О́ner • 20 Shilde, 2021

Bulyńǵyr boıaý – bııazy beıne

630 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Taǵy bir sýret – taǵy bir taǵdyr. Iá, qylqalam ushyndaǵy qupııaly álemnen rýhanı lázzat alasyz. Sonysymen jandy elitedi, kóńildi masaıtady. Senbeseńiz, Salıhıtdın Aıtbaevtyń «Ápke» kartınasyn alyp qarańyzshy. Ne kórip tursyz? Sheberdiń talantyna bas ıesiz, sosyn túsiniksizdikke túsesiz. Bulyńǵyr boıaý ishindegi bııazy beıne.

Bulyńǵyr boıaý – bııazy beıne

Belgili sýretshiniń irgeli eńbegi el ishinde úlken bedelge ıe. Ásirese óner salasynda júrgen jandar á degennen-aq tanıdy. Biz avtordyń «Portret sestry» atty týyndysyn «Áp­ke» dep tárjimaladyq. Se­be­bi shyǵarmanyń dúnıege ke­lýine osy bir aıaýly sóz negiz bolǵandaı. Alystan bir meıi­rim esedi. Ulttyq mýzeı­de orna­las­qan kartına oqyr­mannyń oı ýy­synda uzaq saqtalatyny anyq.

1970-jyldardaǵy qa­zaq keskindeme óneri 1960-jyl­dar­daǵy jańalyqty logıkalyq jáne dáıekti túrde damyta otyryp, ózindik qoltańbasyn qal­dyrdy. Beınelerdiń sándik mánerliligimen, yrǵaqty t­e­reńdigimen jáne sım­vol­dyq sharttylyǵymen kó­rer­men­di eleń etkizdi. Ár­bir­den soń al­pysynshy jyl­dar­daǵy ro­mantıkalyq tujy­rym­dama­lardy baıyta otyryp, ulttyq keskindeme mektebiniń tarı­hyndaǵy jańa mańyzdy kezeń túzdi. Osy kezeńde portret basqa janrlar ıerarhııasynda ózin jaı ǵana nyǵaıtyp qoıǵan joq, kóshbasshysyna aınaldy. Salıhıtdın Aıtbaev osy janrda jemisti eńbek etken sýretshilerdiń biri bolatyn.

Qylqalam sheberiniń «Áp­ke» týyndysy realıstik máner­men jazylǵan. Sýretshi kenep betine jumsaq oryndyqta otyrǵan boıjetkendi beınelegen. Avtor pishindeý úshin tańba túrin paıdalanady. Qyzdyń kıimindegi tústerdiń jalpaq tegis tańbalary sýyq naqyshty panno jasap tur. Sýretshi qyz­dyń artyndaǵy fondy berý úshin túster men tańbalardy erekshe oınata otyryp, reńi óte ádemi kilem toqıdy.

Ár alýan pishinderdiń boıaý­lary  ártúrli baǵytta jaǵyl­ǵan. Kartınanyń búkil betin toltyryp turǵan úılesimdi órilgen úshburyshtar men shar­shylardyń arasynda portret ıesiniń beti men qoly erekshe kózge túsedi. Boıjetkenniń baı­saldy júzi, oıly kózderi nazar­dy ózine tartady. Bir qolyn kitaptyń ashyq betine qoıǵan. Ol kóńilin bir sátke oqýdan bólip, bizge qarap turǵandaı...

Avtor úshin aıaýly beıneniń asqaq portretin jazý ońaı bol­maǵan sekildi. Sulýdyń jú­zine úńilseńiz bir kirbiń bar. Oqy­mysty arýdyń oıly kóz­qarasy siz ben bizdi ártúrli oıǵa jeteleıdi. Syrtqy bolmysyna emes, jan dúnıesine jaryq shashqandaı. Boıaýlar bizge birnárse aıtqysy kelip turǵandaı...

Shynynda, Salıhıtdın Aıtbaev óz týyndylarynda ba­lalardyń, áıelderdiń, qart­tardyń beınesin bar yntasymen jazady. Mundaǵy qupııa keıipkeriniń syrt kelbeti emes, ishki álemi. Sheber kez kel­gen modeliniń jan-kúıin ja­na­ry­nan sóıletedi.