Prezıdent tapsyrmasy qalaı oryndalýda?

Eldiń áleýmettik-ekonomı­kalyq damýynyń 2020 jylǵy qory­tyndylary men aldaǵy jos­pary talqylanǵan Úkimet­tiń keńeıtilgen otyrysynda Pre­zıd­ent Qasym-Jomart Toqaev sa­typ alýdaǵy jergilikti qam­tý­­dy ulǵaıtý jónindegi ju­mys­­tar boıynsha berilgen tap­syr­ma qanaǵattanarlyqsyz oryn­­dal­ǵanyn atap ótti. «Otan­dyq taýarlar men qyzmet­terdi satyp alýǵa eń az qarajatty mem­­le­kettik organdar jumsaı­dy. Jer­g­ilikti qamtý tek 30 pa­ıyz­dy kórsetip otyr. Inf­ra­qury­lym­dyq baǵdar­lamalardy iske asyrý aıasynda memlekettik organdar osy kórsetkish boıynsha 90 paıyz deńgeıge jetýi tıis edi. Is júzinde qazaqstandyq qamtý 83 paıyz ǵana qamtamasyz etildi. «Nurly jer» jobasyna səı­kes, segiz óńirde júktelgen tap­syr­ma oryndalmaǵan. Nashar kór­­set­kishter elordada – 59 pa­ıyz, Túrkistan, Pavlodar oblys­taryn­da – 64 jəne 61 paıyz», dedi Mem­le­ket basshysy. О́ńirge qatystyra aıt­saq, jalpy somasy 100 mln teń­geden asatyn qurylys-mon­taj jumystaryndaǵy ınfra­qu­ry­lym­dyq baǵdarlamalardy iske asy­rý sheńberinde «Nurly jer» mem­lekettik baǵdarlama­sy boıynsha jergilikti qamtý úlesi, ıaǵnı oblystyń qurylys alań­dary­nyń otandyq taýarlar­men qam­tylýy 64%-dy qura­ǵan. «Qury­lys barysyna otan­dyq taýar­lardyń tartylýy, ıaǵnı jergi­likti qamtý úlesi qıyn­ǵa soq­qan kezder boldy. Bul eń al­­dy­men pandemııalyq jaǵ­daı­ǵa baı­­lanysty, dep aıta ala­myz. Sonymen qatar ınfra­qury­lym­d­yq jobalardy iske asyrý­da qurylyspen aınalysatyn mer­diger mekemeler ýaqytynda tıis­ti esepterin bermegeni de sep boldy», dedi apparat jınalysyn­da esep bergen oblystyq qury­lys basqarmasynyń bas­shysy Toq­tar Úsipálıev. Ob­lys ákimi О́mir­zaq Shókeev bul salada ba­qy­laý, qadaǵalaý ju­mys­tary­nyń tıisti deńgeıde júr­gizil­me­geni úshin ob­lystyq qu­rylys basqar­ma­sy­ny­ń basshysyna sógis jarııalady.

Prezıdent joǵaryda atalǵan jıynda jaıylym máselesine de erekshe toqtalǵan bolatyn. «Bul jerler, eń aldymen, aýyl turǵyndaryna qoljetimdi bolýy kerek. Jergilikti ákimdikter jumysty durys uıymdastyrmaı otyr. Sonyń saldarynan, aýyl turǵyndary mal jaıatyn jaıylym tappaı qınalýda. Ásirese Almaty, Túrkistan oblystarynan aryz-shaǵymdar kóp túsýde. Jaıylymdardyń  99  paıyzy sharýa qojalyqtarynyń  ıeliginde. Alaıda onyń 36 paıyzynda ǵana mal jaıylady. Qalǵan  46 mıllıon gektar jaıylymdyq jer bos jatyr. Úkimetke Bas prokýratýramen birlesip, bıylǵy jyldyń sońyna deıin osyndaı jaıylymdardy qaıtaryp alýdy tapsyramyn. Ony aýyl turǵyndarynyń ıgiligine bergen jón», dedi Memleket basshysy. Bul oraıda apparat otyrysynda aýyl turǵyndaryna qoljetimdi bolýy tıis jerlerdiń tapshylyǵy Túrkistan oblysynda da tirkelgeni aıtyldy. Oblys ákimi paıdalanylmaıtyn jaıylymdyq jerlerdi memleket menshigine qaıtarý jumys­tary aýdan, qala ákimdikterinde uzaq­qa sozylyp, tıisti deńgeı­de júr­gizilmeıtinin málim etti. Ob­lys­tyq basqarma basshysy men aýdan, qala ákimderine eki apta ýaqyt berdi. Aýyl sharýa­shy­lyǵy maqsatyndaǵy paı­da­la­nyl­maı jatqan jaıylym jer­ler­di memlekettik men­shikke qaı­tarý­dyń qadamdyq algorıtmin ázir­lep, usynýdy tapsyrdy. Osy rette aýyl sharýa­shylyǵy jer­leri­ne ǵaryshtyq monıtorıng júr­gizý júıesin negizgi tetik retin­de qarastyrý kerektigin aıt­ty. Sondaı-aq О́mirzaq Estaı­uly bos jatqan jerlerdi memleket men­shi­gine qaıtarýdy jyl sońy­na deıin tolyq oryndaýdy tapsyrdy.

«Jaıylymdar týraly» zańǵa sáıkes 2020-2021 jyldarǵa arnalǵan jaıylymdar jospary aýdandar men qalalar boıynsha bekitilip, normatıvtik-quqyq­tyq akt retinde ádilet organyna tirkeldi. Josparda ár eldi meken boıynsha halyqtyń muqtajyna qajetti ortaq jaıylymǵa alańy 5 166,0 myń gektar jerdi alý qarastyrylǵan. Túrkistan ob­lys­tyq jer qatynastary bas­qar­masynyń basshysy Samat Ramazanov qazir óńirde 27 myń gektar jaıylymdyq jer paıdalanylmaı otyrǵanyn aıtty. О́tken jylǵy túgendeý jumys­tary kezinde osyndaı 77 myń gektar jer anyqtalyp, onyń 50 myń gektary jer ıeleriniń keli­simimen memleket menshigine qaıtarylǵan. Jaýaptylardyń aı­týynsha, qazir kelisimin berme­gen jer ıelenýshilermen zań aıa­synda jumys júrgizilýde. Jal­py, Túrkistan oblysynda 3 mln 200 myń gektar jaıylymdyq jer bar.

Úkimet otyrysynda aıtylǵan syn-eskertýdiń biri – jumyspen qamtýǵa qatysty bolatyn. Aza­mat­tardy qaǵaz júzinde ǵana jumysqa ornalastyrý beleń alyp otyrǵanyn aıta kele, Memleket basshysy biryńǵaı aqparattyq júıege bir adam týraly məlimet qaıta-qaıta engiziletinin atap kórsetken-di. «Dəl osyndaı 15 myń jaǵdaı tirkelgen. Jumysqa ornalasty degen adamdardyń úshten biri zeınetaqy qoryna qarjy aýdarmaǵan bolyp shyqty. Mundaı jaǵdaı, əsirese Túrkistan (79%), Qyzylorda (43%) jəne Jambyl oblystarynda (36%) anyq­­talyp otyr. Jalpy, eń­bek­­pen qamtylǵandardyń 40 pa­­ıyzǵa jýyǵy «kóleńkede» qa­lyp qoıǵan», degen bolatyn Prezıdent. Osyǵan baıla­nys­ty Túrkistan oblystyq ju­mys­pen qamtýdy úılestirý jáne áleý­mettik baǵdarlamalar bas­qar­masynyń basshysy Ásııa Temir­baeva turǵyndardy jumys­pen qamtý boıynsha sońǵy aqpa­rat­tardy ortaǵa saldy. Úkimet­tiń ke­ńeıtilgen otyrysynda aıtyl­ǵan­daı, óńirde memlekettik baǵ­dar­­lamalar arqyly jumysqa orna­lasqan keı azamattardyń min­detti zeınetaqy jarnalary aýdaryl­maǵan. Bul oraıda oblys ákimi bas­qarma basshysyna oblystyq kiris departamentimen birlesip tekserý júrgizýdi tap­syr­­dy. Tekserý qory­tyndysy bir apta ishinde bel­gili bolýy tıis. Olaı bolmaǵan jaǵ­daıda, jaýapty mamandarǵa tıis­ti sharalar qoldanylatyn bo­la­­dy. Sondaı-aq apparat otyry­syn­­da kórsetkishteri tómen Túrki­stan men Kentaý qala­lyq ákim­dik­tiń áleýmettik bólim jetek­shi­lerine tártiptik shara qarastyryldy.

Túrkistan oblysy