Aty jaman aýrýdyń aldyn alý mańyzdy

Túrkistan oblysynyń barlyq aýdandyq aýrýhanalary men emhanalarynda onkolo­gııa­lyq aýrýlarmen kúres kúnine oraı qa­­terli isiktiń aldyn alý maqsatynda «Ashyq esik kúni» ótti. Mysaly, oblystyq klı­­nı­kalyq aýrýhananyń quramyndaǵy №5 onko­logııalyq emhanada ótken sharada oblys jáne qala turǵyndary onkolog, mammolog, onkogınekolog mamandarynan keńes alyp, tegin tekserýlerden ótti. Sondaı-aq oblystyq klınıkalyq aýrýhanasynyń onkologııalyq qyzmet jónindegi jaýapty dárigeri M.Tólegenov bastaǵan onkohırýrgııa jáne hımıoterapııa bólimsheleriniń qyzmetkerleri atalǵan dıag­noz boıynsha emdelip jatqan pasıentterdi qoldaý is-sharasyn ótkizdi. Al Tólebı aýdandyq aýrýhanasynda ótken sharada bilikti dárigerlerdiń tekserýinen 57 turǵyn ótken. Jalpy, anyqtalǵan patologııalar sany 45 bolsa, 8 turǵyn qaterli isikke kúdikteldi. Jergilikti dárigerler qaterli isikti erte anyqtap, aldyn alý maqsatynda turǵyndarǵa der kezinde tekserýden ótip, óz densaýlyqtaryna jaýaptylyqpen qaraýǵa keńes berdi. «2018-2022 jyldary qaterli isik aýrýlarymen kúresýdegi keshendi jos­par­dyń» nátıjesinde onkologııalyq aýrýǵa kúdigi bar naýqastar kompıýterlik tomografııa men magnıttik-rezonanstyq tomografııadan tegin ótýge múmkindik aldy. So­nymen qatar isikti tereń molekýlıarlyq-genetıkalyq tekseristen ótkizý, sheteldik mamandarmen «telepatologııa» kómegimen keńes alýǵa múmkindik jasaldy. Bul otandyq onkologterge dertpen kúresýde úlken kómek. Ke­shen­di jospar aýrýdyń sońǵy saty­syn­daǵy naýqastardy da qamtyǵan, onda pallıatıvtik kómek kórsetý úshin mobıl­di top­tar quryp, olardyń mindetteri kórse­til­gen.

– Túrkistan oblysy qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń buıryǵymen aýdan­dyq aýrýhanalarda 20 mobıldi top qurylyp, naýqastarǵa úı jaǵdaıynda jan-jaqty kómek kórsetýde. Keshendi jospar arqyly oblysymyz onkologııalyq aýrýlar boıynsha respýblıkada sońǵy 17-orynda, al qaterli isikten ólim-jitim bo­ıynsha 16-orynda tur. Bizdiń basty maqsatymyz – aýrýdyń aldyn alý nemese der kezinde anyqtaý. Byltyr Túrkistan oblysy boıynsha sút bezi qaterli isiginen 72 210 áıel, jatyr moıny isiginen 67 453 áıel, al tik ishek qaterli isiginen 82 533 adam skrınıngten ótti. Skrınıngpen qamtý – 100%. Biraq bul alǵashqy medısınalyq sanıtarlyq kómek kórsetetin mekemelerdiń orasan zor eńbegi arqyly júzege asty. Árbir emhanada áıelderdi jáne erlerdi qaraý bólmeleri uıymdastyrylǵan, ıaǵnı bıyl emhanaǵa birinshi ret kelgen árbir adam, osy dárigerge deıingi bólmelerden tekserýden ótýge min­det­ti. Bul profılaktıkalyq tekserý kózge kórinetin qaterli isikterdi ýaq­ty­ly anyq­taýǵa múmkindik beredi, – deıdi Túr­kis­tan oblysynyń shtattan tys bas onko­logi Qarlyǵash Omarova.

О́ńirdiń barlyq emdeý mekemelerinde ótken aksııanyń nátıjesinde 360 adamǵa onkolog, mammolog, gınekologtiń keńesi berilgen. Sondaı-aq 152 adamǵa ÝDZ jasalsa, 25 adamǵa asqazanǵa endoskopııalyq tekserý júrgizilip, 47 áıeldiń jatyr moı­nynan jaǵyndy alyndy. Tekserilý ju­mys­­ta­rynyń qorytyndysy boıynsha 30 áıelden jatyr moıny qaterli isigi anyq­tal­sa, ókinishke qaraı 92 áıelden sút bezi­niń qaterli isigi naqtylanyp otyr. Sa­la­ǵa jaýap­ty mamandardyń dereginshe, oblys­tyń onkologııalyq dıspanserlerinde 8 436 naýqas tirkeýde tur. Pasıentterdiń 5 jyldyq ómir súrý uzaqtyǵy – 53,2 pa­ıyz­dy quraıdy. Oblys skrınıngtik qamtý ju­mys­tary boıynsha respýblıkanyń úzdik bes óńiriniń qatarynda. О́tken jyly 11 aýdandyq aýrýhana men emhananyń mam­mog­rafııalyq parki jańarǵan. Bul qaýipti derttiń aldyn alýǵa úlken septigin tıgizýde.

Túrkistan oblysy