Kóshedegi narazylyq kúsheıip, jaǵdaı ýshyǵyp bara jatqanda Kıev grıvnany qunsyzdandyrý týraly táýekelge toly sheshim qabyldady. Bul týraly Azattyg.org habarlady.
Ýkraına bıligi grıvnanyń arzandaýyna jol berip otyr. Olar álsiz valıýta ekonomıkaǵa serpin beredi dep úmittenýde.
Ýkraına valıýtasy jeltoqsannyń basynan beri 3 paıyzǵa arzandap, 23-qańtar kúni dollarǵa shaqqandaǵy quny eń tómengi 8,44-ke tústi. Bul álemdik qarjy daǵdarysy ornaǵan 2009 jyldan bergi eń tómengi aýystyrý kýrsy.
Grıvnanyń quldyraýyna eki aı buryn bastalǵan kóshedegi búlikter de yqpal etýde. 22-qańtar kúni narazylyq tanytýshylardyń arasynda qurbandar paıda boldy, bılikke qarsy eki sherýshi oqqa ushty, bireýiniń óli denesi ormannan tabyldy.
Berekesi qashqan eldiń turǵyndary qarjy daǵdarysynyń jaqyndap qalǵanyn sezedi, sondyqtan olar grıvnany turaqty valıýtaǵa aıyrbastaýǵa tyrysyp jatyr. «Grıvna qunyn joǵaltsa, bizdiń naryq ta qurdymǵa ketedi. Nátıjesinde qolymyzdaǵy qarjymyzdan aırylamyz», – deıdi Kıev turǵyny.
Londondaǵy Standard Bank sarapshysy Tım Esh kóptegen jyldar boıy Ýkraına Ortalyq bankiniń valıýtany turaqty saqtaý úshin grıvnanyń dollarǵa qatysty kýrsyn súıemeldep kelgenin aıtady. «Ortalyq banktiń ustanymynda ózgeris bolǵandyqtan, valıýta arzandap otyr. Reseıdiń qarjylyq kómegi arqasynda valıýtany barynsha turaqty deńgeıge kóterip alamyz dep oılaıdy. Eldiń jalpy ishki ónimi 8 paıyz shamasynda turǵanda 8.20 degen deńgeıdiń (grıvnıanyń AQSh dollaryna qatysty kýrsy) turaqty bolýy múmkin emes ekenine kópshilik kelisedi dep oılaımyn», – dedi ol.
Iаnýkovıchtiń Eýroodaqpen áriptes bolýdan bas tartqany úshin Máskeý Kıevke 15 mlrd. dollar shamasynda nesıe beremiz dep ýáde etken edi. Biraq, Tım Eshtiń aıtýynsha, aqsha usyna otyryp, Máskeý Kıevtiń valıýtasyn arzandatýǵa shaqyrǵan. «Osylaısha Reseı Ýkraınanyń eksportqa shyǵaratyn ónimderin, onyń ishinde quryshty básekege qabiletti etpek», – deıdi ol. – Halyqaralyq valıýta qory men Eýropa Odaǵy da Ýkraınaǵa ekonomıkasyn qalpyna keltirý úshin valıýta qunyn túsirý kerektigi týraly jıi aıtatyn».
Valıýtany arzandatý bolashaqta Ýkraına ekonomıkasyn kóterýge yqpal etedi desek te, baqylaýshylardyń kóbi qazirgideı qaterli kezeńde táýekelge bel býǵan Kıevke tań qalýda.
«Valıýtany arzandatyp, ony baqylap otyrý ár kezde de ońaı emes. Biraq, sonyń arqasynda onyń rezervi sál alysqa barady. Olar valıýtasyn baıaǵyda arzandatýy kerek edi, qazirgi shottaǵy tapshylyq máseleniń ertede týyndaǵanyn bildiredi. HVQ ony buryn aıtqan bolatyn. Sońǵy bir-eki jylda Ýkraınanyń saıası sheshimi durys bolmady, qazirgi jaǵdaı sony nusqap otyr», – deıdi Londondaǵy Renaissance Capital ınvestısııalyq bankiniń bas ekonomısi Charlz Robertson.
Endi úkimet arzandaǵan valıýta men kóshedegi qandy qaqtyǵys qosylyp, halyqtyń esi shyǵyp, azamattar grıvnalaryn jantalasyp aýystyra bastamas dep úmittenedi. Halyq ulttyq valıýtasyn tutas sata bastasa, grıvna adam estimegen deńgeıge deıin tómendeýi múmkin. Brıtanııanyń «Financial Times» basylymy 2012 jylǵy parlamenttik saılaý aldynda adamdar bankke júgirip, dollar satyp alýǵa umtyldy, nátıjesinde bir aıda 2 mıllıard dollar satyldy degen derek keltiredi.
Degenmen, úkimet naqty sheshim qabyldaıtyn kez jetkenin túsingen sııaqty. Iаnýkovıch ekonomıkalyq jaǵdaıdy jaqsarta almasa, eldi dúr silkindirgen narazylyq aksııasyn odan ári ýshyqtyrady. Sherýshiler prezıdent bizdi Eýroodaqpen tyǵyz qarym-qatynasta bolyp, naryqtyq reformany jóndeý, sybaılas jemqorlyqqa qarsy tártipti kúsheıtý múmkindiginen aıyrdy dep yzalanýda. Al Iаnýkovıch onyń bárine dástúrli ekonomıkalyq seriktester, burynǵy Sovettik eldermen birge jetemiz dep ýáde etti.
Aıdar О́risbaev.
Derekkóz: Azattyg.org
Foto: Reuters.com
