Áleýmettik baǵdary bar qoǵam áleýetti

Igiligi mol ınnovasııa

Qazaq elinde árbir adam ózin tolyqqandy tulǵa retinde sezinip, jeke bıznesin jan-jaqty damytýyna, otbasyn órkendetýine, ulttyq salt-dástúrlerin saqtaýyna barlyq jaǵdaı jasalǵan. Buǵan Qazaqstanda turatyn ult ókilderiniń biri – bizdiń kúrd aǵaıyndardyń sán-saltanatqa toly ómiri de aıqyn dálel.

Igiligi mol ınnovasııa

Qazaq elinde árbir adam ózin tolyqqandy tulǵa retinde sezinip, jeke bıznesin jan-jaqty damytýyna, otbasyn órkendetýine, ulttyq salt-dástúrlerin saqtaýyna barlyq jaǵdaı jasalǵan. Buǵan Qazaqstanda turatyn ult ókilderiniń biri – bizdiń kúrd aǵaıyndardyń sán-saltanatqa toly ómiri de aıqyn dálel.

Ejelden mal sharýashylyǵymen shuǵyldanǵan kúrd ultynyń Qazaq­standaǵy ókilderiniń urpaqtary arasynan búginde belgili ǵalym, akademık, qurylysshy, iri bıznes ortalyqtarynyń jetekshileri, aqyn, kompozıtor jáne sportshylar kóptep shyǵýda. Men de solardyń birimin. Alystaǵy Sarysý aýdanynyń alaqandaı aýylynda óstim. Qazaq elindegi beıbit saıasattyń arqasynda bilim aldym. El ekonomıkasynyń ártúrli salasynda abyroıly qyzmet atqardym. Otbasylyq jeke kásibimizdi damyttyq. Qazir oblystaǵy iri kásiporynnyń jetekshisi retinde «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń máni men mańyzyn túsinetin jáne ony júzege asyrýǵa atsalysatyn áleýeti mol kásipkerlerdiń biri ekenimdi maqtan tutamyn.

2006 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaev bizdiń kásiporynǵa kelip, jumysymyzben tanysqan kezde: «Bir oryndaryńda turyp qalmańdar, ınnovasııalyq jańa tehnologııalardy engizý arqyly únemi alǵa jyljyp otyryńdar», degen bolatyn. Biz búginde Elbasynyń sol tapsyrmasyn oryndap otyrmyz. Kásipornymyzǵa ınnovasııalyq jańa tehnologııalardy engizdik. Sodan keıin biz óńirde eń alǵashqylardyń biri bolyp «Bıznestiń jol kartasy» baǵdarlamasy tetikterin tıimdi paıdalandyq. Sonyń arqasynda ortopedııalyq matras jasaıtyn jańa óndiristi iske qostyq. Búginde kásipornymyzda ónim kólemi birneshe ese ulǵaıdy.

Elbasy saıasatyn qoldaı otyryp, Strategııany ómirimizdiń máni men sáni dep bilemiz. Jáne bizdiń bala-shaǵamyzǵa baqytty, beıbit ómir syılaǵany úshin rızashylyǵymyzdy bildiremiz.

Latıf AIDAROV,

«LL» óndiristik-saýda kesheni» kópsalaly kásipornynyń dırektory,

Qazaqstan kúrdteriniń «Barbang» assosıasııasy» fılıalynyń tóraǵasy.

Jambyl oblysy.

О́rkendeýdiń bir kepili – qazaqstandyq patrıotızm

«Qazaqstan-2050» Strategııasyn iske asyrýǵa qajetti tutqalardyń biri – jańa qazaqstandyq patrıotızm. Bul, menińshe, jańǵyrtylǵan, buǵan deıingi máni men maǵynasyn tereńdete túsken sóz tirkesi dep túsinemin. Elbasy memlekettiń jańa saıası baǵyty týraly aıtqan keń tynysty sózinde jańa qazaqstandyq patrıotızm uǵymy men azamattardyń bolashaqqa degen senimin bir-birimen baılanystyra qarastyrady. Patrıotızm uǵymynyń jańasha sıpat alýynyń bir mysalyn da osyndaı jańasha kózqarastan tabýǵa bolady dep oılaımyn.

Árıne, mundaı qasıet árbir qazaq­stan­dyqtyń boıyna kózdi ashyp jum­ǵandaı tez ýaqytta ornyǵa qalmaıdy. Son­da ne isteý kerek? Bul saýalǵa qaıta­rylar jaýap tek bireý ǵana. Munyń ózi jańa qazaqstandyq patrıotızmge tár­bıeleý otandastarymyzdyń boıynda elge jáne onyń ıgilikterine degen maqtanysh sezimin uıalatý bolyp tabylady. Árıne, qur jalań, qurǵaq ıntý­zıazmmen eldi súıe almaısyń. Ony maq­tanysh ete almaısyń. Bul úshin memleket ár azamattyń ómir sapasyna, onyń qaýipsizdigine jáne bolashaǵyna kepildik berýi kerek.

Qazaqstanda, mine, osyndaı kepildik tetikteri ornyǵyp keledi. Mundaı jaǵdaı azamattardyń erteńgi kún men bolashaqqa degen senimderin nyǵaıta túsedi. Munyń ózi de erteńgi kúnge ól­shem bola almaıtynyn bizder Elbasy­nyń naqty tujyrymynan taǵy da kóz jetkize tústik. Iаǵnı, 2050 jylǵa qa­raı Qazaqstannyń kez kelgen azamaty erteń­gi kúnine jáne bolashaǵyna óte senimdi bolatyndaı saıası júıe qurý qajet. Muny da Elbasy kóregendikpen aıtyp otyr. Árıne, buǵan jetý úshin kóp jumystar atqarýǵa týra keledi.

Jasyratyny joq, qazirgi kezde otandastarymyzdyń arasynda álemdegi eń joǵary damyǵan órkenıetti elderge baryp kelgennen keıin ony óz elimizdegi ómir súrý deńgeıimen salystyra qarap oǵan jetý úshin qansha ýaqyt bar dep ózderine saýal qoıatyndary da joq emes. «Qazaqstan-2050» Stra­tegııa­synyń basty maqsatynyń biri – qazaqstandyqtardyń bolashaq urpa­ǵynyń óz Otanynda ómir súrýdi artyq kóretin, ony ózge jerdiń jumaǵyna teńestirmeıtin kóńil kúı ornyqtyrý ekeni sózsiz. Biz osy kezeńge de kóp keshikpeı jete alamyz. Men jańa qazaq­standyq patrıotızmniń túp maǵynasyn osylaı túsinemin.

Rıshat HAIRÝLLIN,

tatar mádenı aǵartý

qoǵamynyń tóraǵasy.

ORAL.

Tarıhı mańyzy men gýmanıstik máni zor

Qazaqstan Prezıdentiniń byltyrǵy jeltoqsan aıyndaǵy strategııalyq Joldaýynyń tarıhı jáne gýmanıstik mańyzy joǵary. О́ıtkeni, Elbasy óziniń tujyrymdaryn qoǵam úshin mańyzdy birneshe máseleler tóńiregine toptastyrdy. Aldymen elimiz ekonomıkasynyń damýyndaǵy ózekti máseleler saraptalyp, onyń álemdik daǵdarystyń synaqtarynan ótýiniń strategııalyq joldary kórsetip berildi. Qazirgi jahandaný zamanynda árbir memleket materıaldyq baılyq salasyndaǵy óziniń upaıynyń jelinip qalmaýyn oılaıdy. Sondyqtan Qazaqstannyń jalpy ekonomıkalyq múddesin qorǵaý, ony damytý – onyń árbir azamatynyń múddesin qorǵaý degen sóz.

Árıne, qoǵamdaǵy ekonomıkalyq damýdyń ózindik zańdylyqtary bar, oǵan jańashyldyqty engizýmen qatar, úlken azamattyq jaýapkershilikpen qaraýdyń máni de asa zor. Máselen, byltyr egin elimizdiń kóptegen óńirlerinde durys shyqqan joq, sondyqtan astyq azdyq etkeni belgili. Al burnaǵy jylǵy mol astyqtyń bir bóligin der kezinde jınap ala almaǵanymyz da belgili. Shaǵyn qalalar máselesine de jiti nazar aýdarý qajet ekeni málim jáne ony júıeli júrgizýdiń mańyzdylyǵy arta túsýde. Osyndaı isterge degen jaýapkershilikti arttyra tússek qana elimizde áleýmettik saıasattyń júzege asqanynyń kýási bolamyz. Mine, osy turǵydan kelgende Elbasynyń byltyrǵy Joldaýynyń tujyrymdamalyq máni men maǵynasy meılinshe ashyla túsedi.

Prezıdent HHI ǵasyrdyń on syn-qaterin baıandap berý arqyly árbir qazaqstandyqty álemde bolyp jatqan saıası, mádenı jáne ekonomıkalyq úderisterden syrt qalmaýǵa shaqyrdy. Shyn máninde, qazirgi zamanda álemdik ózara yqpaldasý úderisteri úlken mańyzǵa ıe bolýda. Osy ǵalamdyq baılanystarda, ıntegrasııalyq úderisterde elimizdiń tarıhı qundylyqtar júıesi suryqsyzdanyp ketpeýi tıis. Sondyqtan ulttyq mádenıet pen tildiń de búgini men bolashaǵy týraly máseleler kún tártibinen túspeýi kerek. О́ziniń qundylyqtar álemin qadirlegen halyq qana álemdik tarıhtyń aldynda óz kelbetin joǵaltpaıdy, basqa mádenıetter aldynda bedeli tómendemeıdi. Osy baǵyttaǵy árbir jasampaz isterdi nasıhattap, úgittep otyrǵan abzal. «Jumyla kótergen júk jeńil!» deıdi dana halqymyz. Elbasy bıylǵy 11 qazanda ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda atap kórsetkendeı, nemquraılylyq jaılamaǵan el ǵana órkendeı alady.

Serik NURMURATOV,

fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, professor.

ALMATY.

Sarabdal strategııaǵa sanaly is-qımyl qajet

Táýelsiz elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynyń burynǵylardan jóni múlde bólek. Sonaý 1997 jylǵy 10 qazanda Elbasy N.Nazarbaev «Qazaqstan-2030» Damý strategııasyn jarııa etken bolatyn. Sol joly Memleket basshysy 2030 jyly Qazaqstan Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshy memleketke aınalady dep nyq senimmen aıtqan edi. Keleshekti kórkem boljaı bilgen Elbasynyń aıtqany aıdaı keldi. Az ýaqyttyń ishinde Qazaq memleketi kózdegen bıigin baǵyndyrdy. Al bul jolǵy strategııada elimiz úshin eren mindetter aıqyndalǵan.

 Sarabdal saıasatker retinde álemdik qoǵamdastyqqa keńinen tanylǵan Nursultan Nazarbaevtyń 2050 jylǵa deıin elimizde atqarylatyn isterge aıryqsha toqtalǵan Joldaýynyń qaı-qaı baǵyty da asa mańyzǵa ıe ekeni anyq. Ásirese, Memleket basshysy «Men ajyrasýǵa qarsymyn, jastardy otbasy qundylyǵy, ajyrasýdyń qasiret ekendigi rýhynda tárbıeleý kerek, óıtkeni, onyń saldarynan, eń aldymen, balalar zardap shegedi. «Ákesi qoı baǵa bilmegenniń balasy qozy baǵa bilmeıdi». Bala tárbıesi – tek ananyń emes, ata-ananyń ekeýiniń de mindeti», dep urpaqtyń erteńine alańdaýshylyǵyn bildirgeni Elbasynyń qamqor kózqarasyn áıgileıdi. Al osy sózdiń ózi men sekildi talaı jastyń sanasyna oı salǵanyna kámil senemin. Sebebi, Elbasy qaı kezde bolmasyn jastardy qoldaýda tabandylyq tanytyp keledi. Aıtalyq, «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy boıynsha sońǵy eki-úsh jylda 50-ge jýyq jas maman bizdiń aýdanǵa oralyp, jumysqa ornalasty. Páterli boldy, túrli áleýmettik jeńildikterge qol jetkizdi. «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy boıynsha birneshe jas shaǵyn nesıe seriktestigin quryp, 500 myńnan 3 mln. teńge aralyǵynda nesıe alyp, óz isterin bastap ketti.

О́zine senim bildirgen halqynyń amanatyn arqalap, eldigimizdi saqtap, keleshekke kemel kózqarasymen qaraı bilgen Tuńǵysh Prezıdentimiz sol senimdi aqtaı bildi. Tuńǵysh Prezıdentpen tuńǵysh ret júzbe-júz júzdesip, sózin tyńdaý baqyty maǵan da buıyrdy. О́zi negizin qalap, ıisi qazaqtyń batasyn alyp, alty alashtyń ǵana emes, tórtkúl dúnıeniń basyn qosyp, bir baılamǵa toqtaıtyn elordaǵa aınalǵan ultymyzdyń uly Astanasynyń tórinde ótken «Jas Otan» jastar qanatynyń II sezine qatysýym meniń ómirimde aıryqsha iz qaldyrǵan sát boldy. Atalǵan sezge menimen birge Inder kópbeıindi aýyl sharýashylyǵy kolledjiniń muǵalimi Abzal Bıjanov ta qatynasqan bolatyn.

 Osy sezde Memleket basshysynyń jastardyń taǵdyryna beıjaı qaraı almaıtynyna taǵy bir márte kóz jet­kizdik. Bilim berý, áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý, jumyspen qamtý máseleleri memlekettik baǵdarlamalar sheńberinde sheshilip jatqanyna qýanǵan meniń bir top zamandastarym Elbasyna alǵysyn bildirdi. Ásirese, talaıdyń kóz jasyna qalǵan Semeı polıgonynyń jabylýyna uıytqy bolǵan kóregen basshynyń tabandylyǵyna rıza bolǵan jerlesteriniń alǵysyn bildirgen semeılik Erkebulan Baltabekovtiń sózi jıynǵa qatysýshylardy tebirentpeı qoımady. Tuńǵysh Prezıdenttiń bul sheshimi álemdik qaýymdastyqta joǵary baǵalanyp, qyrǵı-qabaqtyqtan kóz ashpaǵan ózge elderge úlgi retinde usynylǵany barshamyzǵa málim. Az ýaqytta Azııanyń barysyna aınalyp úlgergen elimiz osy sheshimimen-aq Eýropa tórinde saltanat quryp, óz bıligin aıtar qýatty elge aınaldy.

 San ulttyń ókilderi meken etken elimizde tatýlyq – basty murat. El basyna kún týǵan qıly zamandarda da halqymyzdy ult retinde saqtap qalǵan yntymaǵy men birligi. Jaýgershilik zamanda basy aýǵan jaqqa kóship júrip te berekesi men qazanyn ortaıtpaǵan qasıetti qanaǵatshyl ómir joldarynda bireýdi ózekke teppeı, ózgeniń qyzylyna qyzyqpaı, utymdy ispen, oramdy oımen, tereń kemeńgerlikpen, eshqashanda tarylmaǵan keńdigimen elimiz qushaǵyn keńeıtip keledi. Osy qasıetten aınymaýymyz kerek, degen Memleket basshysy óziniń ul-qyzdaryna ana tilińdi qurmettep ózgelerge úlgi bol, ata-babańnan kele jatqan dinińe berik bol, jat aǵymǵa erme, elińe qyzmet et, eńbek qyl, azyq bolar ózińe, júzge bólinbeı judyryqtaı birigip is qyl, sol kezde ǵana eldiń tutastyǵy saqtalar, dep barsha jasty jigerlendirdi.

 Jastarǵa senim artqan basshy ǵana óziniń kózdegen oıyn júzege asyra biledi. Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal strategııany naqty iske asyra biletin iskerligine, jahan jurty uıyp tyńdaıtyn sheshendigine senetin biz qaı kezde de Elbasymen birgemiz. Onyń árbir bastamasyn qyzý qoldaımyz.

Suńqar KО́ShEKOV,

«Jas Otan» jastar qanaty Inder

aýdandyq bólimshesiniń atqarýshy hatshysy.

Atyraý oblysy.

Umtylys

Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Nur Otan» partııasynyń HV sezinde «Qazaqstan-2050» Strategııasy – «Nur Otan» partııasynyń keshendi baǵdarlamasy. Elimizdi álemniń eń qýatty 30 eldiń qataryna kirgizý – halqymyzdyń aldyndaǵy eń úlken murat, uly maqsat. Bul «Nur Otannyń» bolashaqqa jol silteıtin temirqazyǵy bolýǵa tıis» dep naqtylady. Oı-sanamdy boılap, júregimniń túkpirinen oryn alǵan osynaý ulaǵat jadymda jattalyp ta qaldy. Strategııany basshylyqqa alǵan Almaty oblysynyń ákimi Ańsar Musahanovtyń tikeleı qoldaýymen qalamyzdyń búgingi tańdaǵy tynys-tirshiligi jaqsaryp, ekonomıkalyq jáne áleýmettik turǵydan damyǵan ústine damýda dep aıtýymyzǵa tolyq negiz bar.

 Naqty mysal retinde, qalamyzda memlekettik baǵdarlamalardy is júzine asyrý barysynda atqarylyp jatqan jumystar men mindetterge toqtalsam, aǵymdaǵy jyldyń toǵyz aıynda bıýdjettiń oryndalýy 118,8 paıyzdy qurap, qazynaǵa 9,16 mıllıard teńge tústi. О́nerkásip salasynda 34,5 mıllıard teńgeniń ónimi óndirildi. Bul kórsetkish ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 5 mlrd. teńgege artyq. Jyl basynan beri qalanyń ekonomıkasyn ósirýge 211,5 mln. teńge kóleminde ınves­tısııa tartylyp, qurylys materıaldaryn shyǵaratyn «Granıto Plıýs», «Kóktóbe» atty kásiporyndar jańa tehnıkalyq qondyrǵylaryn satyp alyp, osyǵan deıin atqarǵan jumystaryn zaman talabyna saı qaıta jandandyrdy. 109 adam jańa jumys ornymen qamtamasyz etildi. Jalpy, Taldyqorǵan qalasynda 115 mekeme men kásiporynnyń sapa boıynsha ISO serııaly halyqaralyq sertıfıkaty bar. Sonyń 15 sapa sertıfıkatyn bıylǵy jyly aldy. Árıne, qalanyń ekonomıkasy týraly sóz qozǵaǵanymyzda «Qaınar», «Temirbeton», «Metakon», «Azııa-Elektrık», «Temir» syndy alyp kásiporyndar jóninde aıtpaýy­myz múmkin emes. Olardyń qalanyń ósip, órkendeýine qosyp otyrǵan úlesteri de ushan-teńiz. Bul kásiporyndar «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyna belsendi qatysyp, óndiristegi barlyq tehnıkalyq qondyrǵylaryn zaman talabyna saı qaıtadan jabdyqtap aldy. Memlekettik qoldaýmen «Qaınar AKB» seriktestigi ındýstrııalandyrý kartasy aıasynda buryn Qazaqstanda shyǵarylmaǵan, quny 570 mıllıon teńgelik qorǵasyn-siltili akkýmýlıator batareıalaryn óndirý jobasyn iske qosty. О́tken jyly 11,6 myń danasyn shyǵaryp, jospardy 115,9 paıyzǵa artyǵymen oryndap shyqty. Shyny kerek, Taldyqorǵan qalasynda jasalyp, el ekonomıkasynyń damýyna ózindik úles qosqan san alýan akkýmýlıatorlar men elektr baǵanalaryn, túrli deńgeıdegi kabelder men jaryq qýatyn eseptegish kondyrǵylary sııaqty myńdaǵan turmystyq tetikterdi elimizdiń kez kelgen jerinen kezdestiretinimiz anyq.

Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes, Almaty oblysynyń óńirlik ındýstrııalandyrý kartasy aıasynda «Almaty boıaýlary» kásipornynyń jobasy ázirlenýde. Zaýyttyń óndiristik ǵımarattaryn óńdeý jumystary tolyq aıaqtaldy. Taıaý kúnderi bul kásiporyn da iske qosylyp, el ıgiligine jumys isteıtin bolady. Sonymen qatar, aýmaqtyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn jaq­sartý maqsatynda ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfra­qu­rylym júrgizýge ekonomıkalyq negiz­deme qolǵa alyndy. Qazirgi tańda bul aýmaqta on tórt óndiris orny jumys istese, aldaǵy kúnderde jańadan úsh iri ınvestısııalyq jobanyń: maı daqyl­daryn óńdeıtin zaýyttyń, un jáne nan ónimderin shyǵaratyn kombınattyń, arnaýly tehnıkalar quraıtyn óndiris ornynyń tusaýy kesiledi. Búginde joba­lyq-smetalyq qujattary ázirlenýde. Taıaý arada osy aýmaqta ornalasqan sút zaýyty da tolyq kúshinde iske kirisedi.               

Elbasy nazarynan tys qalmaıtyn agrarly oblystyń kindik qalasy bolǵandyqtan, aýyl sharýashylyǵy salasy da jyl saıyn óz ónimderin ósirip otyr. О́tken jyldyń osy merzimimen salystyrǵanda bul sala kórsetkishi 109,6 paıyzǵa ósip, 7,6 mıllıard teńgeniń ónimi satyldy. «Sybaǵa» baǵdarlamasy aıasynda úsh sharýa qojalyǵy 44 mıllıon teńgege asyl tuqymdy iri qara malyn satyp alyp, baǵýda. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda eńbek etip, qus ósirýmen aınalysatyn «Kóger LTD» seriktestigi jańadan qus soıý, jem daıyndaý jáne shujyq sehtaryn iske qosty. Qyryqtan astam adamǵa qosymsha jumys orny ashyldy. Shaǵyn kásipkerlik salasynda eńbek etetin qalalyqtardyń sany 1,8 paıyzǵa ósip, 20,2 myń adamdy qurap, qyzmet kórsetý kólemi 19,6 mıllıard teńgege, ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 132,2 paıyzǵa kóterildi. Ústimizdegi jyly qyryqtan astam orta kásipkerlik nysandary paıdalanýǵa berilip, 226 adam jańa jumys ornymen qamtamasyz etildi. Shaǵyn kásipkerlikke bet burǵan jıyrmadan astam azamatqa «Jumyspen qamtý jol kartasy-2020» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha jeńildetilgen nesıe berildi.

Desek te, qala kóleminde shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń damý deńgeıi oıdaǵydaı dep aıtýymyzǵa áli erterek. Elbasy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqyna arnaǵan dástúrli Joldaýynda 2030 jylǵa qaraı shaǵyn jáne orta kásipkerlikti eki esege kóterý jóninde tapsyrma bergenin kópshilik jaqsy biledi. Osy mindetterdi júzege asyrý barysynda qala ákimdigi búginde tynym­syz eńbek etýde. Jalpy, qalanyń ekono­mıkalyq damýyna quıylǵan ınvestısııa kólemi 21,9 mıllıard teńgege jetti.        

Taldyqorǵan qalasyndaǵy Qaratal ózeniniń jaǵalaýyndaǵy Til saraıy, Dostyq úıi, tennıs korty men kópqabatty turǵyn úı qurylystary qalamyzdyń syrt beınesin de ózgertip jiberdi. Sóıtip, sońǵy on jylda ózindik qurylymy men sán-saltanaty bar «Qaratal» shaǵyn aýdany dúnıege keldi. Aǵymdaǵy jyly qala kórkine jańasha shyraı bergen Ardagerler úıi, «Jetisý» monýmenti, rámizder men Astana alleıasy da qala halqynyń demalatyn ornyna aınaldy.

Búgingi tańda turǵyn úı qurylysy qa­lamyzdyń Ońtústik-Batys jaǵyna qaraı aýysty. Bir-eki jylda osy mańda jas otbasylarǵa arnalǵan eki myńdaı páteri bar on alty kópqabatty turǵyn úı boı kóteretin bolady.

Aǵymdaǵy jyldyń toǵyz aıynda 25,5 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 9,6 paıyzǵa artyq. «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy aıasynda ústimizdegi jyly 39 myń sharshy metrlik toǵyz kópqabatty úıdiń qurylysyn bastaý josparlanǵan. Qazirgi tańda jalpy alańy 12,5 myń sharshy metr bolatyn eki 60 páterli jáne 168 páterli úılerdiń qurylysy qolǵa alyndy. Barlyǵy da jyl aıaǵyna deıin qala turǵyndaryna paıdalanýǵa beriledi. Munymen qatar, Jeltoqsan kóshesinde 50 páterli kommýnaldyq úıdi jańǵyrtý jumysy júrgizilýde. Qurylys salý qunyn arzandatý maqsatynda júrgizilgen jumys nátıjesinde jyl aıaǵyna deıin turǵyn úı qurylys kombınatyn, jastarǵa arnalǵan kógaldaǵy hokkeı alańy men Baspa úıin de paıdalanýǵa berýdi josparlap otyrmyz.

 Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń: «Taldyqorǵan qalasyna kelgen saıyn onyń kórkine, ekonomıkasynyń ósip-damyǵanyna qýanamyn. Osy jetistikter elimizdiń ál-aýqaty jaqsarǵanynyń naqty dáleli emes pe» degen sózin árbir taldyqorǵandyq jaqsy biledi. Osy rette qalamyzda jyl saıyn ótetin «Taza qala» aksııasy da óz nátıjesin bere bas­tady. Shahardyń ár azamaty qalanyń sulýlyǵyna, tazalyǵyna, abattandyrý men kógaldandyrý jumystaryna erekshe mán beretini jóninde de atap ótkenimiz oryndy. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý baǵdarlamasy aıasynda ótken jyly tozyǵy jetip turǵan qyryqqa jýyq kópqabatty turǵyn úıge kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilip, aýlalary tazartylyp, talapqa saı tártipke keltirildi. Demalys oryndary men balalar oınaıtyn sport alańdary da órkenıetti elderdegideı jóndeldi.

 Qalany jylýmen qamtamasyz etip otyrǵan «Basqýat» qazandyǵymen qatar, úsh shaǵyn qazandyqqa jáne qashyqtyǵy 8,8 shaqyrymǵa sozylǵan jylý júıeleriniń qubyrlaryn tolyǵymen jańartý jumysynyń basynda júrgenimde Elbasynyń halyqqa qyzmet etýdi nyǵarlap turyp aıtqany oıymnan bir sát te shyqqan joq. О́ıtkeni, jaz aılarynda sapaly istelgen jumystyń óteýi qysta eldiń muzdamaı jyly úıde otyryp aıtatyn alǵysymen ólshenbeı me?!  

 Elbasy bolashaqtyń kilti jastardyń qolynda ekendigi týraly salıqaly sózin árbir jas óskinniń sanasyna sińire aıtyp turyp jastarǵa senim artqanyn da estidik. Sondyqtan sol jastardyń sapaly bilim alýyna barlyq jaǵdaıdy jasaý da bizdiń bir mindetimiz. Aǵymdaǵy jyly mektep túlekteriniń ulttyq biryńǵaı testileý qorytyndysynda ortasha baly 74,4 paıyzdy qurady. Elýden astam mektep oqýshylary halyqaralyq, respýblıkalyq bilim saıystarynda júldeli oryndardy ıelendi. «Balapan» baǵdarlamasy boıynsha bıylǵy jyly elý oryndy «Alen», jıyrma bes oryndy «Aıym» balabaqshasy balǵyndardyń ıgiligine berilse, jyl sońyna deıin «Músheltoı» shaǵyn aýdanynan 300 oryndy jáne О́tenaı aýylynda 140 oryndy balabaqsha qoldanysqa engiziledi. Sońǵy on jyldyqta qala halqy 50 myń adamǵa ósip, statıstıkalyq málimet taldyqorǵandyqtardyń sany 158,4 myń adamǵa jetti. Bıylǵy jyldyń toǵyz aıynda 2742 sábı dúnıege kelgen eken. Bul, árıne, qýanyshty jaǵdaı.       

 «Nur Otan» partııasynyń HV sezinde Elbasy Nursultan Nazarbaev «Bizdiń baǵytymyz – aıqyn, bolashaǵymyz – jarqyn» dedi. Endeshe, biz de alańsyz eńbek etip, táýelsiz elimizdiń gúldene berýine óz úlesimizdi qosamyz. Básekege qabiletti el bolyp, álemdegi damyǵan 30 eldiń qatarynda turý da alynatyn qamal ekenin nyq senimmen aıta alamyn.

Ermek ALPYSOV,

Taldyqorǵan qalasynyń ákimi.

Almaty oblysy.

Jarqyn bolashaqtyń baıandy baǵdarlamasy

Egemen elimizdiń ár kúni aıtýly oqıǵalarǵa toly. San alýan ulttar mekendegen táýelsiz memleketimiz álem sahnasyna dostyq pen tatýlyqtyń jeruıyǵy retinde kóterilip, órkenıetti de damyǵan elderdiń ortasynan oıyp turyp oryn alǵany barsha otandastarymyzdy qýantady. Qazaqstandyqtar el erteńine nyq senimdi. Buǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sara saıasatynyń arqasynda qol jetkizip otyrǵanymyz maqtanysh sezimin týǵyzatyny sózsiz.

Bul sózi men isinde alshaqtyq bolmaıtyn birtýar tulǵanyń kósemdigi men kóregendiginiń jemisi, ekonomıkasy damyǵan, turaqtylyǵy myǵym Qazaqstannyń ilgeri tartqan kóshiniń kóliktiligi, baǵyt-baǵdarynyń aıqyndyǵy der edim.

Biz ár jyldan úlken úmit kútemiz. Ol úmitimiz, shúkir, aqtalyp ta keledi. Munyń barlyǵyna Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń jyl saıynǵy Qazaqstan halqyna Joldaýy alǵyshart jasap, eldiń damý qadamdaryn qolǵa ustatqandaı bederleıtin baǵdarlamalary berik negiz qalaıtyny dáleldeýdi qajet etpeıdi. Osydan bir jyl buryn qabyldanǵan Joldaýdyń orny burynǵylardan góri erekshe mańyzdy, aıryqsha salmaqty. Onyń ústine bul Joldaý byltyr halyqqa Táýelsizdik kúniniń týra qarsańynda usynylyp, mereıli merekeniń saltanatyn anaǵurlym arttyra túskeni sózsiz. Sebebi, bul Joldaýda Qazaqstannyń 2050 jylǵa deıingi Damý strategııasy kórinis tapqan.

Elbasy Joldaýynda: «Jahandyq daǵdarystyń jalǵasýynyń áserinen álemde bolyp jatqan ózgerister bizdi úreılendirmeıdi. Biz olarǵa daıynbyz. Bizdiń endigi mindetimiz – egemendik jyldary qol jetkizgenniń barlyǵyn saqtaı otyryp, HHI ǵasyrda ornyqty damýdy jalǵastyrý», dep atap óte kelip, elimizdiń basty maqsaty – 2050 jylǵa qaraı myqty memlekettiń, damyǵan ekonomıkanyń jáne jalpyǵa ortaq eńbektiń negizinde berekeli qoǵam qurý ekenin jetkizdi. «Strategııa-2030» qabyldanǵannan beri memleketimizdiń álemdegi eń serpindi damýshy elder bestigine engenine, 2012 jyldyń qorytyndysy boıynsha IJО́-niń kólemi jaǵynan álemniń 50 iri ekonomıkasynyń qataryna kirgenine toqtaldy. Nursultan Ábishuly óz sózin­de «2030» Strategııasynyń merziminen buryn oryndaýǵa qol jetkizilgen para­metrleriniń tutas bir qataryn iske asyrýdyń qorytyndylaryn shyǵarýdy úl­ken abyroı sanaıtynyn da atap kór­setti.

 – Biz 140 etnos pen 17 konfessııanyń ókilderi turatyn elde ishki saıası tu­raqtylyq pen ulttyq birlikti saqtap, ny­ǵaıttyq. Bizdiń saıasatymyz tabysty boldy. ...Qazaqstan – bizdiń qasıetti mekenimiz. Keıingi urpaq osynaý qasterli ólkede ómir súrip, órken jaıatyn bolady. Qazaq jerine taǵdyrdyń jazýymen alýan túrli ult ókilderi qonys aýdardy. Biz olarǵa qushaǵymyzdy ashyp, qazaqy qonaqjaılyqpen qarsy aldyq.Olar bizdiń elimizde ósip-ónip, baýyrlarymyzǵa aınaldy. Qazir biz kópultty sıpaty bar, birtutas elmiz, – degen Elbasynyń sózine naqty dálel elimizdegi ulttardyń bereke-birligi, ózara dostyǵynyń arqasynda jetken ta­bystarymyzdyń ortaq Otany­myz – Qazaq­stannyń ósip-órkendeýine negiz qalap otyrǵany.

Joldaýda bilim berý, densaýlyq saqtaý, memlekettik tildiń mártebesin kóterý, ınvestısııa tartý, bıýdjet jáne basqa qoǵam damýynyń tetik­teri syndy máselelerge aýqymdy oryn berilgen. Bul Joldaýdaǵy aı­tyl­ǵandar jaı sóz emes, ilgerileý baǵyttaryn, ózekti máselelerdi she­shý joldaryn aıqyn kórsetken aı­ryq­sha mańyzdy qujat deý oryndy bol­maq. Qyryq jylǵa jýyq ýaqytty baǵdarlaǵan balamasyz baǵdarlamalar júzege asqanda Qazaqstannyń qansha­lyqty órkendegen el bolatynyn kóz aldyńa elestetýdiń ózi baqyt. Bul bolashaq urpaqtyń ómiriniń sáýleli bolýyn qamtamasyz etetin Joldaý ekeni aıdan anyq.

Pavel MAGLELI,

Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi.

Aqtóbe oblysy.

Suranysqa ıe mamandyq

Qazaqtyń ardaqty perzenti Álimhan Er­me­kov ustazdyq etken, akademık Ábilqas Saǵynov uzaq jyldar jetekshilik jasaǵan bizdiń Qaraǵandy mem­lekettik tehnıkalyq ýnıversıteti ınjener kadrlar daıarlaýdaǵy is-jetistikterimen elimizge ǵana emes, syrt jerlerge tanymal oqý ordasy retinde belgili. Onyń qabyrǵasynan bilimin tereńdetýshilerdiń qa­ta­rynda Tuńǵysh Pre­­zıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń da bolǵany ujym úshin zor maqtanysh.

Búgindegi basty maqsat ta bilikti mamandar sapyn tolyqtyrýdaǵy úlgili úrdisti ýaqyt talabyna saı jetildirip, jańartýdy jańǵyrtý sanalady. Osyǵan oraı atqarylyp jatqan izdenister az emestigin aıta alamyz. Sóz retinde solardyń birine toqtalǵanda, ýnıversıtetimiz janynan dánekerleý ınstıtýty qurylýyn ataýǵa bolady. Ol Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes belgili «Total» munaı-gaz kompanııasynyń ekijaq­ty múddelestigi arqyly otaý kó­terdi. Jaqynda halyqaralyq IWE baǵdarlamasy boıynsha ınjener-dánekerleýshi mamandyǵyn elimizde alǵash meńgergender eńbekke joldama aldy. Budan bylaı qaraı olardyń qaı-qaısysy munaı-gaz óndirisi salasynyń álemdegi kez kelgen irgeli kásipornynda jumys isteýine jol ashyq.

Bul mamandyqtyń ózindik ereksheligi ne­de desek, qazirgi tań­da atalǵan býynda bi­liktiligi halyqaralyq deńgeıge saı ınjener-dánekerleýshilerge su­ranys ulǵaıyp keledi. Al osy óndiris asa damý ústindegi elimiz úshin mun­daı kadrlarǵa zárýlik qatty sezilip otyr. Endi qazaqstandyq talapkerlerdiń shetelderge uzamaı-aq qat mamandyqtyń qyr-syryn ózimizde, ıaǵnı Qaraǵandyda meńgerýge múmkindikteri bar. Muny­men birge, bolashaq ınjener-dáne­kerleýshilerdiń «Total» munaı-gaz kompanııasy, «Arselor Mıttal Temirtaý» AQ, «Qazaqmys» korporasııasy kásiporyndarynda óndiristik tájirıbeden ótip, ysyla alýy biliktilik ósirip, sheberlik shyńdatady.

Memleket basshysy jyldan-jyl­­ǵa damýdaǵy el ekonomıkasy úshin osyndaı jańa mamandyqtardy meń­gerý qajettigin «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasynda alǵa qoıdy. Ýnıver­sıtettiń is-qyzmeti osy talapty oryn­daýǵa jumylyp otyr.

Svetlana KVON,

Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq

ýnıversıtetiniń dosenti.