Dýaldy oqytý júıesi qalaı damyp jatyr?

Bizdiń elimizde kadrlardy daıar­laýdyń bul túri 2012 jyldan bastap engizile bastady. Bul baǵytta birqatar jetistik bar: normatıvtik aktilerde «dýaldy oqytý» uǵymy bekitilgen,  BǴM buıryqtary qaıta qaralǵan jáne shyǵarylǵan, zańnamalyq deńgeı­de teorııa men praktıka­nyń teńgeri­mi bekitilgen, ıaǵnı 40% teo­rııalyq sabaqtar jáne 60% ón­diristik oqytý men praktıka, tehnıkalyq jáne kásip­tik bi­lim berý oqý oryndarynda osyn­daı baǵdarlamalardy iske asyrý qaǵı­dalary bekitilgen, osy júıe boıyn­sha oqytylatyndar­ǵa eńbek ótili esep­teledi, mamandardy daıarlaý úshin óndi­ristik bazany qamtamasyz etetin kásip­kerlermen sharttar jasaldy.

BǴM 2016 jylǵy 21 qań­tardaǵy №50 «Dýaldy oqy­týdy uıymdastyrý qaǵı­dalaryn bekitý týraly» buıry­ǵy­na sáı­kes dýaldy oqytýǵa qa­tysý­shy­lar: menshik nysanyna qara­mas­­tan tehnıkalyq jáne kásiptik, or­ta bilim­nen keıingi bilimniń bilim berý baǵ­darlamalaryn iske asyratyn oqý oryndary, menshik nysanyna qara­mas­tan uıymdar (kásiporyndar), bilim alýshy – stýdent (taǵylymger), tyńdaýshy.

Dýaldy oqytýdyń mindetti kompo­nentteri: dýaldy oqytý týraly shart, uıymmen (kásiporyn­men) kelisil­gen dýaldy oqytý­dyń jumys oqý jos­pary, óndiristik oqytý men kásip­tik prak­tıkany iske asyrý úshin jab­dyq­tal­ǵan uıymdardaǵy (kásiporyn­dar­daǵy) oqý, jumys oryndary jáne oqý ón­diris­tik ortalyǵy jatady, uıymdarda (kásiporyndarda) óndiris­tik oqytý men kásiptik praktıkanyń tálimgerleri.

Al dýaldy oqytýdy uıym­dastyrý prosesine qatysý­shylar­­dyń fýnksııalaryna toqtal­saq, birinshiden, bilim berý sala­syndaǵy ýákiletti organ dýaldy oqytý boıynsha oqý prosesin uıymdastyrý máseleleri bo­ıynsha konsýltasııalyq kómek kór­setedi, dýaldy oqytýdy uıym­das­tyrý monıtorıngin jáne dýal­dy oqytý sheńberinde ózge de ókilet­tikterdi júzege asyrady. Ekinshiden, «Atameken» UKP dýaldy oqytý týraly úshjaqty sharttar jasasýǵa járdemdese­di, óńir­lik kásipkerler pala­talary­nyń jumysyn úılestiredi, dýaldy oqytý sheńberinde ózge de óki­lettikterdi júzege asyrady.

Túpqaraǵan gýmanıtarlyq-tehnıka­lyq kolledji – qazirgi tańda dýaldy oqytý júıesin oqý prosesi­ne engizgen kolledjdiń biri. Kol­ledj 2016 jyly ashylǵan jyldan bastap «Mektepke deıingi tárbıe jáne oqytý» mamandyǵy «Mektep­ke deıingi uıymdardyń tárbıe­shisi» bilik­tiligi boıynsha 25 stýdent dýaldy oqytý júıesimen oqytyl­dy. Aýdan­da ornalasqan bir­den-bir kolledj bolǵandyqtan, áleý­mettik seriktestermen kelisimshartqa oty­r­ýda eshqandaı kedergi bol­ǵan emes. Ár oqý jyly saıyn eń bolmaǵanda bir mamandyq dýaldy oqytý júıesimen oqy­tylýda. Úsh jylǵy monıtorıng­ke sáıkes kolledjdiń dýaldy oqytý júıesi boıynsha kórset­kishteri jyl saıyn artyp keledi. Dýaldy oqytý júıesi boıyn­sha bilim alýshylarǵa sabaq bere­tin arnaıy pán oqytýshylary áleý­mettik seriktes mekemelerden taǵy­lymdamadan jyl saıyn ótýde. «Atameken» ulttyq kásipkerler pala­ta­sy­na dýaldy oqytý týraly ke­li­­sim­shart­tar, stýdentter tizimi sáı­kestendirilip, reestrǵa tirkeldi.

 Dýaldy júıemen oqytylǵan túlek­terdiń jumysqa ornalasý kór­set­kishi joǵary bolady. О́ıt­keni oqý barysynda óndirispen tyǵyz baılanysta bolǵan stýdent jumys berýshiniń talaptarynan qorytyndy shyǵaryp, tájirıbe jınaqtaıdy. Dýaldy júıe bo­ıynsha oqytý bilim alýshylar­dyń kásibı bilikter men daǵdylar­dy, iskerlikterdi tikeleı jumys ornynda meńgerip, jan-jaqty kásibı damýyna múmkindik berip, túrli júıelerdiń – bilim, ǵy­lym, óndiristiń ózara baılanysyn, ózara áserin, ózara kirigýin qam­tamasyz etý arqyly kásiptik bilim berý júıesiniń sapasyn arttyratyny sózsiz.

Aınur SULTANǴALI,

Túpqaraǵan gýmanıtarlyq-tehnıkalyq kolledji basshysynyń mindetin atqarýshy