Tárbıe – bilim berýdiń kepili

Qazirgi kezde koronavırýs indetine baılanysty elimizde tótenshe jaǵdaı engizilip, «Úıde bol!» aksııasy qyzý júrip jatyr. Al bilim berý salalary jappaı qashyqtan bilim alý júıesine kóshýde. Osy oraıda úlken megapolıste ornalasqan Al­maty ýnıversıtetiniń ujymy qazir­gi qıyndyqtardy jeńýdiń joldaryn izdestirip, oqý-tárbıe úderisiniń tıimdiligin arttyrýda barlyq múm­kindikterdi paıdalanýda.

Nursultan Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqa­lasynda: «... Kún sanap ózgerip jatqan dúbirli dúnıede sana-sezimimiz ben dúnıe tanymymyzǵa ábden sińip qalǵan taptaýryn qaǵıdalardan arylmasaq, kósh basyndaǵy eldermen ıyq tirestirý múmkin emes» dep atap kórsetken edi.

Osy oraıda biz rýhanı jańǵyrýdyń jańa baǵyttaǵy ósý belesi, úıden shyq­paı, zamanaýı ınnovasııalyq teh­no­logııalardy meńgerip, ózindik shyǵar­mashylyqqa beıimdelýi – qazaq bola­shaǵynyń jemisi dep atap óter edik.

Qazaqstan Respýblıkasy «Bilim týraly» zańynyń 8-babynda «Bilim júıesiniń basym mindetteriniń biri – oqytýdyń jańa tehnologııalaryn engizý, bilim berýdegi aqparat­tandyrý, halyqaralyq ǵalamdyq kom­mý­nı­kasııalyq jelilerge shyǵý» dep atap kórsetilgen. Soǵan oraı qashyqtan oqytý tehnologııasyn engizý barysynda, alys aımaqtaǵy eldi mekenderden stýdentter aqparat almasa alady, ózara yntymaqtastyq artyp, izgilikti mádenı qarym-qatynas qalyptasady.

Oqý-tárbıe úderisindegi onlaın júıesi kásibı baǵdarlanǵan stýdentterdiń ǵylymı izdenýshilik qabiletterin arttyryp, jaýapkershilik pen jınaqylyqqa baýlýda. Aǵym­daǵy jospar boıynsha stýdentterdiń shyǵarmashylyq baıqaýlarǵa qatysý maqsatynda, ǵylymı jetekshilerimen tyǵyz qarym-qatynas ornatýdaǵy daıyndyqtary qarqyndy júrýde. Bul «Úıde bol!», «Biz birgemiz!» aksııasy stýdent-jastardyń jınaqy, únemdi, sabyrly, sergek bolýdaǵy minez-qulqyn qalyptastyratyny sózsiz.

Osynaý qıyn sátterdegi stýdent-jastardyń «Biz jeńemiz!», «Úıde bolyńyz!» taǵy basqa taqy­ryptaǵy beınerolıkteriniń mazmu­nynyń tárbıelik mańyzy zor. Biri sabaqqa daıyndalyp, biri ata-anasyna qolǵabys tıgizýde. Tipti ınternet jelisi ustamaı, bilimgerlerdiń jotalardan kórinis berýi – bolyp jatqan rýhanı silkinister der edik.

Jastarda tyń ıdeıalar kóp. Tek oń baǵyt berip, durys jol kórsetsek bolǵany. Ultjandy azamat bolýdaǵy qasıetterge baýlý – úlkenderdiń min­deti. Mundaıda, Abaıdyń «... eger isiń­nen nátıje kórgiń kelse, ár ýaqyt­ta ózińnen-óziń esep alyp otyr» degen ataly sózi oıǵa oralady. Olaı bolsa, únemi ózińe syn kózben qaraý, izdený, ja­ńalyqqa umtylý, ómir talabyna saı bo­lý, adamı qasıetińdi bıik ustaý – rýha­nı kemelge jetý degen sóz. Sebebi sapa­ly bilimsiz, rýhanı qalyptaspaǵan adam ómirge baǵaly eshteńe alyp kele almaı­dy. Rýhanı tárbıe – el bolýdyń negizi.

Saǵat ÁLDEKENOV,

Almaty ýnıversıtetiniń Tárbıe isi jónindegi prorektory, zań ǵylymdarynyń PhD doktory,

Qalııa AHATAEVA,

Almaty ýnıversıteti Rýhanı jańǵyrý joba keńesiniń jetekshisi, dosent