Kollajdy jasaǵan Záýresh SMAǴUL, «EQ»
Pandemııanyń quryǵyna ilingenderdi qarap tursań olardyń kimder ekendigine qarap jatqan taǵdyr tezi joq. Ishinde han da, qara da bar. Taıaýda ǵana búkil elge tanymal kesek tulǵanyń bu dúnıeden ozǵany áleýmettik jelige tarady. Jerleý aıaqtalǵan soń qabirine kózi-bastaryn ábden tumshalap, ústine appaq kıim kıgen adamdar profılaktıkalyq sharalar júrgizip jatqanyn ańǵardyq. Demek, ol azamat ta koronavırýstyń qarmaǵyna túsken. Qatygez keseldi qalaı juqtyrdy eken dep ah urýymyzǵa týra keldi.
Iá, bul juqpaly indet saqtanbasań óz qushaǵyna tez tartady. Keshegi bir epıdemııalyq jaǵdaıdyń ýshyqqan ekinshi kezeńinen keıingi aýrý saıabyrlaǵan aralyq tusta halyq tym erkinsip ketti. Shekteý jeńildetildi dep bosańsý beleń aldy. Jıyn-toılardy kóbeıtip jiberdik. Toıhana men kafeler óz esikterin qupııa kiretin jaqtan ashyp alyp, sharaǵa kelýshilerdi topyrlatyp jınaýlaryn jıiletti. Bazarlar men saýda oryndarynda sapyrylys tolas tappady. Tipti qonaqqa, sadaqaǵa barǵanda aýzy-murnymyzdy tumshalaýdy ersi kóretindi shyǵardyq. Qol bermeı amandasyp, ısharat jasaǵandardy kústanalaıtyn boldyq. Jaqyn dosymyz qaıtys bolǵannan keıin onyń keıingi sadaqasyna barǵan, buryn sap-saý júrgen jetpis jastan asqan eki-úsh qatarlasymyz jópeldemede indettiń qursaýyna túsip, ajalǵa ushyrady. Taǵy da basqa medısına qyzmetkerleri, elge tanymal tulǵalar halyq kóp jınalǵan jerlerge baramyz dep opyq jep, arty qaıǵyly jaǵdaıǵa dýshar etti. Sóıtip, talaılar san soǵyp qaldy. Qazir oraza aıy kezinde bir-birimizdi aýyz ashýǵa shaqyrý, kórisý dástúrleri tolas tappaı tur. COVID-19 vırýsy degendi qaperge almaýshylyq azaıar emes. Oǵan bir sebep áleýmettik jelini jaılaǵan dinı burys aǵymdaǵy bireýlerdiń, ózderinshe «batyrsynǵan» kókezý áldekimderdiń koronavırýs pandemııasyn joqqa shyǵarǵysy kelgen, indetke qarsy ekpeni zııan dep dáleldeýge tyrysýshylyq áreketteri, teris úgit-nasıhattary bolyp otyr. Sondyqtan mundaı beıbereketsizdikke, beıbastaqtyqqa, aýa jaıylýshyqqa jol bermeýdiń qatań sharalaryn qolǵa alý kerek dep oılaımyn. О́tken ǵasyrdyń basqy tustarynda oba, alapes, sheshek, qyzylsha tárizdi asa qaterli juqpaly aýrýlardyń etek alǵan kezinde aýyl men aýyldy bir-birine qatystyrmaý, tipti kisilerdi týǵan-týystaryn jerleýge de jibermeý sharalary qatań júzege asyrylǵan. Tártip buzǵandardy qatań jazalaýǵa tartqan. Osyndaı ilkimdi, qatal is-áreketterge barýdy búgingi alańdatarlyq, kúrdeli ahýal talap etip otyr.
Qudaı saqtansaq saqtaıdy. Qaýiptiń aldyn alýǵa den qoıaıyqshy, aǵaıyn. Bul meniń – jasym seksenniń seńgirine shyǵýyna eki-úsh jyl qalǵan aqsaqaldyń sózi, tilegi, ótinishi. Indettiń órshýine tosqaýyl qoıýǵa bárimiz jumyla at salyspasaq bolmaıdy. Qazaqtyń irgeli aqyny Yǵylman Shórekuly 1913 jyly Batys Qazaqstan óńiriniń Kalmykov qalasy mańyndaǵy Esimtóbe degen jerden oba aýrýy shyqqanda Densaýlyq saqtaý halyq komıssarıatynyń usynysymen oba aýrýynyń oshaqtaryn joıý jumystaryn uıymdastyrý úshin issaparda bolǵan dáriger Halel Dosmuhamedovtyń atynan monolog retinde shyǵarǵan «Oba» atty jan kúızelisinde:
...Kóremiz kóz aldyńda oıran úıdi,
Mal qalyp, qoja basyn joıǵan úıdi.
Yzbyraı, zilmáńkesin – bárin jaǵyp,
Qaraıtyp keregesin qoıǵan úıdi, – degenindeı qasiretti jaǵdaıǵa ushyramaýdyń joldaryn qarastyrý birden-bir mindet, paryz. Muny joǵary turǵan quzyretti organdar jan-jaqty, keshendi oılastyrýlary kerek degim keledi. Áıtpese, myna jaman indet jalmaýyzdaı jaıpap barady.
Tólegen JAŃABAIULY,
Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi,
Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi
ATYRAÝ
