Aımaqtar • 20 Sáýir, 2021

Indettiń ekpini qatty

22 ret kórsetildi

Táýelsizdikke qol jetkizip, el eńsesin endi tiktegen tusta aıaqqa oralǵy bolyp, alańsyz ómir súrýge, jumysyńdy emin-erkin atqarýǵa múmkindik bermeı koronavırýs degen odyr indet qala men aýyldyń arasyna dendeı kirip barady. О́tken jyly talaı jaqsylarymyz ben jaısańdarymyzdy, jaqyndarymyz ben dos-jarandarymyzdy birinen soń birin baýdaı túsirip, qara jer qoınyna tyqty. Sol sııaqty beti ármen jamandyqtar bıyl taǵy qaıtalanyp jatqanyn kóz kórip, qulaq estip, el-jurttyń záre-qutyn qashyrýǵa aınaldy.

Kollajdy jasaǵan Záýresh SMAǴUL, «EQ»

Pandemııanyń quryǵyna ilingenderdi qarap tursań olardyń kimder ekendigine qarap jatqan taǵdyr tezi joq. Ishinde han da, qara da bar. Taıaýda ǵana búkil elge ta­nymal kesek tulǵanyń bu dúnıeden ozǵany áleýmettik jelige tarady. Jer­leý aıaqtalǵan soń qabirine kózi-bas­­­taryn ábden tumshalap, ústine appaq kıim kıgen adamdar profılaktıkalyq sha­ralar júrgizip jatqanyn ańǵardyq. Demek, ol azamat ta koronavırýstyń qar­ma­ǵyna túsken. Qatygez keseldi qalaı juqtyrdy eken dep ah urýymyzǵa týra keldi.

Iá, bul juqpaly indet saqtanbasań óz qushaǵyna tez tartady. Keshegi bir epı­demııalyq jaǵdaıdyń ýshyqqan ekinshi kezeńinen keıingi aýrý saıabyr­laǵan aralyq tusta halyq tym erkinsip ketti. Shekteý jeńildetildi dep bosańsý beleń aldy. Jıyn-toılardy kóbeıtip jiberdik. Toıhana men kafeler óz esikterin qupııa kiretin jaqtan ashyp alyp, sharaǵa kelýshilerdi topyrlatyp jınaýlaryn jıiletti. Bazarlar men saý­da oryndarynda sapyrylys tolas tappady. Tipti qonaqqa, sadaqaǵa barǵanda aýzy-murnymyzdy tumshalaýdy ersi kóre­tindi shyǵardyq. Qol bermeı aman­dasyp, ısharat jasaǵandardy kústanalaıtyn boldyq. Jaqyn dosymyz qaıtys bolǵannan keıin onyń keıingi sadaqasyna barǵan, buryn sap-saý júrgen jetpis jastan asqan eki-úsh qa­tarlasymyz jópeldemede indettiń qursaýyna túsip, ajalǵa ushyrady. Taǵy da basqa medısına qyzmetkerleri, elge tanymal tulǵalar halyq kóp jı­nalǵan jerlerge baramyz dep opyq jep, arty qaıǵyly jaǵdaıǵa dýshar etti. Sóıtip, talaılar san soǵyp qaldy. Qazir oraza aıy kezinde bir-birimizdi aýyz ashýǵa shaqyrý, kórisý dástúrleri tolas tappaı tur. COVID-19 vırýsy degendi qaperge almaýshylyq azaıar emes. Oǵan bir sebep áleýmettik jelini jaılaǵan dinı burys aǵymdaǵy bireýlerdiń, ózderinshe «batyrsynǵan» kókezý áldekimderdiń koronavırýs pan­demııasyn joqqa shyǵarǵysy kelgen, indetke qarsy ekpeni zııan dep dáleldeýge tyrysýshylyq áreketteri, teris úgit-nasıhattary bolyp otyr. Son­dyqtan mundaı beıbereketsizdikke, beıbastaqtyqqa, aýa jaıylýshyqqa jol bermeýdiń qatań sharalaryn qolǵa alý kerek dep oılaımyn. О́tken ǵasyrdyń basqy tustarynda oba, alapes, sheshek, qyzylsha tárizdi asa qaterli juqpaly aýrýlardyń etek alǵan kezinde aýyl men aýyldy bir-birine qatystyrmaý, tipti kisilerdi týǵan-týystaryn jerleý­ge de jibermeý sharalary qatań júzege asyrylǵan. Tártip buzǵandardy qatań jazalaýǵa tartqan. Osyndaı ilkimdi, qatal is-áreketterge barýdy búgingi alań­datarlyq, kúrdeli ahýal talap etip otyr.

Qudaı saqtansaq saqtaıdy. Qaýiptiń aldyn alýǵa den qoıaıyqshy, aǵaıyn. Bul meniń – jasym seksenniń seńgirine shyǵýyna eki-úsh jyl qalǵan aqsaqaldyń sózi, tilegi, ótinishi. Indettiń órshýine tosqaýyl qoıýǵa bárimiz jumyla at salyspasaq bolmaıdy. Qazaqtyń irgeli aqyny Yǵylman Shórekuly 1913 jyly Batys Qazaqstan óńiriniń Kalmykov qalasy mańyndaǵy Esimtóbe degen jerden oba aýrýy shyqqanda Densaýlyq saqtaý halyq komıssarıatynyń usy­nysymen oba aýrýynyń oshaqtaryn joıý jumystaryn uıymdastyrý úshin issaparda bolǵan dáriger Halel Dosmuhamedovtyń atynan monolog re­tinde shyǵarǵan «Oba» atty jan kúızelisinde:

...Kóremiz kóz aldyńda oıran úıdi,

Mal qalyp, qoja basyn joıǵan úıdi.

Yzbyraı, zilmáńkesin – bárin jaǵyp,

Qaraıtyp keregesin qoıǵan úıdi, – degenindeı qasiretti jaǵdaıǵa ushyra­maý­dyń joldaryn qarastyrý birden-bir mindet, paryz. Muny joǵary turǵan quzyretti organdar jan-jaqty, keshendi oılastyrýlary kerek degim keledi. Áıtpese, myna jaman indet jalmaýyzdaı jaıpap barady.

 

Tólegen JAŃABAIULY,

Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi,

Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi

 

ATYRAÝ

Sońǵy jańalyqtar

Shubaıqyzyl qyzǵaldaǵy

Tanym • Búgin, 00:16

Tán tunshyǵýly, jan shyńǵyrýly

Ádebıet • Búgin, 00:11

Tereńdik taǵylymy

Ádebıet • Búgin, 00:06

Syrdyń sáni – sekseýil

Aımaqtar • Búgin, 00:04

Qasym súıgen Saqypjamal

Rýhanııat • Keshe

Qazandaǵy atys

Álem • Keshe

Kenbaev keńistigi

О́ner • Keshe

Baıyrǵy qazaq beınesi

О́ner • Keshe

Elbasy Túrkistanǵa keldi

Elbasy • Keshe

Dollar baǵasy ósti

Ekonomıka • Keshe

Uqsas jańalyqtar