Osyndaı surqııa saıasatty iske asyrý úshin kúlli Reseıge aty málim alpaýyt Stroganovtar áýleti men Jarmaq (Ermak) deıtin qaraqshylardyń atamany til tabysady. Shash al, dese, bas alyp úırengen Jarmaqtyń qandyqol jasaǵy 1581 jyldyń jazynda Jaıyqtyń jaǵasynda oryn tepken Saraıshyqty shabady. Orys jylnamashylarynyń jazýy boıynsha, qalanyń eki myńǵa tarta halqyn qyryp, sulý kelinshekterin apta boıy azaptap, túgeldeı zorlap óltiredi.
Bunymen toqtap qalmaı, qala mańyndaǵy aýyl-qystaq, eldi-mekenderdi jer betinen sypyryp, tipti kóne zırattardyń ózin túgin qoımaı qıratyp, qý súıekke aınalǵan múrdelerdi kórden sýyryp alyp, taý-tóbe etip, úıip órtep jibergen. Bir sózben aıtqanda, kóshpendiler «mynaý bizdiń ata-babamyzdan qalǵan jer» dep aıtatyndaı birde-bir derek qaldyrmaǵan.
Kózine qan tolǵan Jarmaq kelesi 1582 jyldyń jazynda jasaǵyn bastap Sibir jurtynyń astanasy Eskerdi (Qashlyq) basyp alýǵa attanady. Birneshe aıǵa sozylǵan qandy qyrǵynnan keıin 26 qazan kúni Jarmaq sibirlikterdi qýyp shyǵyp, qalany basyp aldy. Jazýshy Muhtar Maǵaýın: «Osy kúndi (26 qazan) ult tarıhyndaǵy eń azaly kún retinde tarıhqa tańbalaýymyz kerek», – deıdi (Qazaq tarıhynyń álippesi.– Almaty, 1995. 147-b).
Al osy joryq jaıly «Úlken Sovet ensıklopedııasynyń» alǵashqy basylymynda: «1581-1584 jyldary Jarmaq otrıady júrgen jerin qanǵa boıap, Sibirge jol tartty. Kóshim handy qulatty»,- dep ony Sibirdi baǵyndyrýshy retinde maqtap, erligin atap ótipti.
Kóshim jeńilgenimen, handyq quryǵan joq. Arada eki jyl ótken soń 1584 jyly tamyzdyń 5-nen 6-na qaraǵan túni Eskerde esirip jatqan Jarmaqtyń jasaǵyn kóshimdikter bir túnde tarpa bas salyp, kósemin óltirip, jasaǵyn Ertiske tirideı toǵytyp jiberedi. Qalǵan qaraqshylar qashyp-pysyp aq patshanyń aldyna barady.
Osy jeńisten keıin burynǵy Kóshim handyǵy qaıtadan es jııa bastady. IV Ivan qaıtys bolyp, jańadan patshalyqty qolyna alǵan Fedor I Ivanovıch Sibir handyǵynyń kúsheıýinen qorqyp, qaraqshy Jarmaq salǵan izdiń súrleýi óshpeı turǵanda, qaıtadan shabýyldy jalǵastyrýdy qolaı kórdi. Kóp keshikpeı Borıs Godýnovtyń uıǵarymy boıynsha Ivan Mansýrov pen Danııl Chýlkov basqarǵan qalyń qoldy Sibirge qaraı attandyrdy. Bularǵa jolaı Vasılıı Sýkın basqarǵan qarýly mergender toby qosyldy. Qosyndar zeńbirekpen qarýlandy.
Qysqasy, Sibir jasaqtary orys áskerlerimen 17 jyl soǵysty. 1591 jyly orys voevodasy Vladımır Masalskıı-Kolsovtyń kúsheıtilgen jasaǵy Kóshimge sheshýshi soqqy berdi. Álsiregen kóshimdikterdi 1595 jyly voevoda Domojırovtyń jasaǵy da qırata jeńdi. 1597 jyly Kóshim han qalǵan-qutqan sarbazdarynyń basyn qosyp Tara bekinisine shabýyl jasady. Biraq shabýyly nátıjesiz aıaqtaldy. 1598 jyldyń 20 tamyzda voevoda Andreı Voeıkov Ob ózeni boıyndaǵy shaıqasta Kóshim áskerin tolyq talqandap, otbasy músheleriniń keıbirin qolǵa túsirdi.
Orystar 1591-1595 jyldar aralyǵynda Sibir handyǵyn tolyq baǵyndyrdy. Qysqa merzim ishinde Reseı patshasy basyp alǵan ólkelerge 22 jerge qala (bekinis) salyp úlgerdi. Atap aıtqanda, 1586 jyly Shym-Tura qalasynyń ornyna Túmen bekinisi, 1587 jyly Tobyl, 1594 jyly Tara, 1604 jyly Tom (Tomsk) boı kóterdi.
Professor N.Fırsov 1915 jyly Peterborda jaryq kórgen «Sibir tarıhynyń málimetteri» atty eńbeginde: «Orystardyń negizgi maqsaty Sibirdi otarlaý boldy... Bul joryq aqyrynda qandybalaq kósemniń (Jarmaqty aıtady) basyn jutsa, sibirlikterdiń qanyn sýdaı aǵyzdy. Aıtalyq, Sibir patshasy Edigerdiń tusynda (1555 jyly) salyq tóleýshiler sany 30700 adam bolsa, HVII ǵasyrda Batys Sibir ólkesindegi jeti ýezde salyq tóleıtin qaýqary bar 3000 adam ǵana qaldy»,- dep jazady.
Sibirlikter 1616 jyly otarlaýshylarǵa qarsy sońǵy ret bas kóterdi. Kóterilisshilerdi patsha áskeri qoıdaı baýyzdap, qatyn-qalash, bala-shaǵasyna deıin tutqynǵa aldy.
