Altaı aýdanyndaǵy «Turǵysyn» sý elektr stansasynyń qurylysy 2016 jyly bastalyp, 2021 jyldyń 2 shildesinde paıdalanýǵa berildi. Onyń qurylysymen Qytaı Halyqaralyq Sý sharýashylyǵy jáne energetıka Korporasııasy aınalysqan. Stansanyń qýaty – 24,9 MVt. Munda úsh agregat salynǵan. Birinshisiniń qýaty – 1,9 MVt, qalǵan eki agregat 11,5 MVt qýatqa ıe. Ázirge kishi agregat qana jumys istep tur. Qalǵany sý qory molaıǵan kezde iske qosylady. Bıiktigi 30 metrge jýyq bógettiń aýmaǵyna 8 mln tekshe metr sý syıady. Stansanyń salynýyna «Qazaqstannyń Damý banki» AQ qoldaý bildirgen. Avtomatty stansada on bes maman turaqty qyzmet etip keledi.
Atalǵan SES mamandarynyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta Shyǵys Qazaqstan oblysynda 50 MVt-tan astam energııa tapshylyǵy bar. Biz sóz etip otyrǵan sý elektr stansasy sol tapshylyqtyń teń jartysyn joıý maqsatynda jumys isteıdi. Qoldanysqa berilgenine tórt aı bolǵan stansa 6 mıllıonǵa jýyq kılovatt saǵat energııa óndirgen.
«Biz óndirgen energııany kelisim shart negizinde elektr jelilerin basqarý jónindegi Kazakhstan Electricity Grid Operating Company aksıonerlik qoǵamy aıasynda qurylǵan «Esep aıyrysý qarjy ortalyǵy» (RFS) satyp alady. О́ńirdegi elektr energııasynyń negizgi tutynýshylaryna jergilikti halyq, bıýdjettik jáne kvazımemlekettik sektorlar jatady. Qosymsha qun salyǵyn eseptemegende tarıf baǵasy 1 kVt saǵat úshin 16,71 teńge. Keleshekte Turǵysyn ózeniniń joǵarǵy jáne tómen arnasynda taǵy 2 stansa salynady. Bireýi – 43,8 MVt, ekinshisi – 90-120 MVt qýatqa ıe bolady», deıdi «Turǵysyn-1» JShS dırektorynyń paıdalaný jónindegi orynbasary Nurbol Kópbaev.
Elbasy – QR Tuńǵysh prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń 2018 jylǵy Joldaýynda «Biz 2030 jylǵa qaraı Qazaqstandaǵy balamaly energııa úlesin 30 prosentke jetkizý úlesin qoıdyq» dep edi. Joǵaryda atalǵan jobalar mejeli 30%-ǵa jetý jolyndaǵy qadamdardyń biri desek te bolady.
«SES-tiń ekologııalyq máselelerdi sheshýdegi róli zor. Mysaly, «Turǵysyn-1» stansasy kómirqyshqyl gazynyń bóliný kólemin jylyna 680 tonnaǵa azaıtýǵa múmkindik beredi. Bizdiń jumys mezgilge baılanysty júredi. Biraq qys kezinde de toqtamaı jumys isteı beremiz», deıdi stansa dırektory Qalaýbek Baımuhanbetov.
Jobaǵa 13,39 mlrd teńge jumsalǵan. Bul rette úlken qoldaý bildirgen – Qazaqstannyń Damý banki. Damý banki men enshiles uıymdary jalpy somasy 9,6 mlrd teńge qarjyny kelesideı ádispen usynǵan: atalmysh bank 12 jyldyq merzimge 7%-pen qaryz túrinde 5 mlrd teńge bergen. QDB-ǵa enshiles uıym – «О́nerkásipti damytý qory» AQ jabdyqtardy satyp alýǵa lızıng túrinde 3,6 mlrd teńge bóldi. Sondaı-aq «Qazyna Kapıtal Menedjment» AQ basqaratyn QDB-ǵa enshiles qurylym qaryz túrinde 1 mlrd teńge bergen. Budan bólek 3,8 mlrd teńge kólemindegi qarajat qaryz alýshynyń jeke qarjysynan alynǵan.
Kóptiń kókeıinde «Qazaqstannyń Damý Banki» AQ nelikten tańdalǵan degen saýal týyndaýy múmkin. Osy jerde QDB-nyń 2001 jyly qurylǵan Qazaqstan ekonomıkasynyń shıkizattyq emes jáne ınfraqurylymdyq sektorlaryn modernızasııalaý jáne damytý jónindegi ulttyq damý ınstıtýty ekenin aıta ketken jón. Atap aıtqanda eldegi jańartylatyn energııa kózderiniń shamamen 17,5%-y «Qazaqstan Damý banki» qarjylandyrǵan jobalarǵa jatady. Sonymen qatar bul kórsetkish ýaqyt ótken saıyn ulǵaıyp keledi. Qazirdiń ózinde banktiń kredıttik qorjynynda jel stansııasy, kún energetıkasyndaǵy jobalar jáne shaǵyn SES sekildi baǵyttarda qolǵa alynǵan jobalar jeterlik.
Bul turǵyda bank 2019 jyldyń 2 qyrkúıegindegi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Joldaýynda aıtylǵan «Úkimet ekologııany jaqsartý, jańartylatyn energııa kózderin paıdalanýdy keńeıtý, qorshaǵan ortany saqtaý isin dáripteý jumystaryn jandandyrýy kerek» degen údeden shyǵyp otyr deýge negiz bar. Sol sebepti bolar «Turǵysyn-1» JShS qarjy dırektory Áset Maqsut keleshekte salynatyn «Turǵysyn-2» jáne «Turǵysyn-3» SES qurylystary kezinde «Qazaqstan Damý banki» jáne onyń enshiles kompanııalarymen áriptestik jalǵasatynyn jetkizdi. Eki stansany salýǵa jobamen 98 mlrd teńge qajet.
Jańartylatyn energııa kózderin paıdalaný – Qazaqstannyń ekologııalyq kelbetine kirbiń túsirmeı, ekonomıkany alǵa jeteleıtin birqatar máselelerdi ońtaıly sheshýge sep bolary anyq. Eń bastysy júzege asqan jobalar óz nátıjesin berse bolǵany.
