«Astana arýy» – Injý

Bozoq qalashyǵynyń nekropolinde ta­bylǵan bul máıitpenbirge jerlengen buıymdar HIII-HIV ǵǵ. Esil boıynmekendegen taıpalyq odaqtyń, memlekettiń tarıhy men mádenıeti týraly kóp aqparat beredi. Eń bastysy, orta ǵasyrda áıel adam­nyń qoǵamdaǵy orny joǵary deń­geıdebolǵanyn kórsetedi.

Bozoq memlekettik tarıhı-mádenı mý­zeı-qoryǵynyń aǵaǵylymı qyzmetkeri Aınagúl Ǵanıeva: «Injý shamamen HIII-HIV ǵasyrlarda ómir súrgen mońǵol áıeli. Barlyq mońǵolqabirlerindegideı bul áıeldiń de basy soltústikkeqaratylǵan. Ústinde jibekten tigilgen kóılek, moınyn­dakúmis jáne pastaly monshaqtar, qu­laǵynda kúmis syrǵa bar. Eki kúmis bi­le­ziktegi arystan basty beıneler – áshekeı­libuıymdy Edil boıyndaǵy sheberler jasaǵanyn bildiredi. Sonymen birge kúmis tostaǵan, qanjar, naıza jáne eńqyzyǵy – mońǵol áıeliniń ádemi bas kıim «Boktag» tabyldy. Ony kez kelgen áıel kıe bermegen, elge eńbegi sińgen mońǵolelıtasyna qa­byldanǵan áıelder ǵana kıgen. Bas kıim­niń ústiKaýrı qabyrshaqtarymen ásem­delgen. Bul qabyrshaqtardyńÚndis­tan aýmaǵynan keletinin eskersek, sol za­mandaǵysaýda-sattyq qatynastar qalaı damyǵanyn kóre alamyz. Odan basqa, qo­la aına, qabyrshaqtan jasalǵan monshaqtabyldy. Jerleý saltanaty, qanjar men naızanyń bolýy – onyń jaýynger bol­ǵanyn kórsetedi» deıdi

Sondaı-aq zertteýshiler nazaryn aýdar­ǵan dúnıe, tabytústi kúlgin tústi jibek matamen qaptalyp, qasyna temir naı­­za men qanjar, kúmis kese, aıaǵynda te­mir aýyzdyqqoıylǵany.

Birneshe jyldyń aldynda Máskeýde­gi RǴA Antropologııa jáne etnologııa ıns­tı­týtynyń Antropologııalyq rekon­strýksııa laboratorııasy Injýdiń bas súıe­gine negizdeıotyryp, jalpy beıne­sin qalpyna keltirdi. Mamandardyńnegizdeýine qaraǵanda áıeldiń jasy 50-ler shamasynda.

Onyń mongoloıd tıpinen ekeni, ózi­men birge jerlengenzattaryna qarap, zamanynda erlermen birge áskerı istergeqatysqanyn baıqaýǵa bolady, deıdi zert­teýshiler. Sonymenqatar, onyń áıel re­tindegi áshekeı buıymdary men marjantas­tary, bas kıimi aqsúıekter áýletinen ekenin dáleldeıdi.

Jańǵyrtpa jasaý mamandary jazba jáne arheologııalyqmaterıaldar bo­ıynsha Injýdiń basyndaǵy boktagty da (bas kıim) qalpyna keltirdi. Bundaı bas kıimdi orta ǵasyrdaaqsúıekter áýletinen shyqqan áıelder ǵana kıgen. Ol týralymálimet G.Rýbrýk pen P.Karpını jazbalarynda bar. Boktagáleýmettik belgi retinde sándi bas kıim ǵana emes, bedeldiáleýmettik ortanyń ókili degen belgini bildiredi.