Tanym • 13 Sáýir, 2020

Aıý atqan myltyqtyń dúmi

841 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Zaısan kóliniń dál ókpe tusyna shóńgedeı qadalǵan shaǵyn aýyl bar. Halqy balyq aýlap kúneltedi. Sovet zamanynda Ekibastuz kómirin Kereký-Semeı-О́skemen arqyly tasıtyn parohod júrip turypty. Qysqasy, jurty baı hám eńbekqor.

Aıý atqan myltyqtyń dúmi

Buny aıtyp otyrǵan sebebim, bir top jan osy balyqty aýyldy betke alyp jortyp kelemiz. Mingenimiz taqyrlaı mújilip, eki jyl kúnge kúıgen súıek sııaqty ádben tozǵan jaman – «Moskvıch». Ony kári tóbetteı yryldatyp júrip kelemiz. Aldynda otyrǵan jigit aǵasy mazasyz. О́skemende turatyn reketsúreı inisi qapasta otyr. Sony bosatý úshin pálen qap balyq kerek. Onyń ózinde anaý-mynaý emes, kók aıdynnyń «qasqyry» – kókserke.

Sıyr sáskede sypaty quntaıjynyń qamalyndaı kók qaqpaǵa tumsyq tiredik. Bul úıde sharýasy myǵym, tirligi toq, tártibi bekem aqsaqal turady. Bir balasy zaýyttyń úlken qaıyǵyn jalǵa alyp, balyq aýlaıdy. Bul – olardyń jeti ataǵa jalǵasqan kásibi. Qarııamen biz beıbaq tanys bolǵandyqtan, emiksigen topqa ilese kelgen jaıymyz bar. Jeńistiń 50 jyldyǵynda bul adam týraly jelpintip maqala jazǵanbyz. Ol ardagerdiń kóńilinen shyqqan...

Han taqsyrǵa júgine kelgen kerýenshiler sııaqty tabaldyryq attaǵan boıy «assalaýdy» tógip jatyrmyz. Tekti qarııa saqalyn bir sıpap, Saýyr taýynyń quzaryna baılanǵan aqsur muzdaqtaı kere qasyn qaıshylap qoıyp únsiz otyr. Qapasta jatqan reketsúreıdiń aǵasy sóıledi. Sheshen adam edi, aýzynan shyqqan lepisi dál ondyqqa tik-tik tıip jatyr. Baıqaımyn, qarııanyń qabaǵyna kóktemde shyǵystan oraı soǵatyn Qarasaıdyń jyly jeli júgirdi. Bárimizdi bir-birlep sholyp shyqty. Maǵan kelgende «osylardy bastap kelgen sensiń-aý» degendeı, jyly jymıyp ótip ketti.

Shaı ishildi. Balyq asyldy. Ishtik-jedik. Bata jasaldy. Ardager-qarııa balasyn shaqyrdy. «Myna jigitterge uradaǵy muzǵa bastyrǵan kókserkelerdi ber. Qalaǵanynsha alsyn!». Balasy baqyraıyp ketti. Basyn shaıqady. Biz sasqalaqtaı bastadyq. Aqsaqal kórik keýdesin kóterdi, manaǵy qyran qabaǵyna yzǵar uıalaı qapty. Ony ulyna baǵyshtap:

- Balam, - dedi. - Mynalar meni aıý atqan myltyqtyń dúmi dep kelip otyr emes pe, bes qap balyqtan seniń rızyǵyń úzilmeıdi, ári-beriden soń kóldegi balyqty sen jemdep, baǵyp otyrǵan joqsyń, ber!. Sońǵy sózi generaldyń aıbyndy buıyrǵy sııaqty sańq estip estildi.

Biz bes qap kókserkeni (sýdak) tıep alyp, jaman «Moskvıch»-ti myjyraıtyp tartyp otyrdyq. «Aıý atqan myltyqtyń dúmi». Osy biraýyz sóz uzaq jyl sanamda jańǵyrdy da júrdi.

Sońǵy jańalyqtar