Ulttyq bank tóraǵasy Erbolat Dosaev sońǵy bes jylda eldegi qolma-qol aqshasyz tólem kólemi 26 ese ósti degen derek keltiredi. Al tólemdi ınternet jáne mobıldi qosymshalar arqyly jasaý 22 paıyzdan 83 paıyzǵa bir-aq kóterilgen. Ulttyq bank «Qarjylyq jáne tólem tehnologııalaryn damytý ortalyǵy» AQ basqarma tóraǵasy Bınýr Jalenovtiń aıtýynsha, 2016 jyldan beri POS-termınal arqyly tólem jasaý 63-ten 17 paıyzǵa azaıypty.
Sońǵy kezderi Ulttyq bank «sıfrly teńge» túsinigi týraly jıi aıtyp júr. Bul da zamanyna saı jasalatyn qadam. Álemniń 63 ortalyq bankiniń sıfrly valıýtalardy engizý máselesin qarastyra bastaýy da tegin emes sııaqty.
– Biz tólem servısteriniń qoljetimdiligin arttyrý jáne ekonomıkadaǵy tranzaksııalardyń qunyn tómendetý úshin jobanyń aıtarlyqtaı áleýetin kórip otyrmyz. Sıfrly teńge platformasy túbegeıli jańa servısterdi qurý úshin de múmkindikter ashady, – deıdi E.Dosaev. – Sıfrlandyrý retteýshi men qarjylyq qyzmetti tutynýshy arasyndaǵy ózara is-áreketti de jaqsartady. Qazaqstannyń depozıtterge kepildik berý qory (QDKQ) pılottyq rejimde «Kepildik berilgen ótemdi tóleýdiń elektrondyq portalyn» iske qosty. Búgingi tańda TMD-da mundaı onlaın tólem júıesiniń balamasy áli joq. Qazir Ulttyq bank bıznes-prosesterdi sıfrlandyrý sheńberinde aktıvterdi basqarý tıimdiligin arttyrý jáne qarjylyq táýekelderdi baqylaý jónindegi mindetterdi keshendi túrde sheshý úshin aktıvter men táýekelderdi basqarýdyń biryńǵaı avtomattandyrylǵan júıesin engizý boıynsha jumys istep jatyr. Investısııalardy basqarý boıynsha tıimdi sheshimniń paıda bolýy ınvestısııalyq sheshimderdiń qabyldanýyn jedeldetip, operasııalyq táýekelderdi tómendetýge áser etedi. Nátıjesinde, altyn-valıýta rezervterin, Ulttyq qordy jáne BJZQ-daǵy zeınetaqy aktıvterin basqarý kezinde tıimdilik artatyn bolady.
О́z kezeginde Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń basshysy Mádına Ábilqasymova iri bankterdiń qarjylyq ekojúıeni damytýy qarjylyq ınklıýzııany kóbeıtetinin, sonymen birge básekelestikti shekteýge jáne aqparattyq qaýipsizdikke qaýip tóndirýge baılanysty jańa táýekelder jasaıtynyn atap ótti.
Qarjy sektorynyń kıbershabýyldarǵa tótep berý qaýqary týraly da sóz boldy. Meıli byltyrǵy, meıli bıylǵy ár alýan zertteýlerdi qarar bolsaq, bizdiń bankterdiń kıberqalqany asa myqty emes ekenine kóz jetkizer edik. Onda mıllıondaǵan azamattyń derekteri men trıllıondaǵan qarjy bar ekenin eskersek, sıfrlandyrý sharapaty birinshi kezekte osy kıberqaýipsizdikke tııýi kerek.
«Jyl basynan beri qarjy naryǵyndaǵy aqparattyq qaýipsizdik salalyq ortalyǵy jumys isteıdi. Sodan beri bank, saqtandyrý uıymdary, nesıe bıýrosy, mıkroqarjy uıymdary men baǵaly qaǵaz naryǵynyń qatysýshylaryna qoıylatyn talaptar qarastyryldy. Ortalyq aqparattyq qaýipsizdikke tónetin qater, qarjy uıymdary ınfraqurylymynyń osal tustary, sondaı-aq qarjy naryǵyndaǵy aqparattyq qaýipsizdik oqıǵalary týraly aqparatty jınaýdy, baǵalaýdy jáne taldaýdy júzege asyrady. Tıisti eskertpeler ASOI «QAINAR» atty avtomatty júıe arqyly tıisti nysandarǵa jiberiledi. Bıyl 11 qarashadaǵy jaǵdaı boıynsha júıege tirkelgen ekinshi deńgeıli bankterde 33 111 aqparattyq qaýipsizdik oqıǵasy tirkelgen jáne óńdelgen. Onyń 25 321-i – kıber shabýyldar, 4 045-i – ádetten tys belsendilik faktileri, 3 223-i – tekserýdi qajet etetin aqparattyq qaýipsizdik oqıǵalary jáne 34-i – jumys barysyndaǵy irkilis nemese bas tartý deregi» deıdi Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi kıberqaýipsizdik basqarmasynyń basshysy Roman Permınov.
Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵynyń basshysy Elena Bahmýtova sıfrly teńgeni damytý, banktik emes tólem júıelerin jáne ashyq bankıngti damytýdy yntalandyrý jónindegi bastamalar qarjy naryǵyn damytýǵa aıtarlyqtaı yqpal etýde deıdi.
«Bul bastamalar bir jaǵynan qarjy naryǵynyń sıfrly ınfraqurylymyn damytýǵa yqpal etse, ekinshi jaǵynan, memlekettiń básekeles jeke qarjy naryǵyna qatysýyn ulǵaıtý táýekelin týǵyzady. Sondyqtan da jańa ınfraqurylym ólshemderin teńsheýde memlekettik organdar men jeke sektor arasynda únemi dıalog bolýy qajet. Sıfrly tehnologııalar bank pen mıkroqarjy sektoryna ǵana áser etip qoımaıdy. Qor naryǵy men saqtandyrý qyzmetteri de belsendi túrde damyp keledi. Bólshek ınvestorlar sanynyń aıtarlyqtaı ósýi kóbine tehnologııalardyń jáne baǵaly qaǵazdar naryǵyna kásibı qatysýshylardyń klıenttermen ózara baılanys jasaý arnalarynyń damýymen baılanysty» deıdi maman.
