Aýyldyqtardy baspanamen qamtamasyz etetin baǵdarlama qajet

Komıtet tóraǵasy Dáýren Ádilbekov qazaqstandyqtardy qol­jetimdi baspanamen qamtamasyz etý memlekettiń negizgi áleýmettik mindetteriniń biri ekenin atap ótti. Tıisti memlekettik baǵdarlamany iske asyrýdy zańnamalyq qam­ta­masyz etý prosesinde parla­ment­shiler róli aza mańyzdy. De­pýtat, sondaı-aq, Senat ko­mı­­tetiniń kóshpeli otyrysy tur­ǵyn úı saıasaty salasyndaǵy prob­lemalyq máselelerdi anyq­taýǵa arnalǵanyn jetkizdi. Mem­leket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óz Joldaýynda turǵyn úı máselelerin sheshýge baǵyt­talǵan «Birtutas turǵyn úı baǵ­dar­lamasyn» ázirleý qajettigin aıtqan bolatyn. Osyǵan baılanys­ty, komıtet tóraǵasy otyrysty turǵyn úı qurylysy salasyndaǵy naqty úsh másele tóńireginde uıymdastyrýdy usyndy. Senator Álimjan Qurtaev óz sózinde aýyl turǵyndaryn turǵyn úımen qamtamasyz etýde jeke baǵdarlama ázirleý qajettigin aıtty. «Osyǵan baılanysty Qazaqstanda turǵyn úı qurylysy prosesin odan ári jetildirý maqsatynda turǵyn úı saıasatyn reformalaý máseleleri boıynsha zań jobasy ázirlendi. Qazirgi ýaqytta ol Úkimettiń qa­raý­ynda jatyr», dedi senator. Sondaı-aq Á.Qurtaev otandyq turǵyn úı naryǵynyń qalyptasýy halyq sharýashylyǵynyń basqa salalaryn yntalandyrýshy jáne naryqtyq ekonomıkaǵa ótýdiń negizgi faktorlarynyń biri retinde qarastyrylatynyn aıtyp ótti. Bul baǵytta aıtarlyqtaı ister atqarylyp jatyr, mysaly «Baqytty otbasy» jobasy bo­ıynsha bir jyldyń ishinde Nur-Sultan qalasynda 2000 páter halyq­qa berildi. «Statıstıkalyq máli­metterge sáıkes 2021 jy­ly Qa­zaqstanda 17 mln sharshy metr tur­ǵyn úı salyný jos­par­lanǵan. 2021 jyldyń 8 aıynyń qory­tyndysy bo­ıynsha 8,9 mln sharshy metr (2020 jylmen salystyrǵanda +10,5%), 77 myńnan astam tur­ǵyn úı paıdalanýǵa berilgen (páter­ler men jeke úılerdi qosqan­da). Sonymen birge turǵyn úı qurylysyna ınvestısııalar 1,3 trln teńgeni qurady, bul ótken jylmen salystyrǵanda 22,7% joǵary. Jalpy, sońǵy jyldary turǵyn úı salasyna qatysty mem­lekettik baǵdarlamalar birshama nátıjeli júrgizilýde. Memleket basshysy Úkimetke (Qazaqstannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki (AQ negi­zinde jergilikti atqarýshy organ­darda kezekte turǵandardy (562 myńǵa jýyq azamat) bere otyryp, tolyqqandy damý jáne qol­daý ınstıtýtyn – «Otbasy ban­kin» qurýdy tapsyrǵan bolatyn. Osyǵan oraı, elimizde biryńǵaı turǵyn úı qurylys salasyn odan ári jetildirý maqsatynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine turǵyn úı saıasatyn reformalaý saýalnamalary boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy ázirlenip Úkimet qaraýyna engizildi. 

Komıtettiń kóshpeli otyrysyna Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Arman Jetpisbaı, IIDM Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komıtetiniń tóraǵasy Tımýr Qaraǵoıshın, «Otbasy bank» AQ basqarýshy dırektory jáne basqa da salalyq mekemelerdiń basshylary qatysqanyn aıta ketelik. Sondaı-aq otyrysta Túrkistan oblysynda júrgizilip jatqan turǵyn úı qurylysynyń barysy baıandalyp, birqatar usynys aıtyldy. Mysaly, oblysta 2019-2020 jyldary qarjylandyrýdyń barlyq kózderinen 1,35 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Onyń ishinde, bıýdjet qarajaty esebinen 189,3 myń sharshy metr turǵyn úı qury­lysy aıaqtalyp, 3 425 otbasy bas­panamen qamtamasyz etildi. Al Túrkistan qalasy boıynsha 2019-2020 jyldary 373,8 myń sharshy metr turǵyn úı berilse, onyń 81,2 myń sharshy metri (1 536 páter) bıýdjet qarajaty esebinen iske asyrylǵan. Sonymen qatar 2019-2020 jyldar aralyǵynda aýyldarda ınjenerlik jelilermen qamtamasyz etilgen jeke turǵyn úı salý úshin 2101 myń jer telimi bólindi. Bıyl oblys aýmaǵynda 790 myń sharshy metr turǵyn úı tapsyrý josparlanǵan. Búgingi kúni, onyń 432,4 myń sharshy metri paıdalanýǵa berildi. Bıýdjet qarajaty esebinen oblysta 2021 jyly 118 turǵyn úıdiń (6 850 páter) qurylysy júrgizilýde, jyl qorytyndysymen 58 turǵyn úı (3 270 páter) qurylysyn aıaqtaý, sondaı-aq 5458 jer teliminde jeke turǵyn úı salý úshin qajetti ınfraqurylymmen qamtamasyz etý josparlanýda.

Sonymen qatar kóshpeli otyrysta oblystyń bıýdjet múm­kin­shiligin, áleýmettik-kredıttik turǵyn úıge degen halyqtyń joǵary suranysyn eskere otyryp jáne jergilikti bıýdjetke túsetin júk­temeni azaıtý maqsatynda, turǵyn úıdiń bir sharshy metrine arnalǵan shyǵystar lımıtin 180 myń teńgeden 220 myń teńgege deıin ulǵaıtý múmkindigin qaras­tyrý usynyldy. Qurylys mate­rıaldarynyń qymbattaýyna baılanysty ótken jyldary salyna bastaǵan 33 turǵyn úıdiń smetalyq qundaryna túzetý engizilip, ulǵaıý somasy 6,2 mlrd teńge bolǵan. Bul soma qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes jergilikti bıýdjetten qar­jylandyrylýǵa tıis.

Sondaı-aq 2021 jyly qury­lysy bastalǵan turǵyn úılerdi aıaqtaý úshin jergilikti bıýdjetten 23,8 mlrd teńge qosa qarjylandyrý qajet, ıaǵnı jergilikti bıýdjetten qarjylandyrylatyn soma 30,0 mlrd teńgeni qurap otyr.