Bala kishkentaı kezinde kórgen-túıgen dúnıelerin keıin ózi bólek otaý qurǵanda jańa otanyna alyp barady. Jáne ózi kórgen-uqqan dúnıelerin óziniń bala-shaǵasyna beredi. Sol sebepti, januıa tártibi, otbasylyq tárbıe bylaı qaraǵanda mánsizdeý dúnıe kóringenimen, onyń áýlet, urpaq, aǵaıyn, memleket, otan aldyndaǵy mańyzy óte tereń.
Jaǵymsyz qylyqtarǵa boı urǵan bir otbasynyń tálim-tárbıesi juqpaly aýrý sııaqty urpaqtan-urpaqqa jalǵasa otyryp, kúnderdiń kúninde sol áýletti joq etip tynady. Onymen qoımaı, jaǵymsyz qylyqtary kórshi-qolańǵa juǵysady. Sóıtip, bir tárbıesiz otbasynyń qylyǵy, kúlli aýyldy nemese áýletti buzýy múmkin. Atam qazaq osyndaıda: «Ulyń ósse uly jaqsymen, qyzyń ósse qyzy jaqsymen kórshi bol» dedi emes pe!
Árıne, januıadaǵy basty tulǵa – ata-ana. О́zara tatý ata-ana balalaryn tárbıeleý barysynda qınalmaıdy. Balalary olarǵa baǵynyshty túrde aıtqanyn tyńdaıdy, buıyrǵanyn oryndaıdy. Islam úkimi boıynsha, ata-anasyn syılamaǵan bala – zor kúnákar. Januıalyq tártiptiń búlinýine negizi sebep bolatyn dúnıe – otbasy músheleriniń ár qaısysy ózine júktegen mindet-boryshyn durys atqarmaýynan.
Aıtalyq, áke alqash bolsa, ári otbasyna halaldan taǵam taýyp berip, asyraı almasa, ondaı áke – balalarynan adamgershilik qaǵıdatyn qalaı talap etpek! Ana óz mindetin (sharıǵat boıynsha balaǵa tárbıe berý negizinen anasynyń boryshy) atqarmasa, ondaı januıanyń balalary júginsiz ketpeı qaıtedi. Januıa – degenmiz adamnyń on eki múshesi sııaqty. Bas – oılaıdy, qol – isteıdi, aıaq – júredi, kóz – kóredi, qulaq – estıdi, aýyz – sóıleıdi t.b. Endi osy músheler bir-birine baǵynbasa ne bolmaq. Bastyń oılaǵanyn – qol istemeı qoısa, aıaq teris júrse, aýyz ózim bilem dep albaty sóılese… aqyry ne bolmaq, ondaı adam ómir súre almaıdy, múmkin jyndanyp ketetin shyǵar. (Alla saqtasyn!). Januıa da osy sııaqty, árbir otbasy múshesi bir-birine baǵynbasa, ákeni bala tyńdamasa, áke jóni túzý tárbıe bere almasa, ol kúıregen otbasy.
Demek, januıa hám otbasy bir-birine baǵynyshty jáne bir-birin tolyqtyrý shartymen ómir súredi. Eger de osyndaǵy otbasylyq ómir súrý ádebi durys qurylmasa, ol da qatelikke uryndyrady. Mysaly, otbasylyq tártip qasań qaǵıdalarǵa negizdelgen bolsa, sol qaǵıdalardy aqıqatqa balap, shyrmaýynan shyǵa almasa, ondaı otbasy ómir súrý aıdanyn tartyltyp, qabiletin tunshyqtyryp tastaıdy. Kúnderdiń kúninde ol otbasy músheleri amalsyz tize búgýine týra keledi.
Sol sebepti, áýeli januıanyń árbir múshesi ózin dara tulǵa retinde sezinýi kerek. Januıada eleýsiz qalǵan tulǵa qaýipi. Ol óz ornyn taba almaıdy. Ynjyq, keri tartpa kepke túsedi nemese «atyń shyqpasa jer órte» deıtindeı áýletke pále bop jabysady. Sondyqtan januıanyń árbir múshesi otbasynda «meniń rólim bar» dep aıta alýy kerek. Olaı bolmaǵan jaǵdaıda, shet qaqpaılanǵan otbasy múshesi basqa ortadan senimdi odaq izdeı bastaıdy. Túbi áýletten bólinip dara ketedi. Sóıtip, áýlet birligi álsireıdi.
Januıa ómirinde bir-birine kómektesý, isine ortaqtasý sezimi qalyptasqan jaǵdaıda ómir súrý daǵdysy jeńildeıdi. Januıanyń yntymaq-birligi nyǵaıady. Januıadaǵy ortaq birlikti sezingen, onyń dámin tatqan adam ony saqtaýǵa kúshin salady. Eń mańyzdysy otbasylyq birlikti urpaqqa jalǵastyrýdy úıretedi.
Januıada basqalarǵa jaýapkershilik sezimin úıretetin adam ol – áke. Áke aldymen jubaıyna úlgi bolýy kerek. Ata-ananyń arasyndaǵy tatýlyq-syılastyq baılanys balaǵa ótedi. Al, bala tárbıesi ol dúnıege kelgen kúnen bastalady. Otbasylyq tártip ımandylyqqa qurylǵan januıa joqshylyq, tapshylyqtyń ózin nyǵmetke aınaldyra alady. Sol sebepti balaǵa áýeli, joqshylyq arqyly ómir qıynshylyǵyn jeńýdiń amalyn úıretý kerek. Balalaryna eshqandaı aýyrpalyq úıretpeý ol qatelik. Aýyrtpalyq kórmegen bala, ózgeniń kómegine senim artatyn, óz múmkindigin paıdalana almaıtyn kúıge túsedi.
Jaqsy januıa baqyttyń otany. Eli-zaıyptylardyń jarastyǵy baqyt aǵashy bolsa, balalary onyń jemisi. Mundaı januıaǵa tap kelgen qıyndyqtyń ózi jaqsylyqqa aınalyp ketedi. О́mirdiń mán-maǵynasyn tereń túsinbegen adam januıasyn dittegen jerine jetkize almaıdy. О́mirdiń tereń máni degenimiz – ıman, Allany birleý, eki dúnıe isine amal etý.
