– О́tken jyldyń qorytyndysyn jasaǵan kezde óńir basshysy Ǵalı Esqalıev 2020 jyly óńirdegi basty ekonomıkalyq baǵyt – ınvestısııa tartý bolatynyn aıtqan bolatyn. Árıne álemdik pandemııa men koronavırýske baılanysty engizilgen tótenshe jaǵdaıdyń ózindik áseri bar. Biraq memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrý aıasynda negizgi nazar Prezıdent tapsyrmasy – ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý, ınvestısııa tartý, ımport almastyrýdy damytý, básekege qabilettilikti arttyrý jáne jańa jumys oryndaryn qurý máselesine baǵyttalǵan, – deıdi ákimniń orynbasary.
Ákimdik janynda ınvestısııa tartý, ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý jáne eksportty jyljytý jónindegi óńirlik keńes jumys isteıdi. Bul keńes 2019 jyly 5 otyrys ótkizse, bıyl jyl basynan beri 2 otyrysyn ótkizdi. Osy kezeńde barlyǵy 18 joba qoldaýǵa ıe bolǵan. О́ńirde sońǵy 3 jylda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 401,6-dan 584 mlrd teńgege deıin ósti, ıaǵnı 1,5 ese artty. Árıne ınvestısııanyń negizgi úlesi – 70%-y taý-ken óndirisine keledi.
– Biz 2020 jyldy qarqyndy bastadyq, 2 aıdyń qorytyndysy boıynsha negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 3 ese artyp, 102,6 mlrd teńgeni qurady. Karantın áseri shaǵyn bızneske tıgenimen, oblystaǵy iri jáne orta jobalar toqtaǵan joq. Bári jospardaǵydaı damýda. Ákimdik tarapynan kásipkerlerge barynsha kómek jasalyp jatyr, – deıdi M.Mankeev.
О́ńir ekonomıkasyna quıylǵan ınvestısııa ishinde negizgi kapıtalǵa salynǵan sheteldik ınvestısııanyń úlesi 91,3%-dy quraıdy. Batys Qazaqstan oblysy negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalardyń jalpy kólemindegi sheteldik ınvestısııa úlesi boıynsha respýblıkada 1-oryn alady.
Jasyratyny joq, ákimdik óńirdegi iri jobalarǵa kóbirek kóńil bóledi. О́ıtkeni ár iri jobanyń aınalasyna klasterlik orta paıda bolady. Iаǵnı iri jobalarda jumys orny sany kóp ári ol jobanyń qasynda janama jumys isteıtin shaǵyn jáne orta bıznes nysany kóbeıedi. Sondyqtan ákimdiktiń aptalyq keńesinde iri jobalardyń oryndalý barysy únemi talqylanyp, bólek qarastyrylyp otyrady. Osynyń nátıjesinde 2019 jyly óńirde quny 354,2 mlrd teńgege baǵalanǵan 10 iri joba paıdalanýǵa berilgen.
Jalpy, búginde oblysta jalpy quny 2,4 trln teńge bolatyn 126 jańa ınvestısııalyq joba júzege asyrylyp jatyr. Bul jańadan 2 myńnan astam jumys ornyn qurýǵa múmkindik berdi. Sonyń ishinde bıyl 370 mlrd teńge ıgerilip, 1600 adamǵa jumys beretin 102 joba iske qosylmaq.
– Bul jobalardyń ishinde «Kúbileı» kompanııasynyń quny 700 mln teńge bolatyn teri óńdeý sehy, Oral jylyjaı kombınatynyń quny 7 mlrd teńge bolatyn jylyjaı kesheni jaqynda jumysyn bastaıdy, – deıdi M.Mankeev.
Buǵan qosa Oral transformator zaýyty transformatorlar úshin paneldik radıatorlar óndirisin bıyl iske qosady. Bul jobaǵa 4 mlrd teńge ınvestısııa quıylǵan. «Kvant» JShS-nyń 2 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa salǵan jıhaz fabrıkasy da bıyl kirisedi. Al Ulybrıtanııa, AQSh, Nıderland 425 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa quıǵan Qarashyǵanaq qaıta óńdeý kesheniniń gazyna óndiris shekteýlerin joıý jobasy 2021 jyly júzege asady. Munyń bári óńirdiń ekinshi tynysyn ashyp, ekonomıkany jańa beleske shyǵarady degen senim bar.
Oblysqa ınvestısııa tartý jáne iri jobalardy júzege asyrý úshin Terekti aýdanyndaǵy Aqsýat stansasynda 281 ga jer bólinip, ındýstrııalyq aımaq qurý josparlanǵan. Aımaqtyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi, jobalyq-smetalyq qujattamasy ázir. Jobaǵa memlekettik saraptama júrgizildi. Sonymen qatar bıyl bul jerde 1,7 mıllıard teńgege ınfraqurylym júrgizý maquldandy.
Indýstrııalandyrý kartasy óńirde óńdeý ónerkásibin damytýǵa baǵyttalǵan. «Bıznestiń jol kartasy-2025» baǵdarlamasy aıasynda 947 kásipkerdiń jobasyna memlekettik qoldaý sharalary jasalyp, jalpy kólemi 124,2 mlrd teńgege nesıe men ınfraqurylym qamtylǵan. Búgingi tańda nesıe somasy 1 713 mln teńge bolatyn 55 jańa jobanyń paıyzdyq mólsherlemesin sýbsıdııalaý maquldandy, tólemder 220,6 mln teńgeni qurady. Bul – úlken kómek.
– О́tken jyly «qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytý jónindegi joba iske qosyldy, bul baǵdarlamany iske asyrýdaǵy kedergilerdi jedel anyqtaý jáne joıý maqsatynda jobalyq keńse quryldy. Onyń quramyna jergilikti atqarý oryndary, «Damý» AQ, kásipkerlik qaýymdastyq ókilderi kirdi. Jobalyq keńse bıznes-jospardy ázirleýden bastap qarjylandyrýǵa deıin súıemeldeýdi júzege asyrady, jobalardyń turaqty monıtorıngin júrgizedi, – deıdi ákim orynbasary.
Jobalyq keńse búginde jalpy quny 27,7 mlrd teńge bolatyn 196 jobany qadaǵalap otyr. Sonyń ishinde 8,8 mlrd teńgelik 139 joba maquldandy. Taǵy 3,7 mlrd teńge kólemindegi 37 joba qaralý ústinde.
Ádette kez kelgen ekonomıkalyq daǵdarystyń «jatyrynda» jańa órleý, tyń serpilistiń «uryǵy» damı bastaıdy. Bul úshin ekonomıkanyń alǵysharttary durys jasalýy, damýdyń irgetasy durys qalanýy kerek. Batys Qazaqstan óńirinde osyǵan kóńil bólinip jatyr.
Batys Qazaqstan oblysy
