Bilim • 18 Maýsym, 2020

Qashyqtan oqytý júıesiniń jastardyń ómirlik ustanymyndaǵy róli

320 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Dana  halqymyz: "Bir jylyn oılaǵan adam astyq ósiredi, on jylyn oılaǵanda aǵash ósiredi, keleshegin oılaǵanda urpaq ósiredi" degen eken. Soǵan oraı, qazirgi kezeńde gýmanıtarlyq jáne pedagogıkalyq ǵylymdar negizinde tálim-tárbıeniń mazmuny men maǵynasyn, ádistemelik baǵdaryn jańa zaman talaptaryna saı jańashyldyqqa bet burýdamyz. Orta ǵasyrdyń uly oıshyly Ábý-Nasyr ál-Farabıdiń "Tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy" dep aıtýy beker emes. Sol sebepti, joǵary bilim adamnyń barlyq jaǵynan, ıaǵnı bilgirliginiń, dene shıraqtyǵynyń, oılanyp-tolǵanýynyń, rýhanı ósýiniń jáne taǵy basqa qyrlaryn damýyna qajetti jaǵdaılar jasaýy tıis.

Qashyqtan oqytý júıesiniń jastardyń ómirlik ustanymyndaǵy róli

Búgingi tańda álemge taraǵan koronavırýs indetine baılanysty, elimizde Tótenshe jaǵdaı engizilgeni belgili. "Barlyǵymyz úıde bolaıyq!", "Biz birgemiz" aksııasy júrgizildi. Basqa bilim berý salalary tárizdi, Almaty ýnıversıteti de úzdiksiz bilim berýdi jalǵastyrý maqsatynda qashyqtyqtan oqytý júıesine kóshti.    

Joǵary oqý ornynyń oqý baǵdarlamasynyń basym bóligi ózindik jumys ekendigi belgili.  Barlyq mamandyqtardy daıyndaýdaǵy pánniń oqý-ádistemelik kesheni, stýdentterge arnalǵan pán sıllabýsynda stýdentke kerekti aqparattar berilgen. Bilim berýshi aýdıobeıne arqyly ZOOM leksııasyn júrgizip, "Klassroom" boıynsha stýdentter tapsyrmalardy daıyndap jiberedi. Bul stýdent pen oqytýshynyń tyǵyz yntymaqtastyǵyn kórsetedi.

Qashyqtyqtan oqytý bilim mazmunynyń bul túri, stýdent-jastardyń boıyndaǵy izdenisterin arttyryp, óziniń bolashaq kásibine degen qulshynysyna serpilis beredi. Mysaly: ózine qajetti málimetterdi taldaıdy, júıeleıdi, aqparat derekteriniń negizinde  dáıekti qorytyndy shyǵaryp, pándi ıgerýdegi qubylystardy, úderisterdi túsindirý, salystyrý, ajyratý daǵdylary jetile túsedi.  Tek oqytýshy stýdentterge durys baǵyt-baǵdar berse bolǵany.                                                                                

Bizdiń Almaty ýnıversıtetiniń professor-oqytýshylar quramynyń ǵylymı dárejelerimen sáıkes, eńbekteri respýblıkaǵa málim. Jańa gýmanıtarlyq bilim "100 jańa oqýlyq" jobasy aıasynda, elektrondy oqýlyqtarmen qamtylǵan. Álemdik deńgeıdegi aqparattarmen stýdentterdiń tanyp bilýindegi professor – oqytýshylardyń atqarar qyzmeti orasan zor. Osy baǵytta joǵary bilimdi maman bolýdaǵy barlyq rýhanı qajettilikterdi, bilim berýshi ustazynyń keńesimen, baǵyt silteýimen ózin baıytyp, belsendilik tanytýda.                                               

Sanadaǵy serpilis ulttyq mádenıetimizdiń álemdik deńgeıdegi aıshyqty orny bar ekendigimen dáleldenýde. Ult kóshbasshysy N.Á.Nazarbaevtyń "Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý" atty baǵdarlamalyq maqalasy, dástúrdiń zamana synynan súrinbeı ótken ozyǵyna negizdelýi sonyń aıǵaǵy.  Ǵylym – kóp qyrly, kúrdeli qurylym. Rýhanı tárbıe – ǵylym arqyly beriletini anyq. Dál qazirgi qatań synda, árbir jastardyń únemdi bolýdaǵy pragmatızm, týǵan el, ata-jurttyń qadir-qasıetin bilý, básekelestikke tótep berý taǵy sol sııaqty qundylyqtardyń kórinis berip jatqandyǵynyń kýásimiz. Ýnıversıtet stýdent-jastary edvaızerleriniń bastamasymen bul qıyndyqtan shyǵýdan ár túrli  mazmundaǵy beınerolıkteriniń tárbıelik máni zor. Mysaly: "Meniń týǵan ólkem",  "Meniń otbasym", "Sabaqtan tys ýaqyttaǵy hobbıim", "Sizdermen birgemin!" taqyryptaryndaǵy qysqa da nusqa beınerolıkteri berilip jatqan oqý-tárbıeniń jemisi.

Jyl saıyn ótetin stýdentterdiń ǵylymı pándik jobalaryna, óner baıqaýlaryna ǵylymı jetekshilerimen onlaın túrinde tyǵyz baılanys ornatyp, daıyndalý ústinde. Bul qashyqtyqtan oqytýdaǵy búgingi talaptardyń oryndalyp jatqandyǵy desek, artyq aıtpaspyz. Osyǵan oraı, Almaty ýnıversıtetiniń professor- oqytýshylary stýdentterge tereń bilim men ulttyq mádenıeti álemdik órkenıetpen sabaqtastyra otyryp, jan-jaqty qyzmet atqarýda. Qoǵamnyń suraıtyny da osy. 

Saǵat Áldekenov

Almaty ýnıversıtetiniń tárbıe isi jónindegi prorektory,

zań ǵylymdarynyń RH.D doktory