О́ndirisi óristi, sáýleti kelisti qala

Kásipkerge kedergisiz qyzmet kórsetiledi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń daǵdarys kezinde kásipkerlik salasyna qoldaý kórsetý týraly tapsyr­masyna sáıkes, Shymkent qalasynda «Bız­neske arnalǵan Úkimet – Shymkent INVEST» keńsesi jańa formatta qaıta ashyldy.

Bul joba kásipkerlerge bir kózden or­talyqtandyrylǵan memlekettik jáne servıstik qyzmetterdi jedel alýǵa kó­mektesedi. Munda nıshalyq jobalardy súıe­meldeý, jeńildetilgen 1 paıyz­dyń  nesıe be­rý, «1000 saýda orny» baǵdar­la­masy boıynsha jer telimderin alý jáne qarjy sektory, taýardy jyljytý, ınves­­tısııa, sıfrly, quqyqtyq, kom­pe­tensııa jáne memlekettik qyzmet kórsetiledi. Osylaısha kásipkerler men ınvestorlar úshin biryńǵaı hab qurylady. Sonymen qatar munda kásibin jańa bastaǵan kásip­kerlerge «Bıznes-mektep», «Bastaý-bız­nes» oqytý baǵdarlamalary boıynsha kásip­kerliktiń negizi oqytylady.

Keńseniń ashylý rásimine qatysqan qala ákimi Murat Áıtenov óńirdegi eko­nomıkalyq jaǵdaıdy jaqsartý boıynsha qabyldanǵan antıkrızıstik sharalar óz jemisin beretinine senimdi ekenin jetkizdi. Sondaı-aq baǵdarlamada meje­lengen mıkroqarjy uıymyn quryp, jeńil­detilgen nesıe, nıshalyq jobalar men «Egistikten dúken sóresine deıin» jáne basqa memlekettik baǵdar­la­ma­lar­dyń búkil múmkindigi barynsha qol­danylatynyn aıtty.             

Is-shara barysynda sóz alǵan Shymkent qalasy Kásipkerler palatasynyń dırektory Nurlan Qabyshtaev memlekettik baǵ­darlamalar aıasynda kásipkerlik salasynda jyl sońyna deıin jalpy 29,5 mlrd teńge ıgerý josparlanǵanyn atap ótti.

«Baǵdarlama aıasynda nıshalyq jobalardy iske asyrý qolǵa alynyp jatyr. Qazirgi tańda kásiporyndarmen osy nıshalyq jobalardyń tizimin jasaq­taý ústindemiz. Búginde 80-nen as­tam nıshalyq jobalar jasaqtaldy. Osy­nyń aıasynda biz ımport almastyrý­dy qamtamasyz etip, 400 adamdy ja­ńa jumys ornymen qamtyp, 100 jańa taýardyń túrin jáne jańa 30 kásiporyn ashýdy josparlaýdamyz. Bul bastamany iske asyrý maqsatynda qurylyp jat­qan Mıkroqarjy uıymy arqyly qar­­jylandyrýdy kózdep otyrmyz. Bu­dan bólek, Mıkroqarjy uıymy «Eńbek» baǵdarlamasy aıasynda bóli­nip jatqan qarjylardy da ıgerýge yq­pa­lyn tıgizedi», dedi Nurlan Qaby­sh­taev.     

Sonymen qatar Memleket basshy­synyń tapsyrmasyna sáıkes, Jambyl, Almaty jáne Túrkistan oblystarynda «Egistikten dúken sóresine deıin» qanatqaqty jobalary iske qosylatyn bolady. Bul rette túrkistandyq sharýalar óndiretin taýarlardy ótkizý naryǵynyń birden bir núktesi Shymkent qalasy bolmaq. Túrkistan oblysynda óndiriletin aýyl sharýashylyǵy ónimderin Shymkent qalasynda qaıta óńdep, oraý jáne qap­tama jasaý arqyly tamaq ónerkásibin da­mytýǵa múmkindik bar. Bul óz kezeginde áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń baǵasyn turaqtandyrýǵa, ózindik qosalqy sharýashylyqtyń (LPH) kóleńkeli ekonomıkadan shyǵýyna jáne qosymsha jumys ­­oryndaryn ashýǵa yqpal etedi.

Mıllıon sharshy metr turǵyn úı turǵyzylýda

Shymkentte «7-20-25» baǵdarlamasy aıasynda «Shymkent» ÁKK» AQ qar­jylandyrýymen «Asar-2» shaǵyn aýda­nyndaǵy 10 turǵyn úı jáne Turan shaǵyn aýdanyndaǵy eki kópqabatty turǵyn úıdiń qurylysy karantın jaǵdaıyna qaramastan qarqynyn toqtatar emes.

Jyl basynda ekinshi deńgeıli bank salymshylaryna tıesili turǵyn úılerdi Jastar jyly aıasynda qaladaǵy jas mamandarǵa bergen bolatyn. Ashynǵan bank salymshylary ózderine tıesili úılerine qol jetkize almaı ábigerge túsken edi. Osy máseleni eskergen jer­gilikti bılik Shymqaladaǵy kópqabatty tur­ǵyn úılerdiń úlesin arttyrýdy myqtap qolǵa aldy.

Jýyrda qala ákimi Murat Áıtenov qaladaǵy salynyp jatqan turǵyn úılerdiń qurylys barysymen tanysyp, «Shymkent Sıtı» men «Turan» shaǵyn aýdandarynda memlekettik bıýdjet esebinen salynyp jatqan úılerdiń qury­lysyn aralap shyqty.

Shahar basshysy qurylys jumysta­rynyń qandaı sapada júrgizilip jatqanyn baqylap, merdigerlerge jumysty jandandyrýdy jáne qurylysta otandyq materıaldardy paıdalanýdy mindettedi. Sondaı-aq jaýapty sala basshylaryna ınfraqurylym máselesin kesheýildetpeı tez sheshýdi tapsyrdy.

Jalpy, megapolıste bıyl «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy jáne «7-20-25» baǵdarlamasynyń aıasynda, barlyq qarjy kózderi esebinen 13 636 páterli 252 kópqabatty turǵyn úıdiń qurylysy júrgizilýde. Sonyń jalpy aýdany 1 mln sharshy metrdi quraıdy. Onyń ishinde, 78 turǵyn úı bıýdjet, 48 úı «Shymkent» ÁKK» AQ jáne 126 úı jeke salýshylar esebinen júrgizilip otyr. Bıyl 136 kópqabatty turǵyn úı nemese 7561 páter paıdalanýǵa beriledi.

Elimizdiń úshinshi megapolısindegi «Shymkent» ÁKK» AQ-men jalpy aýdany 146 myń sharshy metrden astam 44 kópqabatty turǵyn úı salynýda. Onyń ishinde «7-20-25» baǵdarlamasy aıasynda 24 úı, ondaǵy páter sany 1016, al bıýdjet qarjysymen jalpy páter sany 1213 bolatyn 20 turǵyn úıdiń qurylysy júrgizilip otyr. Budan bólek kópqabatty turǵyn úılerge japsarlasyp, áleýmettik, turmystyq, saýda-sattyq jáne oıyn-saýyq ortalyqtary da salynady.

Turǵyn úıler «Turan», «Asar-2», «Shymkent sıtı», «Shyǵys» shaǵyn aýdandary men ákimshilik-iskerlik ortalyǵynda jáne Vodopıanova kóshesinde salynýda. Bul turǵyn úılerdiń 24-i maýsym aıynyń sońynda paıdalanýǵa berilse, 17-i jyldyń sońyna qaraı tapsyrylady. Qalǵan úsh turǵyn úı keler jyly berilmek.

Bul páterlerdiń 1 sharshy metri 225 myń – 250 myń teńge aralyǵynda satylmaq. Tańdaǵan páter qunynyń 20 paıyzy bolsa, qalǵan qarjyny bank arqyly «7-20-25» baǵdarlamasymen 7 paıyzǵa, 25 jylǵa deıin rásimdeýge bolady.

Jylyjaılardyń kólemi arta túspek

Shymkent jylyjaılardyń otanyna aınalady. Oǵan jyl saıyn qala aýmaǵynda ashylyp, jumys istep jatqan iri agro sektorlardyń jumysy dálel. Shymkent qalasynda jylyjaı kólemi artyp keledi. Bıyldyń ózinde 6 gektarǵa jýyq jylyjaı kesheni iske qosylyp, qa­ladaǵy jabyq keshenderdiń jalpy aýmaǵy 200 gektarǵa jetti. Jyl sońyna deıin taǵy 15 gektar ónerkásiptik jylyjaı aınalymǵa qosylady dep jos­parlanyp otyr. Búgingi tańda qurylys jumystary qyzý júrip jatyr.

Shahardaǵy jylyjaılardyń 62 gektary sońǵy úlgide jabdyqtalǵan áleýet­ti óndirister. Jańa tehnologııa bo­­­ıyn­sha, ıaǵnı túrkııalyq, ıspanııalyq qon­­dyrǵylarmen jabdyqtalǵan. Osy­laısha jyldan-jylǵa qalada óndiriletin kókónistiń sapasy artyp keledi.

Sharýalar megapolıs turǵyndaryn jyl boıy kókónispen qamtýdy josparlap otyr. Byltyr Shymkenttegi jylyjaılardan 7200 tonna ónim jınalyp, odan túsken qarjy kólemi 2,4 mlrd teńgeni qurasa, bıyl ónim kólemin 10 myń tonnadan asyrý kózdelip otyr.

Sondaı-aq osy salaǵa mamandanǵan kásipkerlerdi qoldaý maqsatynda qalada «Agroındýstrıaldy aımaq quryldy. Qazirgi tańda jylyjaılarǵa 32,3 mln teńgege deıin tyńaıtqyshtardyń qunyn arzandatý boıynsha sýbsıdııa berilip, memlekettik qoldaýlar júzege asyrylyp jatyr. Jýyrda Shymkenttegi agroındýs­trıaldy aımaqtaǵy 30 gektar jerge jylyjaı kesheni salynady.

Shymkentte jańadan qurylǵan agroındýstrıaldy aımaqta jalpy ınvestısııa quny 5,5 mlrd teńge bolatyn 6 joba júzege asyrylmaq. Nátıjesinde, jańadan 500-den astam jumys orny qurylady dep josparlanýda. Sonymen qatar qurylys barysynda 300-ge jýyq adam jumyspen qamtylmaq. Bul týraly qala ákimi M.Áı­te­novtiń tóraǵalyq etýimen ótken jıyn­da aýyl sharýashylyǵy jáne veterına­rııa basqarmasynyń basshysy Asqar Qanybekov málimdedi.

Aýyl sharýashylyǵy baǵytyndaǵy jobalardy sátti júzege asyrý maqsa­tyn­da eki kezeńdi qamtıtyn jol kartasy da­ıyndalǵan.  

«Jol kartaǵa sáıkes birinshi kezeńde agroındýstrıaldyq aımaqta 30 gektar óner­kásiptik jylyjaı keshenin salýshy ın­ves­torlarǵa jer úılestirýge qajetti qujattary jınaqtaldy. О́z kezeginde, jeke ınvestorlar jylyjaı keshenin sa­lý jobalaryn 2020-2022 jyldar ara­lyǵynda júzege asyrmaq. Al ekinshi kezeńniń jobalary 2025 jylǵa deıin júzege asyrylatyn bolady», dedi basqarma basshysy.

Osy rette qala basshysy agroındýstrıaldy aımaqty damytý arqyly qalanyń azyq-túlik qaýipsizdigin qam­tamasyz etip, aýyl sharýashylyq ónim­deriniń ımporttalýyn azaıtý qajet eke­nin aıtty. «Agroındýstrıaldy aı­maq­tardy qurýdaǵy basty maqsat – qa­lamyzdyń ınvestısııalyq múmkindigin arttyryp, aýyl sharýashylyǵy salasynda ınvestorlarǵa qolaıly jaǵdaı jasaý. Jobada aýyl sharýashylyǵy salasyn damytyp, agrarlyq sektordy ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshine aınaldyrý kózdelip otyr, sondyqtan da tıisti uıymdastyrý jumystaryna qarqyn berý kerek», dedi M.Áıtenov.

Agroındýstrıaldy aımaqtyń negiz­gi artyqshylyqtary: ınjenerlik-kommýnı­kasııalyq ınfraqurylymdy sharýalarǵa tegin jetkizý, kásipkerlerge sýbsıdııa alýǵa qoldaý kórsetý, ónimdi tasymaldaý men saqtaýdy utymdy uıymdastyrý.

Internet qyzmetin jaqsartý – basty nazarda

Shymkent qalasy aýmaǵy 100 pa­ıyz jyldamdyǵy joǵary ınternetpen qamtamasyz etiledi. Mundaı tapsyrmany qala ákimi Murat Áıtenov shahardy ınternetpen qamtý máseleleri boıynsha onlaın rejimde ótken apparattyq jıyn­da berdi.

Jyl basynda shahar basshysynyń jyldyq esebinde qalaǵa qosylǵan eldi meken turǵyndary baılanys qyzmetiniń nasharlyǵy týraly bazynasyn aıtqan edi.

Jýyrda qaladaǵy shaǵyn aýdandardy joǵary sapaly ınternetpen qamtamasyz etý jaıyn baıandaǵan sıfrlandyrý bas­qarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy R.Aqjigitov qala aýmaǵyndaǵy 105 shaǵyn aýdan men turǵyn alaptary ınternet jeli­simen qamtamasyz etilgenin, sonyń ishinde mobıldi ınternetke  – 74, symdy ınternetke – 79, talshyqty-optıkalyq baılanys arnasyna 49 shaǵyn aýdan qol jetkizgenin atap ótti.

Onyń aıtýynsha, búginde ınternet jelisine qatynaý múmkindigi bar úı sharýashylyqtarynyń úlesi 90,7 pa­ıyzdy quraǵan. Onyń ishinde 98,5 pa­ıyzy mobıldi keń jolaqty baılanysqa, al 21,8 paıyz symdy keń jolaqty baı­lanysqa qosylǵan. Al ınternet jelisin paıdalanýshylar úlesi 80 paıyzdy, tirkelgen ınternet abonentteriniń sany 75,5 paıyzdy quraıdy eken. Budan bólek, ol 20 shaǵyn aýdanda ınternet jelisi, al 16 turǵyn alabynda mobıldi ınternet sapasy nashar ekenin aıtty.

Jıyn barysynda baılanys operatorlary turǵyndardyń densaýlyqqa zııan keltiredi degen shaǵymdarynyń áserinen birneshe shaǵynaýdandarda bazalyq stansalar alynyp tastalǵanyn aıtyp, bazalyq stansalardy ornatýǵa arnaıy jerdiń qarastyrylmaǵanyn jetkizdi.

Osy rette, qala ákimi jyldamdyǵy tómen aımaqtardy 100 paıyz jyldam­dyǵy joǵary ınternet jelisimen qam­tama­syz etýdi tapsyrdy.

«Qalanyń árbir turǵyny sapaly ınternetke qol jetkizýi kerek. Qazir memlekettik qyzmetterdiń basym bóligi ınternet arqyly júzege asyrylady. Sondyqtan sapasy tómen eldi mekenderge kóńil bólip, 5G jyldam ınternet jelisin qolǵa alýymyz kerek», dedi M.Áıtenov.

Qaladaǵy keıbir shaǵyn aýdanda 5G turmaq, 4G jelisiniń sapasy tómen ekenin aıtqan shahar basshysy Shymkent qalasyn jyldamdyǵy joǵary ınternetpen qamtamasyz etý úshin strategııalyq jospar quryp, 5G tehnologııasyna ótýdi júktedi. Sonymen qatar ákim salalyq basqarmaǵa uıaly baılanystyń bazalyq stansalary men qajetti jabdyqtardy ornatýǵa tıisti jer ýchaskesin bólý bo­ıynsha naqty tapsyrmalar júktedi.

HHI ǵasyr jańa tehnologııalar ǵasy­ry. Sondyqtan ǵalamtordyń qala túgil aýyl, eldi mekenderde durys qyzmet kór­setýin qadaǵalaý kezek kúttirmeıtin jumys. Osyny eskergen qala ákimi shaǵyn aýdandardy sapaly ınternetpen qamtý máselesi qaralǵan keńes ótkizdi.

Elimizdiń úshinshi megapolısin sapaly ınternetpen qamtý jaıy – kún tártibinde turǵan máselelerdiń biri. Bul baǵyttaǵy jumystardy jandandyrý maqsatynda ákim ár on kún saıyn osy salaǵa ja­ýapty mamandardyń basyn qosyp, ınternet sapasyn jaqsartý sharalary qa­laı júrgizilip jatqanyn pysyqtaýda. Qashyqtan oqý barysynda ata-analardan ınternet sapasynyń nasharlyǵy týraly kóptegen shaǵym kelip túskenin aıtqan Murat Dúısenbekuly tótenshe jaǵdaı kezinde qala aýmaǵynda sapaly ınternetpen qamtý men jyldamdyǵyn kúsheıtý máselesi áli kúnge sheshilmegenin kórsetkenine toqtaldy. Osy rette ákim ınternet jelisiniń jumys isteý sapasyn jaqsartý maqsatynda, baılanys operatorlarymen birlese, baılanys jelisiniń sapasy tómen jerlerdi anyqtap, ólshem jumystaryn júrgizýdi jáne sapasy nashar qamtylǵan aımaqtarda qosymsha bazalyq stansalardy ornatý boıynsha bir­qatar naqty tapsyrmalar júktedi.

Jıyndy qorytyndylaǵan qala ákimi kelesi basqosýǵa deıin ınternetpen qamtý máselesi boıynsha 5 jáne 10 jyldyq da­mý josparyn daıyndaýdy tapsyrdy.

Eski qalashyqtaǵy qyzý eńbek

TMD elderiniń mádenı astanasy jylyna oraı kóne Shymkenttiń 2200 jyldyǵyn merekeleý qarsańynda Eski qalashyq shahardaǵy tarıhı sáýlettik jobanyń birine aınalary anyq. Búginde atalǵan orynda arheologter, restavratorlar men qurylysshylardan quralǵan 100 shaqty adam aspan asty mýzeıiniń qurylysynda eńbek etip jatyr.

2002-2003 jyldary Á.Marǵulan atyn­daǵy arheologııa ınstıtýty men M.Áýezov atyndaǵy OQMÝ-dyń birlesken ekspedısııasynyń kómbe zattardy qa­zyp shyǵarý jumystarynyń nátıjesi Shymkenttiń tarıhı jasy 2200 jyl degen qorytyndy jasaýǵa sebep boldy. Zertteýler qalanyń bizdiń zamanymyzǵa deıingi ekinshi myńjyldyqtan bastaý alatyn tarıhy tym tereńde ekenin dáleldep berdi. Eski qalashyqtaǵy mádenı qabattardyń tereńdigi orta eseppen 14 metr­ge deıin barady. Arheologter eń tómengi qabatynan b.z.d. II ǵasyrdyń basy men III ǵasyrdyń aıaǵy dep kórsetilgen keramıka buıymdarynyń bólikterin tapqan.

Osylaısha arheologterdiń birlese kúsh salýynyń nátıjesinde keleshek týrıstik, tarıhı orynnyń 8 myń sharshy metr aýmaǵynda arshý jumystary júrgizilýi kerek edi. Sol aralyqta HIH ǵasyrdaǵy qalalyq sıtadeldiń tarıhı turpatyn qalpyna keltirý úshin restavratorlar da qosyldy. Qujat qabyrǵalar men munarany, qyrǵyn kezindegi jáne baqylaý alańshalaryn, kirý esikterin qaıta qalpyna keltirýge jol ashty. Al 2019 jyldyń kúzinde tarıhı jerdegi qazba jumystaryna qurylysshylar da kiristi.

ShYMKENT