Mundaıda kóp abyrjyp qajeti joq

Ulttyq banktiń teńge baǵamyn 1 dollarǵa 185 teńge dep belgileýi ba­ǵamynda keıbir valıýta­ aıyrbastaý pýnktteriniń osydan paıda taýyp qalsaq degendeı tábetteriniń ashyla túsýine áser etkendeı. Redaksııaǵa kelip túsken alǵashqy habarlarǵa qa­ra­ǵanda, Almaty jáne Asta­na qalalaryndaǵy keıbir aqsha aıyrbastaý pýnktteri dollardyń qu­nyn 210-215 teńgege deıin sharyqtatqandyǵyn estidik. Mundaı jaǵdaıda halyq ne isteýi kerek? Osyn­daı suraqpen telefon arqyly L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti ekonomıka fakýltetiniń dekany Serik MAQYShTY áń­gimege tarttyq. – Seke, qarjy ryno­gyn­daǵy áńgimeni estip jatyrsyz. Ne deısiz? – Teńgeniń baǵam ózgertýi Qazaqstan úshin jańalyq emes. Eger esińizde bolsa, osydan 15 jyl buryn bolǵan Ońtústik-Shyǵys Azııa elderindegi qarjy daǵdarysyna baılanys­ty Ulttyq bankimiz osyndaı sharaǵa barǵan bolatyn. 1999 jyly ulttyq valıýtamyzdyń baǵamyn bosatý kezinde 1 sáýir kúni 1 dollardyń quny qalyptasqan 87 teńgeden 130 teńgege deıin ósip shyǵa kelgen bolatyn. Al qara bazarda ol tipti 200 teńgege deıin sharyqtap ketken edi. Munan keıin 2009 jyly aqpan aıynda teńge baǵamy taǵy da bosatyldy. Mine, sol kezderi de halyq arasynda dál búgingideı jaǵdaı týyndap, adamdardyń biraz bóligi aqsha aıyrbas­taý pýnktterine júgirip, dollardyń sharyqtaýyna áser etken bolatyn. Jalpy, mundaıda rynokty birinshi kezekte kóńil kúıdiń bılep alatyndyǵy túsinikti. Demek, birinshi kezektegi mindet halyqty sabyrǵa shaqyrý kerek. О́ıtkeni, jaǵdaı qalypqa túsetindigi anyq. – Teńgeni bosatý qajetti shara ma edi? – Árıne, jalpylaı alǵan­da munyń sebebi túsinikti. Ulttyq bank osy ýaqytqa deıin teńgeniń turaqty baǵamyn ustap turý úshin rynokqa jınaqtalǵan dollarlardy tas­tap keldi. Eger jaǵdaı osylaı sozyla berse, onda elimizdiń altyn-valıýta qory azaıa beretindigi anyq. Sondyqtan Ulttyq bank osyndaı sharaǵa barýdy qajet dep biledi. – Halyqqa ne aıtasyz? – Halyqqa, ıaǵnı qarapaıym adamdarǵa mundaı jaǵdaıda kóp abyrjyp qajeti joq. О́ıtpegen jaǵdaıda qarjy alaıaqtyǵyna tap bolyp, teńgeniń baǵamyn jańadan belgilengen mólsherden ári orynsyz kóterip jatqan aqsha aıyrbastaý pýnktterine jem bolyp qalýy múmkin. Ulttyq bank teńgeniń jańa baǵamyn 1 dollarǵa 185 dollar plıýs/mı­nýs  3 teńge dep belgiledi me, endi ol osy shamany ustaıtyndyǵy anyq. Demek, jaǵdaı kóp ótpeı qalpyna keledi de elimizdiń qarjy rynogy teńge baǵamynyń belgilengen mólsherinde retteletin bolady. Ony osylaısha retteýge Ulttyq banktiń qolyndaǵy quraldar jetedi. Demek, qarapaıym halyq kóp alańdamaı máseleniń artyn tosqany jón bolady. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan».