Ádebıet • 27 Qazan, 2020

Ádebıettiń álippesi

1141 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Ájesiniń etegine oralyp ósken árbir balanyń ertegige qumar keletini erteden belgili. Qulynynyń kirpigi ilingenshe qadaǵalap otyratyn apalardyń tátti áńgimesinen buǵanasy endi qatyp kele jatqan baldyrǵan rýhanı lázzat alatyny haq. Onyń ústine ejelden ertegimen órenin tárbıelegen, qııalyn damytyp, armanyn asqaq etýge mán bergen halqymyzdyń osynaý janry ádebıettiń álippesi sekildi. Jaqynda jaryqqa shyqqan Jumabala Balaqaranovanyń «Ertegiler álemi» atty kitabynan sony ańǵardyq.

Ádebıettiń álippesi

Jetisý jurtshylyǵyna «Ertegishi áje» atanyp ketken Jumabala apamyz – halyq ertegilerin nasıhattaýǵa ózindik úlesin qosyp kele jatqan zııaly jan. Bıyl Almaty oblysynyń ákimi Aman­dyq Batalovtyń qoldaýymen jas oqyr­manǵa jol tartqan sáýleli kitap avtor­dyń kópten kókeıde júrgen bir tilegi edi. Jas jetkinshekterdiń jú­re­gine jol tabar bul týyndynyń ǵumyry uzaq bolary sózsiz.

J.Balaqaranova jańa kitabyn­da halyq ertegileriniń eń bir shuraı­lysyn, mazmuny men máni tereńin tańdap alypty. Kóp izdenis, tereń talǵammen baspa betin qaı­ta kórgen qazaq ertegileriniń tańda­malysy dep atalǵan kitapty aıshyq­taýǵa negiz bar.

Máselen, tyń týyndyǵa engen bir ǵana «Súleımen patsha men baı­ǵyz» atty ertegini qaıta bir eske alaıyq­shy: áıeliniń aıtqanyn eki etpeı­tin Súleımen patsha zaıybynyń ótinishimen qus súıeginen álemde joq saraı salyp bermekshi bolyp, qus bitkendi dárgeıine keltiredi emes pe? Sonda baıǵyz ǵana shaqyrtýǵa qulaq aspaýshy edi ǵoı. Arnaıy sh­a­qyrt­qanda baryp patsha quzyryna jet­ken baıǵyz kelmeý sebebim kóp oılanǵanym, dúnıede az ben kóptiń parqyna jetýge sana jeteletkenim dep jaýap berip, erden áıeldiń kóp ekenin bilgenin, óıtkeni áıeliniń sózine ergen erlerdi jaýlyqtylar sanatyna qosqanyn aıtady. Sonda zaıybynyń sózine erip, qus bitkenge zalalyn tıgize jazdaǵan Súleımen táýbesine keledi. Mine, osyndaı mazmundy da ǵıbratty ertegiler J.Ba­laqara­novanyń «Ertegiler álemi» kitabyna toptastyrylǵan.

Kitap avtory 2000 jyly «Jazý­shy» baspasynan jaryq kórgen 6 tom­dyq «Qazaq ertegileri», 1992 jyly «Dáýir» bapasynan oqyrmanǵa jol tartqan «Álem ertegileri», 1983 jyly «Jazýshy» baspasynan shyqqan «Kazahskıe narodnye skazkı» kitaptarynan ertegilerdi suryptap, eń ǵajap degenderin óziniń kitabyna jınaqtapty. Atalǵan kitapta, 260-tan astam qazaq jáne álem ertegileri toptastyrylǵan.

Endeshe, jas oqyrmandardyń olja­­syna aınalar osynaý kitap «Ertegi­shi ájeniń» rýhanııatqa qosqan ózindik úlesi ekenin aıshyqtap ótýge negiz bar. Adam ómiriniń nurly shaǵy – ba­lalyqtyń baǵdarshamy bolar týyndynyń oqyrmany kóp bolýyn tileımiz!

 

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda kún kúrt sýytady

Aýa raıy • Keshe