Kúsh atasyna arnap keshen salynady

Elimizdiń maqtanyshy, alyp kúsh ıesi, teńdesi joq kásipqoı balýan Qajymuqan Mu­ńaıtpasuly – kúres óneriniń birneshe tú­rin jetik meńgerip, álem chempıony ata­ǵyna qol jetkizgen tuńǵysh qazaq. Ol ómi­riniń sońǵy jyldarynda osy aýdanda turǵan. Kúre joldyń boıynan ótip bara jatqanda kúsh atasynyń mazaraty kórinedi. Álemniń 54 memleketinde kúreske túsip, 48 medal oljalaǵan, 35 jasynda Germanııada álem chempıony atanǵan Qajymuqan jaıly tereńirek maǵ­lumat alǵysy keletin sheteldikter men el turǵyndarynyń Ordabasyna arna­ıy at basyn burary anyq. Kúsh atasy óner kórsetken elderdegi sportsúıer, bolmysy erek­she jandar jóninde bilýge qumar qaýym­nyń qazaqtyń Qajymuqanyn izdep keleri anyq. Bul oraıda aýdanda Qajy­m­uqan Muńaıtpasovtyń 150 jyl­dy­ǵyna oraı irgeli joba júzege asyryl­maq. ­Búgin­de aýdan ákimdigi jer bólip, joba­lyq-smetalyq qujattary daıyndalǵan.

О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmetiniń kóshpeli brıfınginde 11 aıda atqarylǵan jumystaryn qorytyndylaǵan aýdan ákimi Nurbol Turashbekov 5 gektar aýmaqta sport kesheni boı kóteretinin má­lim etti. «Jobanyń quny – 1 mlrd 375 mln teńge. Qazirgi tańda qarjy qaraldy. Endigi kezekte memlekettik satý, satyp alý konkýrsy ótkizilip, merdiger kompanııa anyqtalady, kelesi jyly qurylys ju­mystary bastalady. Ol jerde sport kesheni, murajaı jáne qonaqúı bolady. Bir jaǵy týrızmdi damytýǵa, ekinshi jaǵynan sportshylardyń sheberligin shyńdaýǵa, turǵyndardyń sportpen aınalysýyna múmkindik jasalady», dedi aýdan ákimi. Jalpy, aýdan aýmaǵynda týrızm salasyn damytý baǵytynda bıyl ınvestısııalyq quny 2 mlrd 811 mln teńge bolatyn 6 jobany iske asyrý josparlanyp, tıisti jumystar atqarylýda.

Aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynda da ósim bar. Mysaly, bıyldyń 11 aıynda óńirlik ishki jalpy ónim kólemi 78 mlrd 285 mln teńgege jetken. Iаǵnı ótken jyldyń tıisti kezeńimen salys­tyr­ǵanda 10,3 paıyzǵa artqan. О́nim kólemin arttyrý maqsatynda mańyzdy jobalardy júzege asyrý úshin 15 mlrd 912 mln teńge kóleminde ınvestısııa tartylǵan.

«Qarjylandyrý kózderi boıynsha respýb­lıkalyq, jergilikti bıýdjet qa­ra­­jattary 4 mlrd 793,8 mln teń­­­ge­ge ke­mise, menshikti qarajattar 3 mlrd 369,3 mln teńgege, basqa da qara­­jat­tar 183,4 mln teńgege artqan. Aýdan boıyn­sha ınvestısııa kóleminde bıýd­jet­tik emes ınvestısııalardyń úlesi – 83%. «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵ­dar­lamasy aıasynda jalpy quny 1 mlrd 399,3 mln teńge bolatyn 33 joba súıemeldenýde, qazirgi ýaqytta 759 mln teńge kóleminde 21 joba qarjy ıns­tıtýttarymen qarjylandyryldy. Al «Bıznes-Bastaý» baǵdarlamasy boıynsha 227 azamat sertıfıkat alyp, jos­par 100 paıyzǵa oryndaldy. Aýdanda óndirý, óńdeý baǵytyndaǵy jáne jalpy kásipkerlik salasyndaǵy jumystar qarqyndy túrde júrgizilip keledi», dedi N.Turashbekov.

Aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn arttyrý maqsatynda jumys istep jatqan 35 kásiporynnyń 22-si belsendi, al mezgildi jumys atqaratyny – 13. Osy kásiporyndardyń óndirgen ónim kólemi 19 mlrd 253 mln teńgeni qurap, naqty kólem ındeksi 104,5 % boldy. Bıyl jalpy Indýstrııalandyrý kartasy aıasynda ınvestısııalyq quny 2 mlrd 350 mln teńge 3 jobany iske qosý josparlanǵan. Jumys istep turǵan 11 024 birlik shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerimen 33,6 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 118,6,% boldy. Aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ónim kólemi 46 mlrd 885 mln teńgege jetip, 65 774 gektar egistik jer ıgerilgen. Aýdandaǵy jalpy jylyjaı kólemi 82,02 gektarǵa jetken. Olardan 4 370 tonna qııar, 2 420 tonna qyzanaq alyndy. Egistik jerlerdi tıimdi paıdalaný maqsatynda 171,9 gektar jerden eki ret ónim alynǵan. Aýyl sharýashylyǵy salasynda 5 mlrd 255 mln teńge ınvestısııa tartyldy. «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha 665 iri qara mal alynyp, tapsyrma 138,8 paıyzǵa, «Altyn asyq» baǵdarlamasy boıynsha 4 089 bas mal alynyp, tapsyrma 190,7 paıyzǵa, «Qulan» baǵdarlamasy boıynsha 289 bas jylqy alynyp, jospar 104,3 paıyzǵa oryndalǵan. Aýdanda 379 mal bordaqylaý alańy jumys isteıdi, onyń 100-i bıyl iske qosylǵan.

Sondaı-aq N.Turashbekov egistikterdi aǵyn sýmen qamtý máselesine toqtaldy. Aýdan boıynsha jalpy 85 kanal bar. «Ol kanaldarǵa birneshe jyldan beri tolyq mehanıkalyq tazalaý ju­mystary júr­gizilmeýi saldarynan kanal­dardyń egis­tik jerlerdi aǵyn sýmen tolyq qam­ta­masyz etý kórsetkishi tómen­de­gen. Osy maqsatta bıyl tazalaýdy qajet etetin kanaldar zerdelenip, nátıjesinde 43 kanalǵa mehanıkalyq tazalaý jumystary júrgizildi. Onyń jalpy uzyndyǵy 380,9 shaqyrym bolsa, mehanıkalyq tazalaýdy qajet etetini – 214,6 shaqyrym. Tazalaý nátı­­jesinde 15 249 gektardyń sýmen qam­ta­­masyz etilýi jaqsarsa, shilde aıynda sý jet­peı qalý qaýpi bar 2 228 gektar jer­diń máse­lesi tolyq sheshildi», dedi aýdan ákimi.

Aýdandaǵy 57 eldi mekenniń 43-i, ıaǵnı 91,5%-y ortalyqtandyrylǵan aýyz sý quby­rymen qamtamasyz etilgen. Bıyl 10 eldi mekenniń aýyz sý júıelerin aǵym­daǵy jóndeý jumystaryna 167 mln teńge bólinip, tolyǵymen ıgerilgen. Son­daı-aq aýdan ákimi 57 eldi mekenniń 6-ýy tabıǵı gazben qamtylǵanyn, 15 eldi mekendi kó­gil­dir otynmen qamtý úshin jobalyq- sme­talyq qujattary daıyn­da­lyp, sala­lyq basqarmaǵa usynys beril­genin aıtyp ótti. Aldaǵy ýaqytta 15 eldi mekenge gaz qubyry júrgizilgen jaǵ­daıda, aýdan turǵyn­darynyń 40,2 paıyzy kógildir otyn­men qamtylady. Búginde aýdan halqyn 100% gazben qamtý maqsatynda aýdan bıýdjeti esebinen 27 eldi mekendi gaz­dan­dyrý maqsatynda jobalyq-sme­ta­lyq qujattamalar ázirlenýde.

Túrkistan oblysy