Bilim • 01 Qarasha, 2021

Baǵalaýdyń bilim berý sapasyndaǵy róli

205 ret kórsetildi

Nazarbaev zııatkerlik mektepteriniń «Jańa jaǵdaıdaǵy bilim berý» jobasy aıasynda Pedagogıkalyq ólshemder ortalyǵy ótkizgen dóńgelek ústelge elimizdiń túkpir-túkpirinen myńǵa jýyq muǵalim qatysty.

Kezdesý baǵalaý prosesi týraly pe­dagogterdiń ózekti saýaldamasynan bas­taldy. Alǵashqy nátıjeler muǵa­lim­derdiń basym kópshiligi baǵalaý bilim berýdiń naqty sapasyn kórsetedi degen senimin aıqyndady. «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» DBBU basqarma tóraıymy Kúlásh Shámshıdınova sapaly ári naqty baǵa oqýshynyń damýyna, óziniń kúshti nemese álsiz tustaryn túsinýge, sondaı-aq mamandyq tańdaýǵa jáne jalpy bolashaǵyn anyqtaýǵa áser etetinin atap ótti.

– Baǵalaý oqý materıalynyń qan­sha­lyqty sátti ıgerilgenin, qalyp­tas­qan bilimniń deńgeıi men tereńdigin anyq­taý­ǵa múmkindik beredi: túsinikteme ber­di, óleń jattady, dıktant jazdy, esep shyǵardy jáne t.b. Ol sondaı-aq daǵ­dylar men quzyretterdiń kúrdeli jú­ıesin, sonyń ishinde derekterdi taldaý jáne ınterpretasııalaý, aqparatty ekstrapolıasııalaý, ónimdi jasaqtaý, keri baılanysty úzdiksiz baqylaýǵa áser etedi, – degen Kúlásh Shámshıdınova ba­ǵ­­alaý júıesiniń negizi obektıvti, úz­diksiz jáne senimdi aqparat berý eke­nin atap ótti. Máselen, oqýshylarǵa – oqytý sapasy, muǵalimderge – oqýshylardyń úlgerimi, ata-analarǵa – oqý nátıjelerine jetý dárejesi jáne basqarý organdaryna – kórsetiletin bilim berý qyzmetiniń sapasy týraly aqparattardy jetkizý.

– Baǵalaý «Men jáne tujyrymdama» uǵy­mynyń qalyptasýyna, ıaǵnı oqý­shy­nyń ózi týraly túsinigine áser etedi. Mu­ǵalimniń baǵalaýy, synyptastar men ata-ananyń reaksııasy ózin ózi baǵalaý deńgeıin arttyrady. Oqý­shy­nyń baǵalaýdaǵy «Men» uǵymyna qana­ǵat­tan­ýy óziniń jeke mańyzdylyǵy men ál-kúshin, barabarlyǵy men paıdalylyǵyn sezinýge, sondaı-aq osy dúnıege óziniń qajet ekenin túsinýge yqpal etedi jáne sonymen qatar tabys ne­mese sátsizdik tájirıbesi arqyly jaýap­kershilikti, bilimqumarlyqty jáne tózim­dilikti qa­lyp­tastyrady, – dedi ol.

Kúlásh Noǵataıqyzynyń tujy­rym­­dary «Bilim – 2030» jahandyq jo­basy sheńberinde Ekonomıkalyq yn­ty­maq­tas­tyq jáne damý uıymynyń zertteý nátıjelerimen bekitildi. Jo­ba­nyń ult­tyq úılestirýshisi – NIS. Ba­ǵa­laýdyń dás­túrli modelderi ózgeris ústinde, al jańa qalypty jaǵdaıda oqý­shy­lar óz­de­ri­niń oqý prosesin jaq­sar­týǵa belsene qatysyp keledi.

Pedagogıkalyq ólsheýler ortaly­ǵy­nyń dırektory Aıdana Shılıbekova dóńgelek ústelge qatysýshylardyń nazaryn muǵalimder úshin ishki jáne syrtqy baǵalaý nátıjeleriniń kelisimdiligin qadaǵalaýdyń mańyzdy ekenine aýdardy, bul bilim berý sapasyn qamtamasyz etedi.

– Syrtqy baǵalaýdyń kúshti júıesi qo­ǵamdyq senimdi oıata alady. Búgingi tań­da Qazaqstanda Dúnıejúzilik bank­­tiń qoldaýymen «Oqýshylardy baǵa­laý júıesin jańartylǵan bilim berý mazmunymen sáıkestendirý» baǵy­ty boıynsha «Orta bilim berýdi jań­ǵyr­tý» keshendi jobasy iske asy­ry­lý­da. Cambridge Assessment pen NIS-tiń bul joba aıasyndaǵy árip­tes­tik baı­la­ny­synyń maqsaty – orta bilim berý júıesin damytýdaǵy halyq­ara­lyq tá­jirıbe men qazaqstandyq je­tis­tik­ter­­diń birigýi. Jobanyń negizgi sa­rap­shy­la­rynyń biri Anna Grın halyq­ara­lyq baǵalaý standarttary jáne olarǵa qalaı sáıkes kelý kerektigi týraly aq­pa­ratpen bólisti.

– Laıyqty baǵalaý – jaqsy bilim berýdiń temirqazyǵy. Biz emtıhandardy ázirleý barysynda oqýshylardyń boıyna sińirgimiz keletin dúnıelerdi basty nazarǵa alamyz. Bul – pándi tereńinen meńgerý, konseptýaldy túsinik jáne joǵary deńgeıli oılaý daǵdylary. Bizdiń baǵalaýymyz oqýshylardy úlge­ri­mi boıynsha tıimdi saralaýǵa múm­kindik beredi. Biz ony ádil, valıdti, senimdi jáne is júzinde múmkin bolatyndaı etip ótki­zemiz, – dep atap ótti Anna Grın.

Cambridge Assessment sarapshysy Kembrıdj ýnıversıtetiniń baǵalaýynda kórsetilgen pándi tereńdetip oqytýdyń shynaıy qundylyǵyn túsiný mańyzdy ekenine senimdi ekenin jetkizdi.

– Eń tıimdi bilim berý júıelerinde oqý baǵdarlamasy aýqymdy jáne taıyz emes, kerisinshe qarqyndylyqqa beıim jáne tanymdyq suranystyń joǵary deńgeıin qamtamasyz etedi. Ol sondaı-aq salalyq baǵytty da qamtıdy. Onda sapaly, egjeı-tegjeıli jáne dáıekti túrde oqytatyn birneshe ǵana pán bar.

Dóńgelek ústeldiń basynda saýal­da­madan ótken qatysýshylardyń ba­sym kópshiligi standarttarǵa sáı­kes­tik máselesi mektepterdi baǵalaý deń­geıinde de qarastyrylýy kerek degen pikirmen kelisti. «Nazarbaev zııat­ker­lik mektepteri» DBBU basqarma tóraıymynyń orynbasary Olga Mo­ja­e­vanyń baıandamasy halyqaralyq deń­geıdegi mektep qyzmetin baǵalaý tásil­de­riniń biri – akkredıtteýge negizdeldi. Spıker halyqaralyq akkredıtteý pro­se­sinde mektepterdiń ishki ózin ózi ba­ǵalaýyn erekshe mańyzdy kezeń dep atady. NIS mysalynda Olga Ivanovna orta bilim berý uıymdary úshin ózin ózi baǵalaýdyń mańyzyn taldady.

– Jalpy bilim beretin mektepter zııatkerlik mektepterdiń ózin ózi taldaý jáne ózin ózi baǵalaý tájirıbesin qol­danystaǵy standarttarǵa sáıkes ózde­riniń kúshti jáne álsiz jaqtaryn túsiný men damytý boıynsha naqty sharalardy josparlaý úshin paıdalana alady. NIS árbir múddeli mektepke konsýltasııalyq, ádistemelik jáne ádisnamalyq qoldaý kórsetýge daıyn, – dep qorytyndylady O.Mojaeva.

Olga Ivanovna Nazarbaev zııat­ker­lik mektepterin mysalǵa ala otyryp, sarapshylardyń usynystary mek­tep­ter­degi ishki ekojúıeni jaqsartýǵa qalaı kómekteskenin kórsetti.

– NIS akkredıtteýiniń birinshi sıkli­niń komandalyq saparlarynda oqý­shy­lardy qoldaý úshin saralanǵan oqytý strategııalaryn kóbirek qoldaný usy­nyldy. Pedagogıkalyq sheberlik orta­ly­ǵynda semınar-trenıngter men vebınarlar ótkizildi, onda muǵalimder «ja­qyn damý aımaǵyna» nazar aýdara oty­ryp, ár balany onyń múmkindigi men qabileti deńgeıinde oqytýdyń ádisteri men tásilderin zerttedi. Bilim berý baǵdarlamalary ortalyǵy jyl saıyn oqý-ádistemelik hatynda oqýshylardyń is-áreketi men oqý úderisin saralaý mysaldarymen saralap oqytý ádis­te­ri boıynsha bólimderdi qosady. Muǵa­lim­derge saralanǵan tásilder ne­gizinde mektepishilik is-sharalar uıym­das­ty­ry­lady. Tárbıeshiler óz kezeginde bir-birimen tájirıbe bólisedi.

Muǵalimderdiń aldynda turǵan ne­gizgi mindetterdiń biri – baǵalaýdy oqý prosesine kedergi keltirmeıtin júıe retinde qalyptastyryp, jaqsartý. Bul pikirdi Nazarbaev ýnıversıtetiniń professory Metıý Kortnı ustanady.

– Kóbinese árbir testileýden keıin oqýshylar jaı ǵana baǵa alady, al muǵa­lim­­derdiń ádil nemese ádiletsiz ekeni synyptaǵy jaqsy baǵalardyń sanyna qaraı baǵalanady. Degenmen baǵalaý derekterinen úırenetin kóp nárse bar. Biz olardy oqýdy jeńildetý úshin paıdalana alamyz. Mysaly, test pen ondaǵy suraqtardyń sáıkestigin tekserip, árbir oqýshynyń ne úırengenine baılanys­­­ty Vygotskıı boıynsha jaqyn damý aımaǵyn anyqtap, belgili bir pándik salada oqytýdyń qalaı júretini týraly túsinigimizdi tereńdete alamyz.

Pedagogıkalyq ólsheýler ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Sáýle Vıldanova sheteldik sarapshynyń oı-pikirin jalǵastyra otyryp, muǵalimder praktıkasynyń baǵalaý ádisnamasyna jan-jaqty toqtaldy. Sáýle Aıfovna baǵalaý oqýshylarǵa ǵana emes, sondaq-aq pedagogke de baılanysty ekeni týra­ly aıtty – kez kelgen oqýshy túsi­nik­ti ári qyzyqty sabaq bere alatyn muǵa­limniń dárisine qatysyp, ádil baǵa al­ǵy­­sy keledi, sebebi bul úrdis joǵary ná­tıje ákeletini sózsiz.

– Muǵalim sheberliginiń negizgi kór­set­kishi – sarapshylardyń zertteýleri boıynsha muǵalimniń kásibı sheberligi týraly eń obektıvti aqparat kózi bolyp sanalatyn sabaq bolyp sanalady. Sondyqtan muǵalimdi baǵalaý júıesi baqylaý, keri baılanys, sabaqty oı eleginen ótkizýge negizdelgen. Muǵalim jyl saıyn tájirıbeni oı eleginen ótkizip, oqýda neni jaqsartý kerektigin anyqtaý negizinde kásibı damý maqsatyn qoıady. Sabaqta maqsatqa jetý júıeli, jınaqy túrde baıqalady. Refleksııa sabaqtyń sátti ótýin baǵalaýǵa jáne tá­ji­rı­beni damytý úshin aldaǵy áreket­ter­di josparlaýǵa múmkindik beredi, – dedi Sáýle Vıldanova.

Aqyn Maǵjan Jumabaev óskeleń ur­paqty oqytý men tárbıeleýde kóp­ǵa­syrlyq salt-dástúrlerdi jáne halyq­tyń pedagogıkalyq murasyn paıdalanýdy erekshe atap ótkeni belgili. О́z eńbekterinde ol búginde engizilgen krı­terıaldy tásilge sáıkes keletin ba­ǵa­laýdy durys túsiný týraly ıdeıany birneshe ret kórsetken. Tárbıelik aspekt muǵalimniń sabaqtaǵy qyzmeti ar­qyly kórinedi. Ádebı shyǵarmalar men matematıkany biriktiretin qyzyqty tapsyrmalar ázirleý tájirıbesimen NIS-tiń matematıka páni muǵalimi Anar Baımýrzaeva bólisti, al ózin ózi baǵalaý jáne keri baılanys arqyly oqý materıalyn tereń meńgerýge yqpal etetin baǵalaý týraly mysaldy elordalyq №48 mektep-lıseıiniń qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi Gúlshat Kapshaeva usyndy.

Pedagogterdiń baǵalaýǵa qatysty oıla­ryn mekteptegi baǵalaý týraly pi­kir­­­lerin bólisken oqýshylar úni ból­di. Aıta ketý kerek, oqýshylardyń kóz­qa­rasy ár alýan – biri baǵalaý ne isteý qajetin jáne qandaı baǵytta damý ke­rek­­­tigin túsinýge kómektesedi dep se­nedi, al biri materıaldy ıgerý – eń ma­ńyzd­y úrdis, ol úshin baǵa qoıý mindetti emes dep esepteıdi.

Kezdesýdi qorytyndylaı kele K.Shám­­shıdınova kez kelgen baǵalaý jú­­ıesi adamdy oqýǵa yntalandyrýy tıis ekenin, al shynaıy sapaly baǵalaý júıesi muǵalimniń kúndelikti sapaly ju­mysyn kórsetetinin atap ótti. Sapa – ba­ǵalaýdyń basty maqsattarynyń biri.

Dóńgelek ústelge qatysýshylar nazaryna usynylǵan beınerolık respýb­lıka boıynsha ustazdar qaýymyna burynnan taptyrmas qural bolyp kelgen ádistemelik resýrstardyń san alýan túrin usyndy. Atap aıtqanda, dóńgelek ústel barysynda usynylǵan materıaldar 400 myńǵa jýyq pedagog tirkelgen NIS-tiń «Júıelik-ádistemelik keshen» biryńǵaı platformasynda ornalastyrylady. JÁK portalynda krıterıaldy baǵalaýǵa arnalǵan ádistemelik materıaldar men spesıfıkasııalar jáne qalyptastyrýshy jáne jıyntyq baǵalaý tapsyrmalarynyń úlgileri ornalastyrylǵan. «Pedagogterdiń ázirlemeleri» bóliminde jalpy bilim bere­tin mektep muǵalimderiniń «Baǵalaý úshin tapsyrmalardy ázirleý jáne saraptaý» oqý kýrstarynda tereńdetilgen bilim berý boıynsha daıyndaǵan jıyntyq baǵalaý jumystarynyń úzdik nusqalary usynylǵan. О́zge de paıdaly resýrs­tar qatarynda baǵalaý máseleleri bo­ıynsha muǵalimderge arnalǵan onlaın kýrs­tar, oqýshylardyń fýnksıonaldyq saýattylyq deńgeıin baǵalaýǵa arnalǵan onlaın trenajer, muǵalimge jıyntyq jumysty aıaqtaý úshin ońtaıly ýaqytty esepteýge kómektesetin onlaın-kalkýlıator jáne árbir muǵalim biliktilik sanatynyń deńgeıine jáne oqytylatyn pánge sáıkes oqý jylyna maqsat qoıa alatyn kásibı damý maqsaty konstrýktory bar.

«Bilim sapasyn qamtamasyz etýdegi baǵalaýdyń róli» – Ybyraı Altyn­sa­rınniń 180 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Jańa jaǵdaıdaǵy bilim berý» jobasy aıasynda NIS-te ótken úshinshi dóńgelek ústel ekenin aıta ketken abzal.

Sońǵy jańalyqtar

Energetıka – ekonomıka draıveri

Ekonomıka • Búgin, 21:25

Birjaqty baılam hám batyl baǵdar

Pikir • Búgin, 20:55

Torǵaı tarıhyn tolǵaǵan

Tarıh • Búgin, 20:50

Jyl sózi

Álem • Búgin, 20:36

Quldyramaıtyn qundylyq

Tanym • Búgin, 20:20

Birde-bir shaǵym eskerýsiz qalmaıdy

Qazaqstan • Búgin, 19:55

Býrkına-Faso astanasynda oq atyldy

Álem • Búgin, 19:17

Almatynyń ońtústiginde jer silkindi

Aımaqtar • Búgin, 17:38

Almatyda qurylys krany qulady

Oqıǵa • Búgin, 14:21

Aýǵanstanda jarylys boldy

Álem • Búgin, 12:21

Álemdegi eń úlken muzdyq erip ketti

Ekologııa • Búgin, 11:05

Uqsas jańalyqtar