О́zgeden oqshaý turýdy o basta-aq oılaǵan ekspressıonızmniń kórnekti ókili, nemis sýretshisi Frans Marktiń árbir keıipkerine erekshe jaratylys retinde qaraıtynyna qaıran qalasyz. Meıli, ol jan-janýar bolsyn, qanaty synǵan qus bolsyn, ne bolmasa kóshe sypyrýshysy, jolynan adasqan jolaýshy ma dersiz, báribir, sheber qalyń boıaýmen qaltqysyz oryndap shyǵady.
Muny «Kók at» kartınasynan-aq baıqaýymyzǵa bolatyndaı. Sheberdiń basqa týyndylaryna qaraǵanda kóńilge ystyq, oqyrmanǵa tanymal shyǵarmasy. Onyń basty artyqshylyǵy – tartymdylyǵy men súıkimdiligi. Muny óner synshylary da quptaıdy. Osy tusta taǵy bir qosa ketetin tolǵam bar. Kartınanyń jas tańdamaıtyny. Tipti mektep oqýshysynyń da qyzyǵýshylyǵyn týdyrady.
Qarańyzshy, jylqynyń shalt qımyly, basyn bulǵańdatýy, denesi sál synǵan pishinde jazylýy sýretshige tán keıip. Ol tós súıegin aq túspen árlese, aıaǵy men tuıaǵyn kók reńkke toltyrǵan. Bul kontrastyń nátıjesinde jylqy ertegi keıipkerine uqsaıdy. Keneptegi bir-birine qarama-qarsy túster jalpy fondy berik saqtap tur. Arǵy keńistik pen bergi keńistik bir-birinsiz ashylmaıtyndaı, názik úılesim túzgen.
Biz kartınadan sýretshiniń tús teorııasyn kóremiz. Ol qııaldyń shekarasy joq dep esepteıdi. Baıqasańyz, jylqyǵa noqta salynbaǵan, asaý ári erkin ómirdi kókseıdi. Sondyqtan siz kórgen bette sanańyzǵa tazalyq uıalaıtyny anyq. Qoıý tústiń qupııasy osynda.
Taǵy bir aıta ketetin jaıt, uqsas tús shemasy. Bul da Frans Marktiń qoltańbasynan habar beretin qalyp. Sýretshi Avgýst Makqa jazǵan hattarynyń birinde óz jumysynyń negizgi tústeri týraly túsinik beredi.
«Sary – áıeldik prınsıp, ol jumsaq jáne sezimtal; kók – jigittik prınsıp, ol sýyq, biraq sonymen birge rýhanı; qyzyl – bul zattyń túsi, ol óte qatty, biraq ol árqashan alǵashqy ekeýiniń yqpalynda júredi», deıdi dosyna arnaǵan jazbasynda.
Kartınadaǵy kórinistiń tartymdylyǵy tústerde ǵana emes, jylqy pishininiń ekspressıonızmdik, ıaǵnı ár adamnyń jan dúnıesinde ártúrli emosııalar týdyrýynda.
