetterdi sheshý úshin ǵana bólinedi.
UǴK qyzmetiniń ashyqtyǵy artady. Eger buryn qarjylandyrý týraly sheshimder jasyryn daýys berý arqyly qabyldansa, endi ashyq daýys berý jáne upaı qoıý arqyly júzege asady, otyrystardyń onlaın translıasııasy qamtamasyz etildi. Biraq bul jetkilikti emes ekenin kórip otyrmyz, sondyqtan bul salada ári qaraı da jumys júrgiziledi.
Sondaı-aq ǵylymdy sıfrlandyrý jáne ǵalymdar úshin esep berýdi qysqartý boıynsha sharalar qabyldanýda. Qarjylandyrýdy alý úshin ótinim berý, aralyq jáne qorytyndy esepterdi tapsyrý tolyǵymen sandyq formatqa aýystyrylady. Qazaqstan ǵylymyn basqarýdyń biryńǵaı júıesi (QǴBBJ), ǵalymdar bazasy ǵylymı dáıeksózdeýdiń qazaqstandyq ındeksi ázirlenýde. Árbir qazaqstandyq ǵalym QǴBBJ-daǵy jarııalanym tizimi, Hırsha ındeksi, iske asyrylyp jatqan jobalar jáne t.b. málimetter kórsetilgen profaılǵa ıe bolady.
Granttyń nemese baǵdarlamanyń maqsatyn, qarjylandyrý kólemin, nátıjelerin, bastapqy ótinim men esepterge ózgerister engizýdiń barlyq kezeńderin kórsete otyryp, memleket qarjylandyrǵan barlyq jobalardyń ashyq bazasy da ázirlenedi.
Osylaısha, biz ǵylymǵa bólinetin barlyq qarajattyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýdi kózdeımiz. Budan basqa, atalmysh bazalar tıimdi basqarý sheshimderin qabyldaý úshin qazaqstandyq ǵylymnyń damý jaǵdaıy, úrdisteri men problemalary týraly obektıvti aqparat jınaýǵa múmkindik beredi.
Qurmetti ǵalymdar! Qymbatty áriptester!
Sizder elimizdiń tiregi jáne bizdiń maqtanyshymyzsyzdar.
Sizder - Qazaqstandy jańashyldyqqa bastaıtyn jáne tyń serpilisterge jeteleıtin aldyńǵy qatarly qaýymnyń ókilisizder.
Jumystaryńyzǵa tabys, biregeı ıdeıalar men zor densaýlyq tileımin! Merekelerińizben, ardaqty aǵaıyn!» - dep jazdy mınıstr Facebook parashasynda.
