Eýrazııa XXI ǵasyrda: Jańarý arqyly kóshbasshylyq

Astanada osyndaı taqyryppen Damýshy naryqtardyń Eýrazııalyq forýmy bolyp ótti

Keshe Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen Damýshy naryqtardyń Eýrazııalyq forýmy bolyp ótti. Bul forým álemniń ártúrli elderiniń qatysýymen 2005 jyldan bastap turaqty ótip keledi. Forým májilisterine Azııa, Eýropa, Afrıka, Latyn Amerıkasyndaǵy 35 eldiń ulttyq bankteriniń basshylary, qarjy, ekonomıka, ındýstrııa, saýda mınıstrleri, sondaı-aq, Halyqaralyq valıýta qorynyń, Búkilálemdik banktiń, Azııa damý bankiniń, Afrıka damý bankiniń, Eýropa qaıta qurý jáne damý bankiniń, BUU qurylymdarynyń bas­shylary qatysqan. Sóıtip, forým osy ýaqyttan beri jahandaný jaǵ­daıyndaǵy damýshy elderdiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýyn jedeldetý máseleleri talqylanatyn negizgi alańdardyń birine aına­lyp úlgerdi. Bul joly forým jumysynyń Astanada ótýine «Nazar­baev ýnıversıteti» AQ pen «Ulttyq taldaý ortalyǵy» AQ-tyń jáne forýmnyń AQSh-taǵy ortalyǵynyń uıytqy bolǵandyǵyn aıta ketsek, artyq bolmas.

Astanada osyndaı taqyryppen Damýshy naryqtardyń Eýrazııalyq forýmy bolyp ótti

Damı jáne órkendeı otyryp, beıbitsúıgish el jáne senimdi áriptes bolyp qala otyryp, Qazaqstan álemdegi jetekshi elder qatarynan tabylatyn bolady. Buǵan men kúmándanbaımyn!

N.Á.NAZARBAEV.

Keshe Astanadaǵy Táýelsizdik saraıynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen Damýshy naryqtardyń Eýrazııalyq forýmy bolyp ótti. Bul forým álemniń ártúrli elderiniń qatysýymen 2005 jyldan bastap turaqty ótip keledi. Forým májilisterine Azııa, Eýropa, Afrıka, Latyn Amerıkasyndaǵy 35 eldiń ulttyq bankteriniń basshylary, qarjy, ekonomıka, ındýstrııa, saýda mınıstrleri, sondaı-aq, Halyqaralyq valıýta qorynyń, Búkilálemdik banktiń, Azııa damý bankiniń, Afrıka damý bankiniń, Eýropa qaıta qurý jáne damý bankiniń, BUU qurylymdarynyń bas­shylary qatysqan. Sóıtip, forým osy ýaqyttan beri jahandaný jaǵ­daıyndaǵy damýshy elderdiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýyn jedeldetý máseleleri talqylanatyn negizgi alańdardyń birine aına­lyp úlgerdi. Bul joly forým jumysynyń Astanada ótýine «Nazar­baev ýnıversıteti» AQ pen «Ulttyq taldaý ortalyǵy» AQ-tyń jáne forýmnyń AQSh-taǵy ortalyǵynyń uıytqy bolǵandyǵyn aıta ketsek, artyq bolmas.

Astanadaǵy basqosý «Eýrazııa XXI ǵasyrda: jańarý arqyly kóshbasshylyq» degen taqyrypta ótkenimen ol negizinde Elbasynyń Qazaqstan damýynyń 2050 jylǵa deıingi Strategııasyn talqylaý máselesine arnaldy. Onyń plenarlyq májilisin «Nazarbaev ýnıversıteti» AQ prezıdenti Shıgeo Katsý ashyp, júrgizip otyrdy. Alǵashqy quttyqtaý sózdi Damýshy naryqtardyń Eýrazııalyq forýmynyń teń tóraǵalarynyń biri Harınder Kolı sóıledi.

Forýmnyń dástúrli pishini bilikti sarapshylar aldyn-ala júr­gizetin zertteýler nátıjesin erkin túrde taldaý jaǵdaıynda ótkizilip kele jatqandyǵyn atap kórsetken Harınder Kolı onyń osyǵan deıingi qarastyrǵan taqyryptaryn da eske sala ketti. Solardyń qatarynda damýshy ekonomıkalardyń ártúrli toptaryna jahandyq qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystyń tıgizgen áserleri, saýda men ınvestısııalardy damytý, halyqaralyq qarjy aǵymdarynyń baǵyttary, ınfraqurylymdyq jobalarǵa jeke sektordy ń qatysýy, klımat ózgerisiniń saldarlary máseleleri bar.

Forýmnyń jumysyna osy ýaqytqa deıin álemniń 80 elinen myńnan astam sarapshylar men mamandar qatysty. Endi onyń jumysyna álemdegi qarqyndy damýshy elderdiń biri Qazaqstan da qo­sylyp otyr. Bizdiń búgingi tal­qylaıtyn máselemiz osydan 5 jyl buryn Oksfordta ótken forýmnyń betashar basqosýynyń qaǵıdattary men rýhyna sáıkes keledi. Men Qazaqstan budan keıingi ýaqyttarda da forým jumysyna belsendi túrde atsalysady dep esepteımin, degen Damýshy naryqtardyń Eýrazııalyq forýmynyń teń tóraǵasy osy basqosýdy uıymdastyrǵan Qazaqstan tarapyna úlken alǵysyn bildirdi. Munan keıin sóz kezegi baıandama jasap, Qazaqstannyń bolashaq damýyna qatysty óz kózqarasy men boljamdaryn bildirý úshin Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevqa qurmetpen berildi.

Múmkindikter kókjıegi keńeıýde

Damýshy naryqtardyń Eýrazııalyq forýmyna qosh keldińizder, dep bastady sózin Nursultan Ábishuly.

Byltyr jeltoqsan aıynda men «Qazaqstan-2050» Strategııasyn jarııa ettim. Ol Qazaqstannyń álemdegi eń damyǵan 30 memlekettiń birine aınalýyn kózdeıdi. Bul maqsatqa jetýge elimizdiń tolyq múmkindigi bar. Bizdiń táýelsizdik jyldaryndaǵy jetistikterimiz buǵan aıqyn dálel bola alady.

Keńestik ekonomıkanyń kúıregen daǵdarysy biz úshin óziniń aýqymy jaǵynan Amerıkadaǵy Uly kúızelispen birdeı boldy. Respýblıkanyń táýelsiz memleket retindegi ómirsheńdigine, onyń shekaralaryn saqtaý men qaýip­sizdigine kúmán keltirildi. Biraq biz bul qıyndyqtardy eńserdik. Jańa óńirlik jáne jahandyq daǵdarystarǵa qaramastan, biz óz elimizdi jańǵyrtý jolymen senimdi alǵa bastyq. Biz óz bolashaǵymyzdy derbes, syndarly jáne batyl túrde qalyptastyra bastadyq. Endi, Qazaqstanda jańa jetistikter úshin berik irgetas qalanǵan kezde, biz óz múmkindikterimizdiń kókjıekterin keńeıtýdemiz. Biz ózimizdiń básekelestik artyqshylyǵymyzdy naqty sezinemiz jáne olardy ekonomıkalyq jáne áleýmettik tabystarǵa qalaı aınaldyrý kerektigin bilemiz. Biz zor aýmaqqa, baı tabıǵı resýrstarǵa, keń aýqymdy aýylsharýashylyq alqaptaryna jáne jel men kún energııasyn damytýdyń aıtarlyqtaı áleýetine ıemiz.

Biz makroekonomıkalyq turaqtylyq­ty qamtamasyz ettik, dep atap ótti Mem­leket basshysy. Joǵary ekonomıkalyq ósim turaqty sıpatqa ıe boldy. Biz munaı tabystaryn basqarýdyń tıimdi saıasatyn júzege asyrýdamyz. Bútindeı alǵanda eldiń altyn-valıýta rezervteri – 90 mıllıard AQSh dollary. Bul – elimiz ekonomıkasynyń 30 paıyzǵa jýyǵy. Biz tolyqqandy naryq ekonomıkasy men demokratııalyq qoǵam qalyptastyrý úshin qajetti arqaýlyq ınstıtýttar qurdyq. Biz ınvestısııalyq jáne bıznes-ahýaldyń kóptegen qyrlary boıynsha óńirde kósh basynda kelemiz. Qazaqstannyń halqy ósýde. О́mir sapasy men azamattar densaýlyǵynyń jaǵdaıy jaqsarýda, ómir súrý uzaqtyǵy 70 jasqa jetti.

Elde joǵary bilikti mamandar úlesi artýda. Biz arnaýly zııatkerlik mektepter, kásiptik-tehnıkalyq bilim berýdi damytý jónindegi holdıng jáne álemdik deńgeıdegi ýnıversıtet qurdyq. Biz damyǵan elderdiń úzdik bilim berý úlgi-qalyptaryna qaraı batyl bet alyp kelemiz. Búginde álem Qazaqstandy ózara tıimdi yntymaqtastyq pen ıntegrasııany jaqtaıtyn beıbitsúıgish el retinde biledi.

Bizge eldiń damýy jolynda yqtımal tosqaýyldarǵa aınalýy múmkin kedergiler jaqsy málim. Bizde halyq tyǵyzdyǵy tómen – qazaqstandyqtardyń jartysyna jýyǵy aýyldarda turady. Kóptegen eldi mekender ekonomıkalyq ósý ortalyqtarynan tym shalǵaı ornalasqan. Bul sapaly bilimge, bilikti medısınalyq járdem alýǵa, óndirispen aınalysýǵa, ınfraqurylymǵa jappaı qoljetimdilik múmkindigin shekteıdi, dedi Prezıdent.

Biz áli de «golland aýrýynyń» damý táýe­keli aımaǵynda turmyz. El ekonomıkasy áli de óndiris pen eksportty ár­ta­raptandyrý úderisinde tur. Tikeleı shet­el ınvestısııalarynyń negizgi kólemi eko­nomıkanyń óndirýshi sektoryna tıesili.

Biz eńbek ónimdiliginiń salys­tyrmaly túrde alǵandaǵy tómen deńgeıinde ekonomıkanyń joǵary energııa syıymdylyǵyn mura etip aldyq. Kólik, turǵyn úı-kommýnaldyq jáne ınfokommýnıkasııalyq ınfr