Elorda • 04 Tamyz, 2021

Eski qujattardaǵy búgingi tirshilik

57 ret kórsetildi

Arhıv – aqıqat kemesi. Tarıh teńizinde erkin júzgińiz kelse sol kemede bolýyńyz shart. Nege deseńiz, qymbat qujattardy qolmen ustap kórmeı, ótkeninizge baǵa bere almaısyz. Máselen, Nur-Sultan qalasynyń memle­kettik arhıvinde 1964 jyly qalalyq keńes depýtattarynyń qundy hattamalary bar. Qyzyǵy sol, eski qoljazbalarda madaq pen qurmetten góri syn pikir samsap tur. Ony qarapaıym halyq sheneýnikterdiń shańyn qaqqanyn qujattar dáleldep beredi.

Sol jyldary Qazaqstannyń bola­shaq astanasynda qaıta qurý úshin san alýan jumys júrgizildi. Qala kúnnen kúnge ósip kele jatty. Eski máse­le­ler sheshildi, biraq olardyń orny­na jańa problemalar paıda boldy. Qıyn­­dyqtarǵa qaramastan, qala turǵyn­da­ry ómirge qushtar boldy. Olar kem­shilikterge tózgisi kelmedi, qaıta ózindik usynystarymen minbedegilerge min taqty. Bul sózimizge, qalalyq keńes depýtattarynyń 9-shy shaqyrylymdaǵy 6-shy sessııanyń stenogrammasy kýá. Onda Selınogradtyń kommýnaldyq sharýashylyǵynyń jaǵdaıy máz emes ekeni aıtylady. Salany nashar basqarǵan basshylardyń aty-jóni de atalady.

Qalalyq vannalardy jóndeý ýaqyty qujat boıynsha 60 kún delingenimen, 151 táýlikke sozylǵan. Sonymen qatar Ishım­skaıa kóshesindegi monsha eki ret jóndelgen, áıtse de sapasy syn kóter­meıdi. Tipti qulap ketýge shaq tur. Belgili bolǵandaı, monsha men kir jýý za­ýytynyń dırektory jóndeýge bó­lin­gen aqshany basqa maqsatqa jum­saǵan. Dál osyndaı jaǵdaı basqa jón­deý jumystarynda da bolǵan. Mysaly, 1963 jyldyń kúzinde «Esil» qonaq­úıindegi jylytý qazandyqtary qal­pyna keltiriledi. 1964 jyldyń qańtar aıynyń basynda qaıtadan isten shyqqan. Ańdasaq, bul tusta túıtkildiń tórkini monsha bolyp turǵan joq, jemqorlyqtyń nyshany anyq baıqalady.

Buǵan qosa sol ýaqytta qala tarıhynda birinshi ret sýmen jabdyqtaý júıesi salynady. Alaıda «Vodokanaldyń» halyqqa sý satý jospary tolyq oryndalmady. Aýyz sý jetkiliksiz. Muny sheneýnikter halyqtyń sanynyń ósýimen baılanys­tyrady. Degenmen qala turǵyndary qalalyq sý sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń qyzmetten ketýin talap etedi. Ári sotta jeńip shyǵady.

Onyń ústine qarapaıym qala tur­ǵyndary ǵana emes, tutas kásip­oryn­dar da sý jetispeýshiligine tap bolady. Bul jaǵdaı keıbir basshylardy aıla-shar­ǵy jasaýǵa ıtermeleıdi. Dárigerler birinshi bolyp dabyl qaqqan. Qalada ge­patıt aýrýy dendeıdi. Aqyry, qoǵam belsendileri tergeýdi óz qolyna aldy. Ol ol ma, jarylǵan qubyrdy taýyp, qala­lyq keńeske habarlaıdy. Alaıda joǵarydaǵylar jazalandy ma, joq aıyptan jaltaryp ketti me, belgisiz.

Qurylysshylar smetany shamadan tys asyrýǵa qumar bolǵan. Pýsh­kın 12 kóshesindegi turǵyn úıdi jóndeý quny 1,8 myń rýbldi qurasa, jóndeý jumystary 5,5 myń rýblge baǵalanǵan. Al naqty shyǵyn 6,6 myń rýblge deıin jetken. Sol ýaqytta bul aqshaǵa eki jańa úı salýǵa bolatyn edi. Onyń ústine turǵyndar baspanalary tolyq jón­delgenshe jaldamaly páterde tu­rýǵa májbúr bolypty. Áıtse de olar sol shyǵyndy óz qaltasynan tóleıdi. Osyǵan oraı memleket qarjysynan 8 myń soma zańsyz jumsalǵan kórinedi. Bar­maq basty, kóz qysty árkettiń sheti shyǵyp tur.

Qalalyq kólik joldaryn jóndeý men abattandyrý máselesi de ótkir bolypty. 450 shaqyrymnyń tek 36-sy ǵana jaqsartylǵan. Halyq jumysshylardy synǵa alyp, júrgizýshiler narazylyq týdyrady. Shaharda saıahattaıtyn du­rys jer bolǵanymen, joly nashar eke­nin depýtattar bılikke basa aıtady. Osylaısha turǵyndardyń talabyn bılikke tike jetkizgen depýtattar qalanyń kórkeıýine jol ashyp, ótkir-ótkir sóıleıdi.

Budan da qyzyqty hám qıly aqpa­rat­tardyń deni qalalyq arhıvtiń qam­basynda jatyr. Biz arnaıy bas suǵyp, osyndaı málimetterge tap bol­dyq. Selınogradtyń Nur-Sultanǵa aınal­ǵanǵa deıingi júrip ótken jolyna qanyqqyńyz kelse, sol mańnan budan da áserli derekterdi jolyqtyrasyz. Biz tek onnan bir bóligin ǵana jetkizip otyrmyz. Eń ókinishtisi sol, osydan jarty ǵasyr burynǵy kózboıaýshylyqtyń áli de basylmaǵany. Baıaǵy jartas sol jartas degendeı. Sondyqtan qalanyń jan­danýy­na jumyla kúsh salǵanymyz jón.

Sońǵy jańalyqtar

QHL: «Barys» «Lokomotıvten» jeńildi

Hokkeı • 22 Qazan, 2021

Bekire balyǵyn zańsyz aýlaǵandar ustaldy

Ekologııa • 22 Qazan, 2021

Belarýste maska rejımi joıyldy

Álem • 22 Qazan, 2021

9 sý qoımasy salynady

Ekologııa • 22 Qazan, 2021

Qaraǵandyda jer úıden órt shyqty

Oqıǵa • 22 Qazan, 2021

Golovkınge qarsy Mýratanyń múmkindigi bar ma?

Kásipqoı boks • 22 Qazan, 2021

Memleket basshysy Asqar Mamındi qabyldady

Prezıdent • 22 Qazan, 2021

Uqsas jańalyqtar