Ekonomıka • 18 Maýsym, 2020

Túrlengen Túrkistan (Eki jylda eńsesin tiktegen óńir)

854 ret kórsetildi

Er túriktiń besigi atanǵan Túrki­stan­nyń oblys ortalyǵy bol­ǵanyna da – eki jyl. Iá, 2018 jyldyń 19 maý­symy el jadynda jattaýly. Osy kúni Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev Túrkistan oblysyn qurý týraly Jarlyqqa qol qoıyp, oblys ortalyǵy etip Túrkistan qalasyn bekitti. Búginde óńir qarqyndy damý­dyń jolyna túsip, oblys ortalyǵy jańa keıipke enip keledi. Túrkistanǵa birinshi ret kelgen adam qalanyń ózine tán erekshe aýrasyn, qasıetin sezinedi. Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi men janyndaǵy tarıhı oryndar ózgeshe bir syrly álemge, oqshaý ortaǵa jeteleıdi. Búgingi qalanyń tarıhı, rýhanı bolmysy bólek.

 

Elbasynyń erekshe nazaryndaǵy qala

Elbasynyń «Eki-úsh jyldyń ishinde Túrkistan jaınap, basqa qala bolyp, eńsesi kóterilip, bárimizdiń qýany­shy­myzǵa ósip-órkendeıtin bolady» degen sózi aqıqatqa aınalyp keledi. Kıeli qalada qurylys qarqyn alyp, el maqtanyshyna aınalatyn irgeli nysandar boı kóterip jatyr. Búginde Túrki­stan turǵyndarynyń turmys-tirshiliginde, qoǵam ómirine kóz­qarasynda oń ózgeris kóp. Az ýaqytta jańa shaǵyn aýdan salynyp, kóne shahar kórkeıip, abattandyryldy. Oblys orta­lyǵynyń damýy aýdandarǵa oń yqpalyn tıgizdi. О́ńirde aýyl sharýashylyǵynda jańa bastamalar qolǵa alynyp, az qamtamasyz etilgen turǵyndardy áleýmettik qoldaý baǵytyndaǵy tyń baǵdarlama júzege asyryldy. Túrkistan rýhanııatqa oń yq­pal etip, kásipkerliktiń damýyna jol ashty. Elbasy Jarlyǵy eki birdeı qalanyń qaıta túleýine múmkindik berdi. Jalpy, óńir halqy Elbasy tarıhı sheshimdi der kezinde qabyldaǵanyn aıtyp, musylman álemi qadir tuta­tyn Túrkistannyń ekinshi tyny­sy­nyń ashylýyn ǵasyrdyń jaǵym­dy jańalyǵyna balap jatyr.

Alǵash bolyp, ıaǵnı eki jyl buryn 17 tamyzda jańa ataýǵa ıe bolǵan oblys ákimdiginiń qura­my men aýmaqtyq organ ókil­deri Shymkentten jańa oblys ortalyǵy – Túrkistan qalasyna kóship keldi. Ǵasyrlar boıy Qazaq handyǵynyń astanasy bolǵan, toǵyz joldyń torabynda ornalasqan Túrkistanǵa oblys ortalyǵynyń kóshirilýinde úlken mán bolǵany anyq. Burynǵy Uly Jibek jolynyń boıynda qonys tebýiniń ózi bul shahardyń strategııalyq mańyzy zor ekenin bildiredi. Sol sebepti Túrki­standy Túrki áleminiń rýhanı ári mádenı astanasyna aınaldyrý múmkindigi kóp.

Búginde Tuńǵysh Prezıdent Nursul­tan Nazarbaevtyń atalǵan tarıhı bastamasyn jalǵastyrýdy qolǵa alǵan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáıkes, Túrki­standy damytý maqsatynda Úki­met pen jergilikti ákimdik qyrýar ju­­mys júrgizýde. Prezıdent Qasym-Jo­mart Toqaev eń alǵashqy saparyn osy Túrkistannan bastaǵany el esin­de. «Búgin men túrki dúnıesiniń rýhanı as­tanasy – Túrkistanǵa taǵzym etý úshin arnaıy keldim. Túrkistan – eli­mizdiń altyn besigi, mádenıetimiz ben rýhanııatymyzdyń sımvoly jáne búkil halqymyzdyń boıtumary. Bul qasıetti jerdi kózimizdiń qarashyǵyndaı saqtap, damytýymyz kerek. Elbasynyń bul qalaǵa erekshe mártebe berý týraly sheshimi kezdeısoq emes.

Túrkistandy túletip, órkendetý máse­lesi árdaıym Tuńǵysh Prezı­denti­miz­diń nazarynda bolady. Ejelgi Túrki­stan­nyń jańǵyrýy jáne jańarýy damý joly­myzdyń du­rys­tyǵyn kór­setedi. Pre­zıdent retindegi alǵashqy saparym­nyń Túr­ki­stannan bastalǵany men úshin asa ma­ńyzdy», dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Úkimet deńgeıinde Túrkistan qala­syn da­mytýǵa jáne oblystyń keleshe­­gin qa­­lyp­­­tastyrýǵa baǵyttalǵan zań men 5 qaý­­ly qabyldandy. Al oblys­ty da­my­tý­­dyń 2024 jylǵa deıingi áleý­mettik-eko­­no­­mıkalyq bas jospary­na saı 5 jyl­ǵa 1 trln 236 mlrd teńge bó­lin­di.

Elbasy Nursultan Nazarbaev Túr­kistanǵa saparynda turǵyndarmen kez­desip: «Táýelsizdik alǵannan soń Túrki­s­tandy astana retinde qaras­tyrdym. Biraq ózderińiz biletindeı, jaǵdaı bu­ǵan jol bermedi. Búgin bul qala oblys or­talyǵyna aınaldy, shahardy jan­­dan­dyrý jumystary júrgizilýde. Bar­lyq josparlanǵan nysandardyń qu­ry­lysy aıaqtalǵannan keıin biz týrıs­terdiń kóbeıýin kútemiz. Sonymen qatar qosymsha jumys oryndary ashylady. Munyń bári bizdiń halqymyzdyń ómir súrý deńgeıine oń áser etedi», degen bolatyn. Elbasy Túrkistan qalasynda ákimshilik-iskerlik ortalyqtyń kapsýlasyn salǵan tarıhı sátke arnap ornatylǵan eskertkish tasbelgige «Kóne Túrkistan jańa Qazaqstannyń shyraıly shaharyna aınalady» dep jazdy.

Sondaı-aq 2018 jyly 29 qyrkúıekte Túrki­stanǵa Úkimet basshysynan bas­tap, mı­nıstrler men eldegi al­paýyt kom­pa­nııalardyń jetekshilerin de, shet­el­dik ınvestorlardy da erte kelgen Elbasy «Túrkistan qalasyn túrki álemi­niń mádenı-rýhanı orta­lyǵy retin­de damytý bo­ıynsha bas jo­spar­dyń tujy­­rymdamasyn maqul­daý» jáne «TURKISTAN» arnaıy ekonomıka­lyq aıma­ǵyn qurý týraly» Jarlyqtarǵa qol qoıdy. Túrkistan qalasynda arnaıy máji­lis ótkizip, eli­mizdegi alpaýyt kompanııa­lar men el Úkimetine Túrki­standy damytýǵa úles qosý jóninde tapsyr­ma berdi. Oblys ákimdikteri men iri kom­­pa­nııalarǵa 26 nysandy salý mindeti júk­­telip, ótken jyldyń ózinde onyń bir­­qa­tarynyń qurylysy aıaqtalyp úlgerdi.

Túrkistannyń ıdeologııalyq baǵyty da jurtshylyqqa jarııa etildi. Oblys ákimi О́mirzaq Shókeev oblystyq más­lıhattyń sessııasynda ıdeologııalyq ustanymnyń birinshi basymdyǵyna sáıkes qalaǵa kelgen árbir adam kúlli Qazaq memleketiniń basynan ótken tarıhı oqıǵalardan maǵlumat alatyndaı bolýy tıis ekenin naqtylady. Ekin­shiden, búginde qalada qolóner or­ta­lyǵynyń qurylysy júrgizilýde. Aldaǵy ýaqyt­ta qazaq halqynyń umyt qalǵan qolóneri men zergerlik óneri, ulttyq qundylyqtary men kásip túrleri qaıta jandanyp, iri kásiporyndar ashylady. Úshinshiden, Túrkistan órkenıet, saýda jáne óndiris ortalyǵy retinde damıdy. Toǵyz joldyń torabynda orna­lasqan shahardy iri saýda, óner, týrızm ortalyǵyna aınaldyrýdyń keshendi tetikteri daıyndalady. Tórtinshiden, «Qoja Ahmet Iаsaýı – rýhanı tulǵa» baǵyty boıynsha Túrkistanda respýblıkalyq jáne halyqaralyq deńgeıdegi is-sharalar qolǵa alynbaq.

Elbasy tapsyrmasy boıynsha jańa Túrkistanda Iаsaýı mýzeıi salynyp jatyr. Shahardaǵy 15 nysannyń quryly­sy bıyl tolyq aıaqtalyp, paıdalanýǵa beri­ledi. Sondaı-aq bıyl Túrkistanda «Nurly jer» memlekettik turǵyn úı baǵdarlamasynyń aıasynda memlekettik bıýdjet esebinen 158 nysannyń qury­lysyna 36,6 mlrd teńge bólingen. Onyń ishinde 40 arendalyq, 88 kredıttik turǵyn úı, 30 ınjenerlik ınfraqurylym nysandarynyń qurylysy júrgizilýde. Memlekettik bıýdjet esebinen satyp alý quqyǵynsyz arendalyq 40 kópqabatty turǵyn úıler boı kóterýde. Jyl sońyna deıin jospar boıynsha 978 páterli 18 turǵyn úı paıdalanýǵa berilmek. Áleýmettik kredıttik turǵyn úıdi damytý baǵytynda 7 qabatty 48, 72 jáne 84 páterli 24 turǵyn úı salynýda. Jyl sońyna deıin 1452 páter tapsyrylady. Iаǵnı bıyl Túrkistanda 70 nysan paı­dalanýǵa berilip, nátıjesinde 2430 ot­basy baspanamen qamtamasyz etiledi. Al 3604 jeke jer ýchaskelerine ınf­ra­qurylym júıeleri júrgiziledi.

1

 

Bes baǵyt jáne ózgelerge úlgili Túrkistan

Oblys qurylǵan alǵashqy aılarda-aq óńirdi jan-jaqty damytý jolynda 5 baǵyt aıqyndalǵan edi. Bular – Túr­kistan qalasyn damytý, Túrkistan ob­lysynyń mádenı-rýhanı salasyn, aýdan, qala jáne aýyldardy, agroónerkásip keshenin jáne ındýstrııalyq aımaqtardy damytý. Oblys ákimi О́mirzaq Shókeevtiń tapsyrmasymen óńirdiń keshendi damý jospary qaıta qaralyp, ózgertýler men tolyqtyrýlar engizildi. Josparlar naqtylanyp, ınfraqurylymdy jaqsar­tý baǵytynda tııanaqty jumystar qolǵa alyndy. Qalanyń eski bóligin damytý máselesi de júıelenip, ınfraqu­rylymyn damytý, sý jáne gaz, káriz júıelerine jóndeý jumystary bastaldy. Artezıan sýlary tartylyp, aryq-atyzdardan sý aǵa bastady. Kósheler jóndelip, jaryqshamdar ornatyldy. Eki jyl kóleminde Túrkistan obly­sy aýyl sharýashylyǵy, qurylys, má­de­nıet, sport, ınvestısııa tartý jáne ózge de salalarda aýyz toltyryp aıtarlyqtaı jetis­tikterge jetti. Al Túrkistan qala­syn jasyl qalaǵa jáne aýa raıy qolaı­ly aımaqqa aınaldyrý maqsatynda shahardyń aınalasynda «Jasyl beldeý» qalyptastyrý jumystary jalǵasýda. Qalanyń Bas josparyna sáıkes, ótken jyly shahar aınalasynan 7 700 gektar alqapqa «Jasyl beldeý» qurylǵan bolatyn. 3,5 myń gektar jerge óńir tabıǵatyna beıim 7-8 túrli aǵash, al bıyl jyl basynan beri qala aýmaǵynda 1235 gektarǵa 1 mln 387 myń túp kóshet otyrǵyzyldy. Jalpy oblys boıynsha 2021 jylǵa deıin 3,5 mln kóshet egý jos­parlanyp otyr.

О́ńirdi áleýmettik-ekonomıkalyq damytý turǵysynda azyq-túlik beldeýin qalyptastyrý jáne sý nysandary jobalary iske asyryla bastady. Kıeli Túrkistan qalasynyń aınalasynda qu­rylǵan azyq-túlik beldeýiniń aýmaǵy – 11 myń gektar. Munda negizinen quny – 27 mlrd teńge 6 iri ınvestısııalyq joba júzege asady. Bul jobalardyń aldy ótken jyly bastalǵan. О́ńirde aǵyn sý tapshylyǵyn sheshý maqsatyndaǵy keshendi jospar aıasynda 5 iri sý nysanynda qurylys jumystary bastaldy. Oblysta tıimdiligi dáleldengen jańbyrlatyp sýarý tásili keń kólemde qoldanysqa enýde. Qazirgi tańda 800 gektar alqapqa jańbyrlatyp sýarý teh­nologııasyn ornatý jumystary júr­gizil­gen. Jalpy joba sheńberinde 1 myń gektar alqapqa jańbyrlatyp sýa­rý teh­nologııasymen quny 31,6 mlrd teń­ge bolatyn 7 iri ınvestısııalyq joba iske asyryla bastady. Túıe sharýa­shy­lyǵynyń damýyna da erekshe kóńil bólinip otyr. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligimen birlesip maqta salasyn damytý boıynsha arnaıy baǵdar­lama ázirlenýde. Nátıjesinde maqta óńdeý zaýyttarynyń tehnologııasy jańar­tylyp, aınalym qarajattary tolyq­ty­rylady. Maqta baǵasyn naryqtyq retteý­ge qol jetkizildi.

Al Túrkistan qalasyndaǵy qarqyndy qurylys, ıgi bastamalar oblys aýmaǵyna úlgi bolyp otyr. Sózimizge bir ǵana mysal, Túrkistannyń oblys ortalyǵy mártebesin alýy kórshiles Kentaý qala­syna da oń áserin tıgizýde. О́tken jyly qala bıýdjetiniń kiris bóligi 40 mlrd teńgege oryndalǵan. Qala ekonomıka­sy­na tartylǵan ınvestısııa kólemi 24,4 mlrd teńgege jetken. Derekterge jú­gin­sek, mundaı kórsetkishter 65 jyl­­dyq tarıhy bar qalada buryn-soń­dy bol­maǵan eken. Kentaýdaǵy ındýst­rıaldy aımaqta 2,9 mlrd teńgege 10 jobany iske qosý josparlan­ǵan. Osylaısha kıeli Túr­kistan búkil óńir­diń áleýmettik-eko­no­mıkalyq damýyna tikeleı áser etýde.

Tarıhı Jarlyq shyqqan 2 jylǵa jýyq ýaqyt ishinde Túrkistan damýdyń jańa satysyna qadam basty. Bul ýaqyt aralyǵynda oblys jetken jetistik­ter az emes. Ári qaraı da el ıgiligi úshin atqarylatyn sharýa shash-etekten. Agrarly aımaq bolyp sanalatyn Túrkistan oblysynda osy saladaǵy eńbek ónimdiligin arttyryp, damytý úshin naqty nátıje beretin 3 negizgi ba­ǵytta jumys júrýde. Jýyrda ótken Úki­met otyrysynda Premer-Mınıstr Asqar Mamın alǵa qoıǵan mindetterdiń oryndalýyna Túrkistan oblysyn mysal retinde keltirip, ol 4 jyl ishinde aýyl sharýashylyǵy óndirisin 3 esege arttyrý boıynsha keshendi jospar baryn ózge óńirlerge úlgi ete aıtqan bolatyn. Birinshi baǵyt – agroqurylymdardy irilendire otyryp, zamanaýı ozyq tehnologııalardy engizý. Ekinshi baǵyt – kooperatıvterge birikpeıtin 2-3 gektar jeri bar agroqurylymdar úshin bir alqaptan jylyna 2-3 ónim alý jobasyn engizý. Úshinshi baǵyt – jeke qosalqy sharýashylyqtardyń aýlasyna tamshylatyp sýarý tehnologııasyn engizý arqyly erte pisetin kókónis, kartop, baqsha ónim­derin óndirý. Bul baǵyttar boıyn­sha atqarylyp jatqan jumystar oń nátı­je bere bastady. Al óńirde keńinen qolda­nyla bastaǵan jańbyrlatyp sýarý tásiliniń artyqshylyqtaryn túsinip, qyr-syrymen tanysqan Jambyl ob­lysy­nyń sala mamandary bul ádiske qy­zy­ǵý­shylyq tanytyp otyr.

 

Birligi bekem oblystyń irgesi berik

«Túrki álemine áıgili ǵulama, din jáne qoǵam qaıratkeri Qoja Ahmet Iаsaýı men qazaq handary men bıleri, batyrlary men uly tulǵalary máńgi qonys tapqan Túrkistannyń ózine tán erekshe qýat kózi men adamǵa jiger beretin qasıeti bar. Sondyqtan osy qalada ómir súrý, qyzmet etý – basqa qonǵan baq», degen-di О́mirzaq Shókeev alqaly jıyn­dardyń birinde. Sol kıeli qalanyń bergen erekshe qýaty men jigeri oblys ákiminiń óńirdi damytýda óz qarym-qabiletin sarqa jumsaýynda sharshatpady, eki jylda bolǵan eki úlken apatta júrisinen jańyldyrmady, jedel sheshim qabyldaýda qatelikke uryndyrmady, qınalǵan halyqtyń qasyna jyldam jetkizdi. Iá, ókinishke qaraı jańa qu­ryl­ǵan oblysta ótken jyly 24 maýsym kúni tańerteń Arystaǵy áskerı bólim­shedegi oq-dári qoımasynda jarylys boldy. Oryn alǵan oqıǵa saldarynan úsh adam qaza tapty, 170-ke jýyq adam zardap shekti, 20-ǵa jýyq úı, 9 qora-qopsy janyp, dalaly aýmaqta 14 oshaq tutandy. Úı-jaılar men ǵıma­rat­tardyń 80-90 paıyzyna ártúrli deńgeıde zaqym keldi. Túrkistan oblysyna arnaıy kelgen Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń jarylystan zardap shekken turǵyndarmen kezdesýinde qalanyń qalpyna keltiriletini jóninde bergen ýádesi oryndaldy. Úkimet otyrysynda Premer-Mınıstr Asqar Mamın turǵyndarǵa barlyq kómek kór­setiletinin málimdedi. Keltirilgen zalaldyń kólemi eseptelip, Úkimet rezervinen qarjy bólindi. Arys turǵyn­daryna elimizdiń barlyq oblystary­nan qoldaý kórsetildi. Barlyq óńirden gýmanıtarlyq kómek tıelgen kólikter Arysqa qaraı aǵyldy. Arnaıy ashylǵan qorǵa qarapaıym tur­ǵyndardan, kásip­kerler men uıym­dardan, memlekettik mekemelerden túsken qarjy qanshama! Mundaı yntymaq pen birliktiń belgi­sin­deı bolǵan kómektiń Maqtaaral aýda­nynda bolǵan tasqyn sý zardaby kezinde de jasalǵanyn aıta ketelik. Prezıdentten bastap sala mınıstrleri, oblys, qala ákimderine deıin qıyn sátte halyqtyń qasynan tabylyp, qoldan kelgen múmkindikterdi jasady. Halyqqa jaqyndyǵyn bildirdi. Osylaısha apat halyqtyń birligi men yntymaǵyn synaqtan ótkizgendeı de boldy. Shuǵyl ári durys sheshimder qabyldanyp, barlyq másele ortaǵa salyndy, zardap shekkender dalada qalmady. Bılik pen buqara birlese jumys istedi. Keńsedegilerdi el ishine shyǵarǵan oblys ákimi О́mirzaq Shókeev jumys kabınetin ýaqytsha Arysqa aýys­tyrdy. Ákim osy bir qıyn sátte uıym­dastyrýshylyq, talapshyldyǵy men iskerligin kezekti ret tanytty. Qalpyna keltirý jumystaryn belgilengen merzimde aıaqtaý maqsatynda 144 qurylys kompanııasy, 3,8 myńnan asa jumysshy jáne 211 arnaıy tehnıka jumyldyryldy. Arys qalasynda jóndeýdi qajet etken jalpy 68 áleýmettik nysannyń tórteýi jańadan salynyp, 64-inde qalpyna keltirý jumystary júrgizildi. Arys jańaryp, az ýaqytta eńsesin tiktedi, turǵyndar tirshiligin jalǵastyrdy.

Al mamyr aıynyń alǵashqy kúni О́zbekstandaǵy Sardoba sý qoımasynyń bógeti buzyldy. Qazaqstanǵa shekaralas Syrdarııa oblysynda ornalasqan sý qoımasy dambasynyń buzylýy Túrkistan oblysy Maqtaaral aýdanyna da eleýli zalalyn tıgizdi. Alǵashqy kúni aýdannyń birqatar eldi mekenderin sý basyp, tur­ǵyn­dary qaýipsiz aımaqqa kóshirildi. Maqta­araldaǵy jaǵdaı alǵashqy sátten-aq Memleket basshysynyń baqylaýyna alyndy. Aýdanǵa shuǵyl jetken oblys ákimi О́mirzaq Shókeev jaǵdaıǵa qanyqqan soń málimdeme jasap, evakýasııalanǵan tur­ǵyndar byltyrǵy Arystyń tájirı­besine sáıkes tıisti medısınalyq qyzmet, azyq-túlik sekildi barlyq zattarmen qam­tamasyz etiletinin aıtty. Barlyq jumys Arystaǵy tájirıbege saı algorıtmde isteldi. Zardap shekken úıler súrilip, bú­ginde úsh aýyldy biriktire, ıaǵnı barlyq ınfraqurylymmen qamtamasyz etilgen, jańa shaǵyn aýdan boı kóterýde. Sý bas­qan eldi mekenderdiń turǵyndary­na úı sa­lyp jatqan qurylys kompa­nııa­laryn­da 1475 azamat eńbek etýde. Olar­dyń 810-y – tasqyn sýdan zardap shekken aýyl tur­ǵyn­dary. Al О́rgebas aýylyndaǵy 197 úı­diń barlyǵy jańadan salynyp jatyr. Sý shaıǵan aýyldardyń barlyǵynda ınf­ra­qurylym tolyǵymen jańartylýda. Tabıǵat tanytqan tosyn minez, ıaǵnı nóser­lete jaýǵan jańbyr saldarynan Túrkistan oblysynyń Tólebı, Qazyǵurt, Saıram, Ordabasy, Báıdibek aýdandarynda sý tasqyny oryn alyp, birqatar aýyl zardap shekti. Eń kóp zardap shekken Tólebı aýdanynda 6 eldi mekendegi 215 turǵyn úıdiń aýlasyna kirgen. Búginde apatty dep tanylǵan 38 baspana tolyq súrilip, qaıta salynýda. Qurylys jumystary shilde aıyna deıin tolyq aıaqtalmaq. Osyndaı qıyndyqtardan oblys halqy memlekettiń, qalyń jurt­shylyqtyń qoldaýymen súrinbeı ótti, el birliginiń bekemdigin, yntymaǵyn, baýyrmaldyǵyn kórsetti.

 

Túrkistannan taralǵan «Qamqorlyq»

«Túrkistan shahary kezinde Uly Jibek jolynyń boıyndaǵy ózgeshe óris­ti, kesteli hám kelisti, basshylary da, qos­shy­lary da ımandy, uldary namysty, qyzdary ıbaly, qaı-qandaı ólshemdermen qaraǵanda da qaıyrymdy qala bolǵan. Ál-Farabı babamyz «Qaıyrymdy qala turǵyndary...» týyndysynda ámirshi ákim­der de, qarapaıym turǵyndar da al­ǵyr, ańǵarympaz, ǵylymǵa, óner-bi­limge qushtar, saýyqqumarlyqtan, jal­­ǵan­dyqtan aýlaq bolmaǵy kerektigin erek­she eskertedi. Túrkistan shyn máninde tekti tórge, qaıyrymdy qalaǵa aınalýy tıis. Sonda ǵana sakraldylyq sapa­­sy ar­tady», deıdi jazýshy-drama­týrg, «Alash» syılyǵynyń laýreaty Mar­habat Baıǵut. Osy oraıda Túrki­stan oblysynda qaıy­rymdylyqty dárip­teı­tin, baýyrmal­dyqqa baýlıtyn tyń bastama júzege asyrylǵanyn aıta ketelik. Iá, júzege asyrylǵan bul áleýmettik joba da ózge óńirlerge úlgi eterlikteı.

О́ńirde Nur Otan partııasynyń bas­tamasymen ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan otbasylardy kedeılik deńgeı­den shyǵýǵa umtyldyratyn «Qamqor­lyq» baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Tıimdi jumyspen qamtý jáne kásip­kerlik qyzmetti damytýǵa erekshe nazar aýdarylǵan. Turaqty tabys kózi­men qamtamasyz etip, otbasylardy ómir­lik qıyn jaǵdaıdan kezeń-kezeńmen shy­ǵarýd­y kózdeıtin baǵdarlama aıasynda júr­­gizilgen jumystar nátıjesinde jaǵ­daıy tym tómen, krızıstik jáne qana­ǵat­tanar­lyqsyz deńgeıde ómir súrip jatqan 1643 otbasy anyqtalyp, olar­dyń ár­qaısysyna materıaldyq kómek pen qajetti keńes beretin arna­ıy kýra­torlar taǵaıyndalǵan edi. Baǵ­dar­­lama bastalǵan alǵashqy aılarda 900-den asa otbasyǵa 45 mln teńgeniń demeý­shi­lik kómegi kórsetilip, 4 otbasyǵa kásip­ker­ler tarapynan úı satyp alyndy. «Qamqor­l­yq» jobasy aıasynda qıyndyq shegin­degi otbasylardy saýyqtyrý júıeli túrde 4 máseleni qamtydy. Iаǵnı qajetti azyq-túlikpen qamtý, naýqastary bolsa tolyqqandy medısınalyq kómek kórsetý, aýrýhanaǵa jatqyzyp emdeý, jumysqa ornalastyrý, mamandyǵy joq bolsa kásiptik bilimge oqytý sharalary atqaryldy. Jobaǵa jergilikti bıýdjetten 1,6 mlrd teńge kóleminde qarjy qaraldy. Ásirese bul joba áleýmettik jaǵdaıy osaldaý, kópbalaly otbasylar boıynsha respýblıkada aldyńǵy orynǵa shyǵatyn Túrkistan óńiri úshin asa mańyzdy bolǵany anyq.

О́ńirdiń erteńin jarqyn etetin ınves­tısııalyq jobalar da az emes. Mysaly, 2020 jyldyń 1-toqsanynda «Turkistan Invest» kompanııasymen birge jalpy quny 23,18 mlrd teńge bolatyn 7 joba, onyń ishinde 1,7 mlrd teńge somasyna 5 joba ónerkásip salasynda, 21,5 mlrd teńge somasyna 2 joba energetıka salasynda júzege asyryldy. Sol arqyly 197 jumys orny ashyldy. Jalpy bıyl óńirde 397,7 mlrd teńge bolatyn 97 ınvestısııalyq jobany iske asyrý josparlanǵan. Iаǵnı, 5 508 jańa jumys orny ashylmaq. Onyń ishinde sheteldik kompanııalardyń qatysýymen jalpy somasy 268,8 mlrd teńge bolatyn 14 joba aıasynda 2 660 jumys orny qurylady. Josparlanǵan jobalardyń basym baǵyttary retinde agroónerkásiptik keshendi damytý, «Jasyl ekonomıka», hımııa ónerkásibi jáne áleýmettik nysandar qurylysy atalýda.

 

Túrkistan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Aısberg aqıqaty

Ádebıet • Keshe

Joq kitapty izdeý

Ádebıet • Keshe

Krest-kedergi...

Ádebıet • Keshe

Zaısanda mal qyrylyp jatyr

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar