«Dástúr boıynsha Eýrazııa qurlyǵyndaǵy aýyl sharýashylyǵy ónimderin, onyń ishinde dándi jáne maıly daqyldardyń negizgi óndirýshileri - Qazaqstan men Reseı. Keshe Tuńǵysh Prezıdent N. Nazarbaev atap ótkendeı, búgingi tańda búkil álemde azyq-túlik baǵasynyń 30-40%-ǵa kúrt ósýi aıasynda biz osy artyqshylyqtardan naqty paıda alýǵa mindettimiz.
Mundaı múmkindik atalǵan shıkizatty qaıta óńdeýmen jáne qosylǵan quny joǵary ónimdi odan ári eksporttaýmen baılanysty.
Ol úshin barlyq qajetti óndiristik múmkindikter bar.
Alaıda, sońǵy jyldary qalyptasqan qaýqarsyz syrtqy saýda saıasaty bizdiń shıkizatymyzdy kórshi elderdiń óńdep, el baılyǵyn múldem bóten qurylymdardyń ıgerýine ákeldi.
Shıkizattyń jetispeýshiliginen dıirmen keshenderi 35-40%-ǵa, al maı zaýyttary 50%-ǵa jumyspen júkteldi.
Qaıta óńdeýdiń bolmaýy ishki naryqty óziniń azyq-túlik taýarlarynan aıyrady», dedi depýtat.
Onyń aıtýynsha, bul ınflıasııany ımporttaý jáne ulttyq valıýta baǵamyna nuqsan keltirý arqyly tutynýshylyq suranysty ımporttyq ónimdermen jabý qajettiligin týdyrady.
«Osy jyldyń tamyz aıynan bastap Qazaqstan da, Reseı de shıkizat shyǵarýdy shekteý sharalaryn engize bastady.
Bizdiń elimizde aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi dándi daqyldar men maıly daqyldar tuqymdaryn eksporttaýǵa kvota engizdi.
Alaıda kvotalaý aıqyn emes jáne sybaılas jemqorlyq sıpatyndaǵy qural, bul týraly óńirlerdiń kásipkerleri «Aq jol» partııasyna habarlaýda. Keıde kvotany qurǵaqshylyq jaǵdaıynda egin jınaý qıynǵa soqqandarǵa qaraǵanda satyp alýshylarǵa alý ońaıyraq bolyp keledi», dedi Erlan Barlybaev.
«Aq jol» fraksııasy ekonomıkany retteý naryqtyq ádistermen júrgizilýi tıis dep esepteıdi.
Mysaly, Reseı Federasııasynda kvotalaýdyń ornyna bir tonna kúnbaǵys úshin 320 AQSh dollarynan, bir tonna raps úshin 165 evrodan eksporttyq baj engizildi.
Mundaı shara teń qoljetimdilikti qamtamasyz etedi, sondaı-aq ishki naryqtaǵy ınflıasııany tejeıdi, onyń ımportqa táýeldiligin tómendetedi jáne ulttyq valıýtany qorǵaıdy.
Anyqtama úshin: 2020 jyly Qazaqstannan tek maıly daqyldar eksportynyń kólemi 1 mln tonnaǵa jýyq boldy. Iаǵnı, eksporttyq baj 320 dollar da emes (Reseıdegi sııaqty), bir tonnasy úshin 100 dollar bolǵan jaǵdaıdyń ózinde bıýdjet qosymsha 100 mln AQSh dollaryn nemese 43 mlrd teńgeni alar edi!
Sol kezeńde bıdaı eksporty 5 mln tonnadan asty.
Dándi jáne maıly daqyldardy óńdeýdiń ekinshi jaǵy - joǵary kalorııaly jemniń negizi bolyp tabylatyn kebek pen taǵamnyń joǵary ónimdiligi.
Aǵymdaǵy jyly maldyń jappaı qyrylýymen jáne qurǵaq aımaqtarǵa shóp tıelgen vagondardyń jóneltilýimen bolǵan jaǵdaıdy bári biledi.
Máselen, óz elinde kórsetilgen shıkizat kólemin óńdeý kezinde Qazaqstannyń mal ósirýshileri 1,5 mln tn kebek jáne 300 myń tn shrot alar edi, bul 3-4 mln tn deıin qurama jemge teń.
Bul kólem shóp shabýdan qutqarý ǵana emes, sonymen qatar mal sharýashylyǵynyń úlken jemshóp bazasy bola alady.
Azyq-túlik qymbatshylyǵy dáýirinde biz qolymyzda bar altyndy baǵalamaı, ony óz qolymyzben aqyldy kórshilerge beremiz, olar bizdiń sheneýnikterge qaraǵanda jaı ǵana sanaýdy biledi.
Joǵaryda aıtylǵandardyń negizinde «Aq jol» demokratııalyq partııasynyń fraksııasy óz resýrstaryna nemquraıly qaraýdy toqtatýdy jáne ulttyq múddeni ustanýdy talap etedi. Osy maqsatta mynandaı usynys aıtty:
- Dándi jáne maıly daqyldar tuqymdaryn syrtqa shyǵarýǵa ýaqytsha eksporttyq baj belgileý. Alynǵan tabysty aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerin yntalandyrýǵa baǵyttaý.
- AО́K qaıta óńdeý salasynyń sýbektilerin júıeli qoldaý boıynsha naqty sharalar qabyldaý.
- Otandyq mal sharýashylyǵynyń jemshóp bazasyn qalyptastyrý úshin dándi jáne maıly daqyldardy qaıta óńdeý múmkindikterin paıdalaný.
