Qoǵam • 25 Tamyz, 2021

Jastardy adasýdan arashalaý mańyzdy

505 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Internet keńistigi arqyly terrorızm, dinı ekstremızm, destrýktıvti dinı aǵymdar ıdeologııasy keń etek jaıyp turǵany belgili. Ásirese, jastardyń arasynda jat aǵymǵa jarmasa ketetinder bary kóńilge kirbiń uıalatady. Osyndaı keleńsizdiktiń aldyn alý maqsatynda Almaty oblysynda yqpaldy ister atqarylý ústinde.

Jastardy adasýdan arashalaý mańyzdy

Búginde Jetisý óńirinde bul ju­mys 3 baǵyt boıynsha júrgizilýde. Birin­shi baǵyt – áleýmettik jelidegi paraqshalar men YouTube kanalynda qarsy nasıhat, aqparattyq tú­sindirý jumystaryn júrgizý bolsa, kelesisi – des­trýktıvti sıpattaǵy kontent qol­da­nýshylarymen baılanys. Al úshin­­shi baǵyt – «Kıberqadaǵalaý» jú­ıe­si arqyly zańǵa qaıshy, des­trýk­tıvti sıpaty bar kontentterdi buǵat­taý.

Bul baǵytta oblystyń Din is­te­ri basqarmasynyń jáne oǵan qarasty qurylymdyq ortalyqtardyń Facebook, Vkontakte, Instagram, áleý­met­tik jelilerindegi «Din isteri orta­ly­ǵy», dinisteri_almobl jáne 17
aýdan, 3 qaladaǵy mamandardyń resmı paraqshalarynda Úou tube kanaldarynda jyl basynan 8800 materıal jarııalanǵan. Onyń 495-i maqala, 855-i beınebaıan, 183-i demotıvator, 7265-i aqparattyq materıal.

Oblystyq Din isteri basqar­ma­sy­nyń basshysy Baýyrjan Nıettiń aıtýyn­sha, jyl basynan oblystyq «Jetisý» telearnasy alańynda «Nur-Múbá­rak» ýnıversıteti janyndaǵy «Ekst­re­mızm­ge qarsy is-qımyl orta­lyǵynyń» dırektory Tımýr Núsip­hanulynyń júrgizýimen «Bú­gin­gi din» avtorlyq rýhanı-ta­nym­dyq baǵdarlamasy túsi­ri­lip, kórse­tilýde. Búginge deıin atal­ǵan baǵ­dar­lamaǵa suhbatqa «Nur-Mú­bá­rak» ýnıversıtetiniń prorektory Q.Qurmanbaev, Ábý Hanıfa ǵylymı-zert­teý ortalyǵynyń zerteýshi-ǵaly­­my A.Ádilbaev, Fılosofııa ǵylym­­darynyń kandıdaty, dosent J.Sandybaev, Nur-Múbarak EIMÝ-niń oqytýshysy, Islamtaný ǵylymynan PhD Asqar Ákimhanov, burynǵy Bas múftı Rátbek qajy Nysanbaıuly syndy din salasynyń qaıratkerleri shaqyrylǵan.

Sondaı-aq qurylymdyq orta­lyq­­tyń jeke stýdııasynda beki­til­gen josparǵa sáıkes «Nur-Múbá­rak» ýnıversıtetiniń ustazdaryn, profes­sor­lyq quramyn, RATT múshelerin «Dinsaqshy» baǵdarlamasyna tarta otyryp túrli taqyryptardy qamtyǵan 26 túsirilim júrgizilip, áleýmettik je­li­­lerdegi paraqshalarǵa júktelgen. Úsh jyl qatarynan óńirge belgili jýrnalıst Jumahmet Jaılaýbaıdyń jeke avtorlyq jumysy aıasynda «Ǵıbrat» baǵdarlamasy turaqty jumys istep keledi. Atalǵan baǵdarlamaǵa sáıkes 11 taqyryptyq túsirilim jasalyp, bar­lyq resmı paraqshalar arqyly tur­ǵyn­dar nazaryna usynylýda.

Basqarma tarapynan óz men­shi­gin­degi 2416 kitap qory bar jeke kitap­ha­nany Bookscan modýli arqyly onlaın formatta oqyrmanǵa usyný ju­mystary júrgizilýde.

Júrgizilgen monıtorıng ju­mys­ta­rynyń nátı­jesinde Instag­ram áleý­mettik jelisinde teris dinı aǵym­­dar­dyń ıdeologııasyna qy­zyǵý­shylyq tanytqan 38 581 ǵa­lam­tor tirkelýshisi anyq­taldy. Al «VKon­tak­te» áleý­met­tik jelisinde dál osyndaı toptarǵa tir­kelgen 32 217 adam 2020 jyl­dyń ba­synda anyqtalǵan bolsa, júrgizilgen ju­mys nátıjesinde búgingi kúni olar­dyń sany 15 416 adamǵa, ıaǵnı 52,3% deıin azaıdy.

– «VKontakte» áleýmettik jeli­sin­de­gi jeke paraqshalarda destrýktıvti dinı aǵym ıdeologııasyn belsendi túrde nasıhattaǵany úshin oblystyń 4 azamatyna Ákimshilik quqyq buzýshylyq týra­ly kodekstiń 453 baby, 2 tarmaǵyn buzý faktileri boıynsha 20 aılyq esep­tik kórsetkish mólsherinde jalpy som­masy 232 000 tenge aıypul salyndy. Budan bólek, basqarma tarapynan taǵy 7 azamattyń jeke paraqshasy baqylaýǵa alynyp, tıisti saraptama qorytyndysyn alý maqsatynda Din isteri komıtetine qujattar joldandy. Saraptama qorytyndysyna saı ákim­shilik is qozǵaý kózdelýde, – deıdi Baýyrjan Nıet.

Búgingi kúnge deıin, «Kıber­qa­da­­ǵalaý» júıesi arqyly mamandar tara­­pynan áleýmettik jelilerdegi te­ris ıdeologııany nasıhattaýshy 7869 materıal men silteme anyq­ta­lyp, sa­raptamaǵa jiberilgen. «Kıber­qa­daǵalaý» júıesine silteme júkteý qar­qyny boıynsha Almaty oblysy Din isteri basqarmasy respýblıka bo­ıynsha jaqsy kórsetkishke qol jet­ki­zip otyr.

Sońǵy jańalyqtar