Túrkistan sýdan tarshylyq kórmeı me?

Qala aýyz sýmen tolyq qamtylmaǵan

Iá, aıtaıyn degenimiz aýyl men qaladaǵy aýyz sýdyń sapasy emes, qala turǵyndarynyń qamtylýy jóninde edi. Mysaly, oblys ortalyǵy Túrkistanda turǵyndardyń 98,9%-y orta­lyq­tandyrylǵan aýyz sýmen qamtylǵan. Qalany tolyq qamtý maqsatynda 9 nysannyń qurylysyna jobalyq-smetalyq qujat ázirlenip, saraptamanyń oń qorytyndysy alynǵan. Byltyr 5 nysanǵa bıýdjetten 12,5 mlrd teńge bólinip, úsheýiniń qurylysy aıaqtalǵan. Bıyl 3 nysannyń qurylysyn bastaýǵa Ulttyq qor esebinen 801 mln teńge bólindi. Toǵyz nysannyń qurylysy iske asqan jaǵdaıda qala 100% ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtylatyn bolady. Bul oraıda búginde sý qoımalary men sý qubyry jelilerin jańartý jumystary da júrgizilýde. B.Maılın kóshesindegi naýryz aıynda bas­talǵan jańa sýqoımanyń qury­lysy jyl sońyna deıin aıaq­talady dep kútilýde.

Odan ózge, bıyl naýryzda Maqtazaýyt aýmaǵy, I jáne II, «Shavgar» sha­ǵyn aýdandarynda, sondaı-aq or­talyq sý qoımasyna eki dana qo­symsha syıymdylyǵy 5 myń tekshe metr rezervýar salynýda. Qurylys jumystary aıaq­talsa, 6 myńǵa jýyq abonent taza aýyz sýmen qam­tylady. Túr­kistan qalasy «Túrkistan-Sý» MKK paıdalanysyndaǵy 1500 jáne 3 myń tekshe metr qýatty sýqoımalary arqyly aýyz sýmen qamtamasyz etilýde.

 «Ákimshilik iskerlik ortalyǵy» men «Iаssy» shaǵyn aýdanynda salynyp jatqan kópqabatty turǵyn úıler jáne memlekettik mekeme ǵımarattaryn úzdiksiz aýyz sýmen qamtý maqsatynda 2 sý qoımasyn maýsym aıynda paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr. «Túrkistan-Sý» MKK málimetinshe, «Myrǵalymsaı» sý kózinen Eńbekshi Dıhan aýylyndaǵy sýqoımalaryna deıin sý qubyry tartylǵan. Degenmen qa­la­nyń keı bólikterinde aýyz sýdyń sapasy nashar. Mysaly, S.Qojanov kóshesiniń turǵyndary qubyrlardyń eskirýinen sýdyń laı bolyp keletinin aıtýda. Kópshilik sý tazartqysh súzgini qoldanady. Shuǵyla shaǵyn aýdanynyń turǵyndary da sýdyń joǵary qabattarǵa kóterilýi baıaý ekenin aıtýda. Bul oraıda, qala basshylyǵy eskirip, tozyǵy jetken aýyz sý qubyrlaryn jańa, zamanaýı talapqa saı polıetılen qubyrǵa aýystyrý maqsatynda respýblıkalyq bıýdjetten jumystardy bastaý úshin qarjy bólingenin aıtýda.

Túrkistan oblysynyń energetıka jáne turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasy basshysynyń orynbasary A.Abdıkadırov bergen derekterge qaraǵanda, Arys qalasy turǵyndary aýyz sýmen tolyq, al qalaǵa qarasty eldi mekender 75%-ǵa qamtylǵan. Segiz eldi meken (25%) ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtamasyz etilmegen. Solardyń biri – Ormandy eldi mekeninde qurylys jumystary bıyl aıaqtalyp, paıdalanýǵa berilmek. Oǵan bıyl Ulttyq qor esebinen 28,4 mln teńge bólindi. Al Aqyn Jaqyp, Taqyrkól, Josaly, Toǵaıly, Toǵansaı, Bulaq, Darbaza eldi mekenderinde izdeý-barlaý jumystaryna jobalaý-smetalyq qujattar ázirlengen. Jer asty sý qoryn bekitip, nysannyń jobalaý-smetalyq qujattamasyn ázirlep, qurylys jumys­ta­ryn júrgizý qajet. Byltyr Arys qala­synda 2 nysannyń qurylysyna ob­lystyq bıýdjetten 155,2 mln teńge bólinip, 2 eldi mekendegi halyq aýyz sýmen qamtamasyz etildi. Sonymen qatar qala ákimdigi tarapynan 2 nysannyń jobalaý-smetalyq qujattamasyna saraptamanyń oń qorytyndysy alynǵan. Alaıda Shaǵyr aýyly turǵyndary byltyrǵy qazan aıynan beri aýyz sýǵa jarymaı otyrǵanyn aıtýda. «О́tken jylǵy qazan aıynan beri aýyz sý biz úshin ózekti máselege aınalyp otyr. Jaýapty qyzmetkerler bul máseleden habardar. Kúnshyǵys Shaǵyrda sý búginde shyljyrap jáı aǵady. Temir joldyń astynan ótetin qubyr jarylǵan degen sebep te aıtylýda. Al Kúnbatys Shaǵyrda, ıaǵnı sýdy ashatyn jerde bar», deıdi eldi meken turǵyny Ǵabıt Satymbekuly. Arys qalasynda 3 sý berýshi mekeme bar. Sonyń biri «Aqaba servıs» JShS-y osy Shaǵyrdy aýyz sýmen qamtýǵa jaýapty mekeme. Seriktestik dırektory Erkin Sarbasovtyń aıtýynsha, 3-4 uńǵyma tazalaýdy qajet etedi. «Bıyl sý deńgeıi 10-15 metrge deıin tómendep ketti. Iаǵnı bul sýsorǵylarǵa qosymsha salmaq túsirýde. Shaǵyr eldi mekenine jańa uńǵyma bıyl paıdalanýǵa beriledi, qarjy bólingen. Qazir Shaǵyrǵa 4-5 shaqyrym qashyqtyqtaǵy qoıshy aýylda keńestik dáýirden qalǵan uńǵyma bar. Sý deńgeıi tómendegendikten sýsorǵylar jıi isten shyǵýda. Degenmen ony der kezinde aýystyryp 2-3 mezgil aýyz sý berilýde. Osy aıdyń aıaǵyna deıin uńǵymalar tazalanýy tıis. Eger bul jumystar ma­myr­ǵa qalsa sý tapshylyǵy bolady. Sondyqtan biz barlyq jaıtty saralap, eseptep ákimdikke usynys bergenbiz. Jergilikti máslıhat sessııasynda qoldaý taýyp, qarjy máselesi sheshilse eldi meken turǵyndarynyń aýyz sý problemasy sheshimin tabady», deıdi Erkin Sarbasov.

Al óńirdegi shaǵyn qalalardyń biri Kentaýda turǵyndar ortalyq­tan­dy­ryl­ǵan aýyz sýmen tolyq qamtylǵan. Qalaǵa qarasty eldi mekenderdiń qam­tylýy – 90,5%. Tórt eldi meken orta­lyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamta­masyz etilmegen, ıaǵnı qudyq sýyn tutynýda. Bul oraıda Oıyq eldi mekeni boıynsha jobalyq-smetalyq qujat ázirlengen, qurylys jumystaryn júrgizý úshin 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettiń naqtylanýyna usynylǵan. Qaratóbe, Egizqara, 32-razezd boıynsha izdeý-barlaý jumystaryna jobalyq-smetalyq qujat ázirlep, jer asty sý qoryn bekitip qurylys jumystaryn júrgizý qajet. Sonymen qatar bıyl Asha eldi mekenindegi nysannyń qurylysyna Ulttyq qor esebinen 350 mln teńge bólindi. Atalǵan nysannyń qurylysyn kelesi jyly aıaqtaý josparlanýda. Kentaý qalasynyń tutynýshylaryn aýyz sýmen qamtamasyz etý úshin Myrǵalymsaı sý ańǵarynan saǵatyna 1200 tekshe metr sý shyǵarylady. Baıyldyr sý ańǵarynda saǵatyna 210 tekshe metr sý shyǵaratyn 4 EVS-12 sorǵylary ornatylǵan. Ashysaı aýyl okrýgi ákimi Ǵalymjan Andosovtyń aıtýynsha, búginde aýyz sý 6 saǵattan eki ret berilýde. Bulaqtan qosymsha sý tartý, 5 shaqyrym qubyr qosý, táýlik boıy berý baǵytynda jumystar júrgizilýde.

Aıta ketelik, oblys turǵyndaryn aýyz sýmen qamtamasyz etý maqsatynda byltyr 54 nysannyń qurylysyna 18,3 mlrd teńge qaralyp, 28 nysan paıdalanýǵa tapsyrylǵan. Nátıjesinde 19 eldi meken jańa aýyz sý júıelerimen qamtylyp, bes eldi mekenniń tozyǵy jetken sý qubyrlary qaıta jańartyldy, halyqty aýyz sýmen qamtý deńgeıi 92,1%-dy qurady. Bıyl taǵy 49 nysannyń qurylysy júrýde. Basym bóligi jyl sońyna deıin paıdalanýǵa beriledi. Iаǵnı jyl sońyna deıin 20 eldi meken jańa aýyz sý júıelerimen qamtylyp, 14 eldi mekenniń sý qubyrlary qaıta jańartylatyn bolady. Nátıjesinde, halyqtyń 93,3% nemese 710 eldi meken sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etiledi.

Túrkistan oblysy