Árıne, ÚEU men búkil azamattyq qoǵam qyzmetiniń keń taralǵan túriniń biri – volonterlik, ıaǵnı qazaqstandyqtardyń qanyna sińgen erikti qyzmet. Biz ejelden «Asar» dep atalatyn ózara kómek pen yntymaqtastyqtyń tereń dástúrin ustanǵan halyqpyz.
2020 jyl – álem úshin eń qıyn synaqqa toly jyldyń biri boldy jáne bul bizdiń eldegi «Volonter jylyna» tuspa-tus keldi. Bul jyl qoǵam men memleketke volonterlerdiń rólin, olardyń qoǵamnyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna qosqan naqty úlesin barynsha jaqsy kórsetýge múmkindik berdi. Árıne, «Volonter jyly» búkil azamattyq qoǵam úshin ósýdiń qozǵaýshy kúshi boldy. Búkil elde kóptegen bastamalar týyndap, jergilikti deńgeıdegi eriktilerdiń bastamashyl toptarynyń, toptary men jobalarynyń belsendi qyzmeti bastaldy. Byltyr biz 600-den astam osyndaı bastamashyl toppen nemese úkimettik emes uıymdarmen jumys istedik. Bastalǵan nátıjeli jumystar jalǵasyp jatyr jáne biz olardy únemi baqylaýda ustaımyz. Degenmen, volonterlik – tek eriktilerdiń qyzmeti men kómegi emes, naqty azamattyq qyzmet, óziń ómir súretin ortańa, adamdarǵa, aýmaqqa jáne mańyzdy sheshim qabyldaý isterine qatysý.
2001 jyly men Pavlodar qalalyq áleýmettik-volonterlik ortalyǵynda erikti bolyp jumys isteı bastadym. Sonda ótken jyldar ishinde biz kóptegen áleýmettik mańyzy bar jobany júzege asyrdyq. Jasóspirimderge, jastarǵa jáne olardyń ata-analaryna arnalǵan senim telefony iske qosyldy. Mektepter janyndaǵy eriktiler jasaqtarynyń jumysy jolǵa qoıyldy. Biraq men úshin eń úlken jetistik – pavlodarlyqtardyń eriktiler jumysyna degen qyzyǵýshylyǵynyń ósýi boldy. Eriktiler qozǵalysynyń jumysyna tikeleı qatysqysy keletinderdiń sany arta bastady.
2006 jyly jas kóshbasshylardyń tájirıbesimen bóliskennen keıin men basqa elderde volonterliktiń qalaı damyp kele jatqanyna kýá boldym. Sodan keıin maǵan qazaqstandyq eriktiler uıymdaryn biriktirý ıdeıasy keldi. Birigý resýrstardy ulǵaıtýǵa jáne ońtaılandyrýǵa, damýdyń jańa kezeńine ótýge múmkindik berdi. Ulttyq volonterler jelisi Qazaqstanda osylaı paıda boldy. Eriktiler qozǵalysynda biz úlken máselege de tap boldyq. Kún saıyn kómek suraıtyndar sany kóbeıdi, biraq volonterler jetispedi. Sondyqtan biz ózimizge oryndy suraq qoıdyq: «Volonterlerdiń jumysyn júıeli túrde qalaı qurýǵa bolady jáne osy ıgi iske óz úlesin qosqysy keletin jańa adamdardy qalaı tartýǵa bolady?».
Búgingi tańda Ulttyq volonterler jelisi búkil Qazaqstan boıynsha 80-nen astam uıym men bastamashyl topty quraıdy. Volonterlikti damytý baǵytynda jumys isteı otyryp, qoǵamda meıirimdi jáne jaýapkershiligi joǵary adamdar kóbeıip kele jatqanyn baıqaımyn. Meniń kóz aldymda erikti mártebesi ózgerdi jáne ózgerý ústinde. Qazirgi tańda volonterler memleketke jáne qoǵamǵa aıtarlyqtaı jáne baǵa jetpes paıda ákeletinin túsinetin adamdar sany artyp keledi. Meniń osy ıgi iske qosqan negizgi úlesim – Qazaqstanda eldiń naqty tiregine aınalǵan volonterler tobyn tárbıeleýge eńbegim sińdi dep oılaımyn.
Bıyl biz Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyǵyn atap ótemiz. Qazaqstan – bolashaǵynan zor úmit kúttiretin keremet áleýeti bar jas memleket. Búgingi kúni shaǵyn jáne orta bıznes jaqsy qarqynmen damyp keledi. Meniń oıymsha, azamattyq qoǵam áli qalyptasý kezeńinde. Árıne, biz eleýli jetistikterge jettik, memleket pen azamattyq qoǵam seriktestigine úlken qadamdar jasalýda. Buǵan jergilikti úkimettik emes uıymdardyń rólin baǵalaıtyn ártúrli Qoǵamdyq keńester mysal bola alady. Syndarly dıalog, turaqtylyq pen qoǵamdyq kelisimdi qamtamasyz etý, kezek kúttirmeıtin áleýmettik máselelerdi sheshý múddeleri úshin de azamattyq qoǵam paıdaly jáne qajet.
Biz áli qalyptasý satysyndamyz deýimniń sebebi nede? Sońǵy jyldary tıimdi seriktester retinde qabyldanǵan úkimettik emes uıymdar memlekettik apparatpen tyǵyz jumys isteı bastady. Áleýmettik jobalar men yntymaqtastyqqa salynǵan ınvestısııalar óz nátıjesin bere bastady. Al bolashaqty boljaıtyn saıasatkerler muny baǵamdap, ÚEU-ǵa múmkindiginshe qoldaý kórsetip otyr. Iаǵnı yntymaqtasqan jemisti jumys ulttyq deńgeıde de, jergilikti deńgeıde de baıqalady. Qoǵamnyń shynaıy únine qulaq asyp, jumys isteıtin ÚEU – qazirgi kezde qundy alań.
Azamattyq sektordy ınstıtýttandyrý júrip jatyr degen pikirimniń ózindik negizi bar. Bastapqyda, ıaǵnı táýelsizdik tańynda ÚEU kóptep paıda bola bastady. Iаǵnı kez kelgen azamattyń jeke qoǵamdyq qor ashýyna múmkindik týdy, qajettilik te boldy. Sodan keıin máseleler óte qyzý talqylandy. Qarjylandyrý men memlekettik tapsyrystardyń kelýimen ınstıtýttandyrý kezeńi keldi. Bul kezeń áli de jalǵasý ústinde. Dál qazir biz ÚEU týraly, olardyń qaı salada jumys isteıtini, qandaı jetistikterge jetkeni, qarjylandyrý mólsheri jáne basqa máseleler týraly kóbirek bilemiz. Ýákiletti memlekettik organ ÚEU týraly arnaıy málimetter bazasyn júrgizedi, granttar, memlekettik áleýmettik tapsyrystar alýǵa mol múmkindik bar. Keıbir joǵary mamandandyrylǵan ÚEU, mysaly, múmkindigi shekteýli jandardyń jumysy men beıimdelýine baılanysty keıbir artyqshylyqtarǵa ıe jáne bul óte jaqsy.
Jaqyn bolashaqta men azamattyq sektordyń ósýi men birtutas júıege kelýin kútemin. Álemdik tendensııa, atap aıtqanda pandemııa jylyndaǵy sıfrlandyrý, zamanaýı aqparattyq tehnologııalar jáne jedel sıfrlandyrý azamattarǵa sheshimder qabyldaý prosesterine, memlekettik bıýdjetti baqylaýǵa, daýys berýge jáne onlaın-ótinishter jasaýǵa jáne basqalarǵa kóbirek qatysýǵa múmkindik beredi. Bul azamattyq qoǵamnyń tabıǵı túrde ósýine jáne damýyna yqpal etedi. Qazirdiń ózinde júıearalyq mamandarǵa degen suranys artady dep boljanýda. Mysaly, áleýmettik máselelerdi sheshý úshin kraýdsorsıng platformalarynyń ákimshileri, halyq pen memlekettik organdar arasyndaǵy kommýnıkasııalyq platformalardyń moderatorlary jáne qoǵamdyq orta men IT salasyndaǵy mamandyqtarǵa suranys kóbeıe túspek.
Ekinshi tendensııa – áleýmettik máselelerdi birlesip sheshý úshin bıznes pen úkimettik emes uıymdardyń yqpaldasýynyń kúsheıýi. Iri kompanııalar korporatıvti áleýmettik jaýapkershilik sheńberinde túrli jobalar jasap, ÚEU-men birlese kúsh jumyldyrdy. Shaǵyn jáne orta bıznes ókilderiniń alǵashqylardyń biri bolyp belsendi áleýmettik qyzmetke kelýi – eriktiler bastamalarynyń biri dep aıtýǵa bolady. Osylaısha olar óz qyzmetiniń qundylyǵy men naǵyz nátıjesin túsinedi. Alaıda bul ózara is-qımyl kóbine zerttelmegen jáne is júzinde bıznes pen azamattyq qoǵamnyń qanshalyqty yqpaldasyp jatqanyn aıtý qıyn. Ázirge biz bul taqyrypty tek buqaralyq aqparat quraldarynda kóteremiz. Sonymen birge óz basym qazir bıznesmenderdiń qoǵamǵa qanshalyqty paıdaly bolǵysy keletinin baıqap júrmin jáne bul tek qaıyrymdylyq jasaý emes.
Qazirgi kezde zań jobalaryn ázirleý barysynda yntymaqtastyq úshin úkimettik emes uıymdar men qoǵamdyq qozǵalystardy belsendi túrde jumys tobyna tartyp júrmiz. Azamattyq qoǵamnyń kóshbasshylary kóbine óz salasyn jetik meńgergen mamandar bolady jáne olardyń saraptamalyq pikirlerin eskerý óte mańyzdy. Buryn men ÚEU ókili retinde ózim «Volonterler týraly», «Memlekettik jastar saıasaty týraly» jáne basqa zańdardy talqylaý jónindegi jumys toptaryna qatystym. Sondyqtan qazir de belsendilerdiń pikirin tyńdaýdy quptaımyn. Sonymen qatar bizde salalyq úkimettik emes uıymdardyń pikirleri men usynystaryn tyńdaý maqsatynda belgili bir salalyq taqyryptarda is-sharalar ótkizilip turady. Bul da azamattyq qoǵamnyń sapasyn jaqsartý, zań shyǵarý syndy mańyzdy sheshimderge belsendilerdi tartyp, azamattardyń qoǵamdyq ómirge atsalysýyn qamtamasyz etedi degen oıdamyn.
Vera KIM,
Parlament Májilisiniń depýtaty, «Ulttyq volonterler jelisi»
ZTB qurýshysy
