Fotoda áıgili advokatpen ıyq tirestirip turǵan Smaǵul atamyz – Torǵaı jurtyn ýáli sózimen uıytqan, arýaqty Tóke bıdiń balasy. Shyn máninde, rýy mergen Tóke bıden taraǵan urpaqtarynyń bári ata dańqyna laıyq bolǵan. Aıtalyq, bıdiń alǵashqy báıbishesinen Ormaǵambet, Nurmaǵambet, Smaǵul tarasa, ekinshi anamyzdan Kákimbek pen Qambar týǵan. Osyndaǵy esimi aıtylǵan Nurmaǵambet – 1864 jyly Torǵaıdaǵy Ybyraı Altynsaryn ashqan mekteptiń tabaldyryǵyn attaǵan alǵashqy on tórt balanyń biri. Uly aǵartýshy irgesin qalaǵan bilim ordasynyń ashylýyna Tóke bıdiń ózi qoldaý kórsetip, qamqorlyq jasaǵan. Bul jaıynda tarıhı qujattarda jazylady. Smaǵul Tókeuly da Ybyraı mektebinde oqyp, óz zamanynyń kózi ashyq, ozyq oıly azamaty atanyp, Shubalań bolysyn on eki jyl basqaryp, halyqtyń alǵysyna bólengen. Jergilikti ólketanýshy, jýrnalıst Qabylahat Seıdahmetovtiń aıtýynsha, ótken ǵasyrdyń basynda bolystyń aǵaıyndary isti bolyp, ol is nasyrǵa shaýyp, aqyry, Smaǵul Tókeuly týystaryn aqtap alýǵa Sankt-Peterbýrgke baryp, advokat Fedor Plevakomen júzdesip, barlyq mán-jaıdy túsindiredi. Alystan at arytyp kelgen qyr qazaǵynyń ótinishin muqııat tyńdaǵan advokat qylmystyq ispen jiti tanysyp, sonyń nátıjesinde sot isi qaıta qaralyp, túrmege qamalǵan adamdardy bosatyp alady. Bul oqıǵa shamamen 1904-1905 jyldary bolǵandyqtan, ekeýi sýretke sol kezde tússe kerek. Búginde bir ǵasyrdan asa ýaqyt bolǵan kóne sýretten olardyń baıypty, parasatty tulǵasyn ǵana emes, sol dáýirdiń beınesin ańǵarasyz.
Qıyn-qystaý jyldary qazaqtarǵa kóp qaıyrymy tıgen Fedor Nıkıforovıch Plevako 1842 jyly Troısk qalasynda týǵan. Ákesiniń ulty – lıtvan, 1832 jylǵy Polshadaǵy polıak kóterilisine qatysqany úshin Reseıge, onyń ishinde Troısk qalasyna jer aýdarylady. Sonda júrgende qazaq qyzymen tanysyp, shańyraq kótergen. Keıbir derekterde zańgerdiń anasynyń aty О́lmesek, bir aýqatty kisiniń qyzy bolǵan deıdi. Biraq qaraqshylardyń qolynan áke-sheshesi qaza taýyp, qyz jetim qalady. Ony orys áıeli taýyp, baýyryna basyp, Ekaterına degen esim beredi. Keıin qyz boıjetip, Fedordyń ákesimen kóńil qosady. Plevako ómirbaıandyq eńbekterinde anasynyń qazaq qyzy ekenin anyq aıtqan. Bul jaıynda orys ǵalymy V.Smolıarchýktiń «Advokat Plevako» degen kitabynda jan-jaqty jazylǵan. Jıyrma eki jasynda sot laýazymyna taǵaıyndalyp, jıyrma tórt jasynda advokat bolǵan talantty tulǵanyń sózge sheshendigin joǵary baǵalaǵan orystar ony zań salasynyń «Pýshkıni» dep ataǵan.
Bir aıta keterligi, Smaǵul atamyzdyń Sankt-Peterbýrg qalasyna eki ret joly túsken. Birinshisin táptishtep jazdyq. Ekinshisi, 1916 jylǵy Torǵaıdaǵy ult-azattyq kóterilisine qatysty. Árıne, kóterilis bir kúnde «burq» ete qalǵan joq. Patshanyń «Iıýn jarlyǵy» shyqqannan keıin osy óńirdiń bedeldi bes azamatynyń biri retinde Sankt-Peterbýrgke baryp, patsha ókimetine Torǵaı ýezi qazaqtarynyń qarsylyq hatyn tapsyrady. Alaıda qaıtar jolda Orynborǵa aıaldaǵan Smaǵul Tókeulyn bılik jandarmdary ebin taýyp qolǵa túsirip, esil er solardyń qolynan qapııada qaza tabady. Súıegi Orynbordaǵy musylmandar zıratyna jerlengen.
