Reti kelgende aıta ketsek, grek-rım kúresi balýandary álem chempıonatynda 10 salmaq dárejesinde beldesetin bolsa, osynyń altaýy (60, 67, 77, 87, 97, 130 kılo) olımpıadalyq saıys túrine jatady. Bizdiń jigitter osyndaǵy alty salmaqtyń úsheýinen Tokıoǵa joldama alyp úlgerdi. Sonyń birinshisi – 60 kılo salmaq dárejesi. Bul salmaq boıynsha Olımpıadaǵa úmitker eki balýanymyz bar. Birinshisi – aqtóbelik 27 jastaǵy sportshy Meırambek Aınaǵulov. Bul jigit 2017 jyly Parıjde ótken álem chempıonatynda 59 kılo salmaqta kúmis júldeger atansa, Azııa birinshiliginiń eki dúrkin (Bangkok-2016, Nıý-Delı-2017) júldegeri. 2018 jyly 60 kıloǵa aýysyp, Djakartada ótken Azııa oıyndarynda qola medal enshilegen edi.
2019 jyly Nur-Sultanda jalaýyn kótergen álem chempıonatynda óner kórsetken Aınaǵulov alǵashqy aınalymda Brazılııa úmiti, Panamerıka oıyndarynyń qola júldegeri 35 jastaǵy Marat Garıpovty qınalmaı jeńse, ekinshi aınalymda lıtvalyq Iý.Petraıkıýsti 4:2 esebimen utyp, shırek fınaldyq beldesýde horvatııalyq Ivan Lızatovıkti 10:0 upaımen erkin eńsergen bolatyn. Qola medal úshin ýkraınalyq balýan Lenýr Temırovpen beldesip, ony 10:0 esebimen jeńip, qorjynymyzǵa júldemen qatar, lısenzııa saldy. Bir sózben aıtqanda, ol – álem jáne qurlyqtyq jarystardan olja salyp júrgen óte tájirıbeli balýan.
Bul salmaqta taǵy bir myqty balýanymyz bar. Ol – 1996 jyly týǵan qyzylordalyq Sultanǵalı Aıdos. Ol 2018 jyly Býdapeshtte ótken álem chempıonatynda júldeger atansa, ótken jyly el birinshiliginde jeńistiń eń bıik tuǵyryna kóterildi. Sonymen qatar kóktemde Almatyda uıymdastyrylǵan Azııa chempıonatynda taǵy da top jardy. Bapkerler ótken naýryz aıynda Italııada uıymdastyrylǵan týrnırge eki balýandy qatar alyp barǵan edi. Bul jarysta Sultanǵalı chempıon atansa, Meırambek jarys jolyn erte aıaqtady. Bul eki balýannyń qaısysy Tokıo tórinde óner kórsetetini keshikpeı sheshiledi.
Atalǵan salmaq boıynsha álemde eń myqty balýan – 2019 jylǵy álem jeńimpazy japonııalyq Kenıntıro Fýmıta. Bul jigitten M.Aınaǵulov eki dúrkin utylsa, S.Aıdostyń joly ázirge túıise qoıǵan joq. Sonymen qatar bul salmaqta 2018 jylǵy álem chempıony reseılik Sergeı Emelın, Rıo Olımpıadasynyń kúmis júldegeri ózbekstandyq qazaq balýany Elmurat Tashmuradov, álemniń úsh dúrkin júldegeri, Azııanyń bes dúrkin jeńimpazy ırandyq Alıreza Nedjatı osal qarsylastar emes. Bulardan basqa, 2018 jyly álem chempıonatynyń kúmis júldegeri atanǵan moldavan balýany Vıktor Chobanýdy da esten shyǵarýǵa bolmaıdy. Sózimizdi túıindep aıtar bolsaq, mamandardyń boljaýyna qaraǵanda, Aıdostyń atalǵan salmaqta Olımpıada júldesine iligý múmkindigi bar kórinedi.
Ekinshi joldama 77 kılo salmaq dárejesine buıyrypty. Bul lısenzııa ıesi – 1986 jyly týǵan saqa balýan, 2018 jyly 82 kılo salmaqta Azııa jeńimpazy atanǵan Ashat Dilmuhamedov. Ol 2019 jyly Nur-Sultanda ótken álem birinshiliginiń birinshi aınalymynda Chehııa balýany Oldrıch Vargany eki mınýttyń ishinde 9:0 esebimen utyp, ekinshi kezekte reseılik ataqty balýan, eki dúrkin Olımpıada jáne álem chempıony, tórt dúrkin Eýropa jeńimpazy Roman Vlasovpen joly túıisken-tin. Kópshilik mamandar jeńisti áldeqashan reseıliktiń qanjyǵasyna baılap tastaǵandaı edi. Biraq namysqa tyrysqan Ashat ataǵynan at úrketin reseılikti balshyqsha ıledi. Esep – 3:0. Osylaı jeńiske jetken Dilmuhamedov jartylaı fınaldyq básekede Serbııa maqtanyshy, 2017 jyly Parıjde ótken álem chempıonatynyń jeńimpazy Vıktor Nemeshpen beldesti. Kúres taǵdyry 4:3 esebimen bizdiń jigittiń paıdasyna sheshildi. Osylaısha, álemniń eki myqtysyn jarys jolynan shyǵarǵan ol fınaldyq báseke jolynda Olımpıadanyń kúmis júldegeri majar Tamash Lorınsten jeńilis taýyp, júldeli oryn úshin ózbekstandyq Jalǵasbaı Berdimuratovpen kúresip, qarsylasyna 3:1 upaıymen ese jibergen edi. Sóıtip, 5-oryndy qanaǵat tutýmen qatar, Olımpıada joldamasyn jeńip alǵan bolatyn.
Bul salmaq boıynsha álemniń myqty balýandarynyń basynda eki dúrkin Olımpıada (London-2012, Rıo-2016) jáne álem chempıony Roman Vlasov jáne 2018 jylǵy álem chempıony, Eýropa oıyndary men Eýropa chempıony Aleksandr Chehırkın tur. Sondaı-aq taǵy bir reseılik myqty sportshy, 2019 jyly Nur-Sultanda ótken álem chempıonatynda 72 kılo salmaqta chempıon atanǵan Abýıazıd Mansıgov bar. Ol bıyl 77 kıloǵa aýysyp, Reseı chempıony atandy. Bulardan basqa, London Olımpıadasynyń kúmis júldegeri majarlyq Tomash Lorens, álem birinshiliginiń eki dúrkin (2017, 2019) júldegeri ırandyq Geraeı Muhamedalı, 2018 jylǵy Azııa oıyndarynyń jeńimpazy jáne álem chempıonatynyń júldegeri ózbekstandyq Jalǵasbaı Berdimuratov jeńisti qoldan bere salatyndar sanatynan emes.
Biraq Ashat úshin kánigi qarsylastar – reseılikter. Eki jyl buryn Dilmuhamedov ataqty Vlasovty álem chempıonatynda utsa, 2019 jyly Chehırhındi Turlyhanov týrnırinde qapy qaldyrǵan bolatyn. Kúres mamandarynyń paıymyna qarasaq, bul salmaqtan bizge júlde alýǵa múmkindik bar.
Úshinshi lısenzııa 87 kılo salmaqqa buıyrdy. Ony tájirıbeli balýan, 2014 jylǵy Azııa chempıony jáne kúmis júldeger (2015) Nursultan Tursynov sáýir aıynda Almaty qalasynda ótken Azııa qurlyǵynyń Olımpıadaǵa irikteý týrnırinde jeńip aldy. Ol – qazaq kúresinen «Qazaqstan Barysy» atanǵan Muhıt Tursynovtyń inisi. Bul salmaqta myqtylardyń bári eýropalyqtar. Básekeniń kúshtiligi sonshalyq, reseılikterdiń ózi lısenzııasyz qaldy. Soǵan qaraǵanda, bizge júldeniń aýyly alys sııaqty.
Mamandardyń saraptaýyna qaraǵanda, bul salmaq boıynsha Olımpıada jeńimpazy men júldegeri bolýǵa laıyq balýandar: Rıo Olımpıadasynyń fınalısi jáne álemniń eki dúrkin (Las-Vegas-2015, Nur-Sultan-2019) jeńimpazy ýkraınalyq Jan Belenıýk, majar jigiti, álem chempıonatynyń kúmis júldegeri Vıktor Lorens, Olımpıada jáne álem chempıonatynyń júldegeri, nemis balýany Denıs Kýdla, Serbııa atynan kilemge shyǵyp júrgen Eýropanyń úsh dúrkin chempıony Zýrab Datýnashvılı, azııalyqtar arasynan álem chempıonatynyń (Nur-Sultan-2019) qola júldegeri, Azııa oıyndarynyń jeńimpazy ózbekstandyq Rýstam Assakalov. Biraq Assakalovty Tursynov 2014 jylǵy Azııa birinshiliginiń fınalynda tize búktirgen bolatyn.
