Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda:
«...halyqqa jáne memleketke qyzmet etýdi barlyǵynan joǵary qoıatyn kásipqoı memlekettik apparat qalyptastyrý mindeti tur. Biz memlekettik qyzmettiń kadrlyq quramyn irikteý jáne kásibı daıarlyqtyń jetildirilgen ádistemelerin engizý arqyly sapaly túrde jaqsartýymyz kerek», degen bolatyn.
Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda:
«...halyqqa jáne memleketke qyzmet etýdi barlyǵynan joǵary qoıatyn kásipqoı memlekettik apparat qalyptastyrý mindeti tur. Biz memlekettik qyzmettiń kadrlyq quramyn irikteý jáne kásibı daıarlyqtyń jetildirilgen ádistemelerin engizý arqyly sapaly túrde jaqsartýymyz kerek», degen bolatyn.
Qazaqstan táýelsizdik alǵan jyldardan beri memlekettik qyzmettiń jeke modelin qurdy. Onyń basty jetistigi, árıne, barlyq qazaqstandyqtardyń memlekettik qyzmetke degen múmkindikterin teń quqyqty qamtamasyz etý bolyp tabylady. Qabyldanǵan konkýrstyq júıe elimizdiń árbir azamatynyń ultyna, dinine qaramastan, básekege, erkin jáne demokratııalyq negizde ózin memlekettik qyzmette kórsetýge múmkindik beredi. Sonymen qatar, memlekettik qyzmetke túsýshilerge qoıylatyn negizgi talaptar da belgilendi, olardyń kásibıligine, ákimshilik- quqyqtyq zańnamalardy bilýine jáne etıkany saqtaýyna qajettiligi mindetteldi. Búgin Qazaqstannyń barlyq aımaǵynda memlekettik qyzmettiń alpys paıyzyn ár ulttyń ókilderi quraıdy. Memlekettik qyzmettegilerdiń 30 paıyzy 30 jasqa deıingi jastardan turady. Bul tájirıbesi mol eresekterden úırenýge jaqsy jaǵdaı týǵyzady. Osy turǵyda tálimgerlik jáne taǵylymdyq ınstıtýttardyń memlekettik qyzmetke engizilgeni de úlken jańalyq boldy. Birinshi ret memlekettik qyzmetke kelgen jastarǵa tálimgerler taǵaıyndalyp, onyń kásibı daıarlyǵyna praktıkalyq kómek kórsetiledi, al jyldar boıy osy salada eńbek etip júrgen memlekettik qyzmetshiler úshin shetelderde, basqa memlekettik nemese jeke qurylymdarda tájirıbe almasýǵa múmkindik beretin taǵylymdyq ınstıtýt qalyptasady.
Elbasynyń bastamasymen astananyń Almatydan Aqmolaǵa aýysýy kadrlar potensıalynyń jáne kadrlyq saıasattyń jetilýine negizgi faktor boldy. Osy jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentine tikeleı baǵynatyn jáne esep beretin, zańdarda belgilengen tártippen óz quzyreti sheginde memlekettik qyzmet salasynda biryńǵaı memlekettik saıasatty iske asyratyn Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttik – ýákiletti organy quryldy, keıin ol halyqaralyq sarapshylardyń joǵary baǵasyna ıe boldy. Bıyl agenttiktiń qurylǵanyna da 15 jyl boldy.
Agenttik memlekettik qyzmetshilerge tıimdi jumys atqarýǵa jaǵdaı jasaý jáne óziniń tutynýshylaryna sapaly qyzmet kórsetý úshin aldyna maqsat qoıdy. Respýblıka boıynsha barlyq jerlerde, memlekettik qyzmetke túsýshilerdiń quqyqtyq bilim deńgeıin anyqtaıtyn test tapsyrmalarynan turatyn, zamanaýı tehnologııalarǵa jáne aqparattyq talaptarǵa sáıkes jabdyqtalǵan testileý zalyn ashý bul maqsattyń biregeıi der edik.
Qazaqstannyń damýyndaǵy jańa kezeńde memlekettik qyzmettiń jańǵyrýyn jáne kásibıligin damytýdyń strategııalyq mindetteri qoıylǵan. Básekege qabiletti 30 memlekettiń qataryna ený úshin muny aınalyp óte almaımyz. Memlekettik qyzmet týraly zańnamaǵa ózgerister engizý qoǵamdaǵy ózgeristerge qatysty dese de bolady. Osy oraıda 1990 jyldarda Elbasy sheteldiń úzdik tájirıbesin oqyp-úırenýge tapsyrma berdi, biraq olardyń tájirıbesin kóshirip almaı, ózindik erekshelikterdi esepke ala otyryp, jeke model qurý qajettigin aıtty.
Memlekettik qyzmetke neǵurlym daıyndalǵan úmitkerlerdi irikteý jáne tartý, memlekettik qyzmet personalyn damytý jáne ósirý úshin jaǵdaı jasaý, memlekettik qyzmettegi biliksiz jáne ojdansyz adamdardan arylý kadr saıasatyndaǵy ustanar temirqazyq bolýy tıis. Qazirgi kezde Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ákimshilik reformalar aıasynda memlekettik qyzmet týraly zańnamaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý boıynsha jumystar júrgizildi, ol memlekettik qyzmetke túsýdiń aıqyn jáne tıimdi tetikterin, baǵalaý júıesi men mansabyn josparlaýǵa, «A» basqarý korpýsyn qurýǵa, sondaı-aq, kadrlar qyzmetiniń rólin arttyrýǵa, memlekettik qyzmetshiler motıvasııasy men kótermeleý sharasyn jetildirýge, qyzmet etıkasy men sybaılas jemqorlyqqa qarsy sharany engizý arqyly memlekettik apparattyń kásibı biliktiligin jáne tıimdiligin joǵarylatýǵa baǵyttalǵan.
Memlekettik qyzmetke qabyldaýda konstıtýsııalyq quqyqty júzege asyrýdyń jalǵyz joly – konkýrs. Barlyq úmitkerge teń jaǵdaı týǵyzý qajet. Konkýrstyq komıssııaǵa yqpal etetinderge kóldeneń turý úshin komıssııa quramyna basqa mamandardy, psıhologtar, sarapshylardy engizý qajet. Komıssııa quramyn sońǵy kúnge deıin jarııalamaǵan jón. Sondaı-aq, konkýrs komıssııasy jumysynyń ashyqtyǵy men aıqyndyǵyn qamtamasyz etý úshin otyrysqa osy mekeme basshysynyń kelisimi boıynsha baqylaýshylar qatysa alady. Baqylaýshylar retinde depýtattar, buqaralyq aqparat quraldarynyń, basqa da memlekettik organdardyń, qoǵamdyq birlestikterdiń, kommersııalyq uıymdardyń jáne saıası partııalardyń ókilderi, ýákiletti organnyń qyzmetkerleri qatysa alady. Sonymen qatar, baqylaýshylar konkýrsqa qatysa otyryp, ózderiniń azamattyq kózqarastaryn bildiredi, memlekettik qyzmetshilerdi irikteýdegi aıqyndyqty joǵarylatýda óz úlesin qosady. Bizdiń departamentte ótken konkýrstar osynyń aıqyn dáleli deýge bolady jáne oblystaǵy memlekettik organdardyń osy baǵyttaǵy jumysyna asa nazar aýdaramyz. Qyzmetke qabyldaýda nemese basqa da baǵyttarda zańnama buzylsa, ony buzǵan adam tıisti deńgeıde jaýap berip, ıaǵnı tártiptik jaýapkershilikke, onyń ishinde tıisti jaǵdaıda sybaılas jemqorlyqqa qarsy zańnamaǵa sáıkes tartylýy múmkin. Biz osy turǵyda sharalardy qataıtýdy qarastyrýdamyz.
Elimizde sybaılas jemqorlyqpen kúres, onyń aldyn alý júıesin jetildirýde kóptegen ister atqarylýda. Jemqorlyq pen ádeptilik normalaryn saqtaýdyń arasynda baılanys bar. Jemqorlyqqa aparatyn jol ádepsizdikten, qyzmet etıkasyn buzýdan bastalady. О́kinishke qaraı, oblysymyzda, ásirese, aýdandyq deńgeıde memlekettik qyzmetshilerdiń Ar-namys kodeksi normalaryn buzý faktileri kezdesedi. Mysaly, bıyl tártiptik keńestiń qazan aıyndaǵy kezekti otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasy memlekettik qyzmetshileriniń Ar-namys kodeksi talaptaryn buzǵan, ıaǵnı aýyl turǵynyna qol jumsap, densaýlyǵyna zııan keltirgen Jangeldın aýdany Qalam-Qarasý aýyldyq okrýginiń ákimi Q.Turmaǵanbetovke qatysty tártiptik is qaralyp, kináli ákim atqaryp otyrǵan laýazymynan bosatyldy. Osyǵan uqsas jaǵdaılardy buqaralyq aqparat quraldary arqyly jarııalap, sheneýnikterge sabaq bolatyndaı etý kerek. Biz ataǵan jaǵdaı da memlekettik qyzmetshiniń ar-namysy men ishki mádenıetine qatań emtıhan bolǵany anyq.
Memlekettik qyzmettiń jańa modeliniń ustanymdyq tustary konkýrstyq irikteýdiń aıqyndyǵyn arttyrý, komandalyq aýystyrýshylyqty shekteý, antıkorrýpsııalyq normalardy jetildirý bolyp otyr. Konkýrstyq irikteý azamattardyń tepe-teń memlekettik qyzmetke túsý múmkindiginiń konstıtýsııalyq quqyn júzege asyrýdyń tıimdi tetigi bolyp tabylady. Atap aıtqanda, konkýrs zerek adamdardy iriktese, olar ózderin tanytýǵa múmkindik alady jáne memlekettik qyzmettiń ártúrli salasynda qoǵamǵa paıdasyn kórsetedi. Sondaı-aq, zerek jáne perspektıvaly memlekettik qyzmetshilermen júıeli jumystar qalyptastyrý josparlanýda, olar úshin arnaıy oqytý jáne kásibı damytý baǵdarlamalary ázirlenetin bolady. Sonymen qatar, memlekettik organdardaǵy kadrlar qyzmetiniń rólin joǵarylatý qarastyrylǵan, olardyń fýnksııalaryn, ókilettigin jáne jaýapkershiligin anyqtap belgileıdi. «Personaldy basqarý» sheńberinde personal negizgi kapıtalǵa ıe jáne oǵan jumsalatyn shyǵyn uzaq merzimdi ınvestısııa retinde qarastyrylady, kadrlyq josparlaý organnyń qyzmetimen úılesedi jáne jumysty toppen uıymdastyrý belsendi engiziledi. Sondyqtan da, bar kúsh tıimdi personal qurýǵa, adamdardyń qabilettiligin qalyptastyrýǵa baǵyttalady, kadrlyq qyzmetter uıymdastyrýshylyq jáne taldaý-saraptaý máselelerin sheshedi. Bul baǵytta oblysymyzda jańa kadr saıasatyn júzege asyrý jáne memlekettik qyzmet personalyn basqarýdyń tıimdi júıesin qalyptastyrý maqsatynda qalalar men aýdandarda personaldy basqarýdyń biryńǵaı qyzmetin qurý sheshim tapty.
Táýelsizdik jyldary ishinde el basshylyǵy álemdik tájirıbeniń eń jaqsy jetistikteri negizinde Qazaqstanda memlekettik qyzmettiń ózindik modelin qalyptastyrdy. Qazaqstandyq memlekettik qyzmet modeli halyqaralyq qoǵamnyń nazaryn aýdardy. Memlekettik qyzmet reformasyn oıdaǵydaı júzege asyrý árbir memlekettik qyzmetshiniń jaýapkershiligine baılanysty.
Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń onbesjyldyq tájirıbesin esepke ala otyryp, qazirgi memlekettik qyzmet júıesin jetildirý kezeńinde memlekettik qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý jumystaryna barlyq qazaqstandyqtardy tartý, ózderiniń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi azamattyq ustanymdy nyǵaıtý, qoǵamda osy taqyrypty únemi jáne ashyq talqylaý úshin jaǵdaı jasaý qajet dep oılaımyz.
Barlyq ekonomıkalyq júıelerdi, onyń quqyqtyq quraldaryn, memlekettik qyzmetti ózgertý, sol prınsıpter bazasynda qoǵamdyq mentalıtetti qaıta baǵdarlaý, tabandy jáne birlesken jumystar kerek ekenin biz jaqsy túsinemiz, oǵan tek órkenıetti, tıimdi jumys júıesi yqpal etýi tıis. Ol úshin bizdiń elimizde barlyq jaǵdaılar jasalǵan.
Asqar ShOMANOV,
Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń Qostanaı oblysy boıynsha departament basshysy – tártiptik keńes tóraǵasy.
QOSTANAI.
