Al kásibı turǵydan dúrbi salsańyz, árıne, aldymen ǵaryshkerler menmundalaıtyny anyq. Bala kúninde ushqysh bolýdy armandaıtyn meniń de, sizdiń de osy saladan bir romantıka izdeıtinimiz bar edi ǵoı. Qazir sol armanshyl túnniń juldyzy sónip, áni ǵana qalǵandaı. Qalaı oılaısyz?
Iá, aıaýly áni ǵana ólmedi. Jer-Ananyń kóńilin bosatqan, janyn terbegen meıirim mýzykasy áli de kókirekte saırap turǵandaı. О́tken dáýir bederinde ǵaryshkerdiń qaharmandyq hám romantıkalyq kásibine arnalǵan kóptegen án jazyldy. Dese de 1982 jyly adamzat ǵarysh kemesiniń terezesinen tómen qaraǵanda, osyǵan deıingi týyndylar túkke turmaı qalǵandaı. Oǵan aıǵaq jigerli gıtara rıfterine toly jáne sahnanyń tútinge oraǵan «Zemlıane» tobynyń «Úıdegi kókoraı» («Trava ý doma») áni. Tyńdap kórińizshi, kosmostyq áýenge qosyla ketkińiz kelip turady.
Áıtkenmen áýelgi konsepsııadan ulttyq hıtke jetý jolynda týyndy birneshe metamorfozany basynan ótkerdi. Barlyǵy kompozıtor Vladımır Mıgýlıanyń «Ǵaryshkerler kúnine» án jazýdy uıǵarýynan bastalǵan edi. Osylaısha, ol mýzykaǵa mátin jazýdyń sheberi, aqyn Anatolıı Poperechnyıǵa júginedi. Qalamger qaıtsin, qoıyn dápterin paraqtap otyryp, burynnan tanys «Úıdegi shóp» degen óleńine toqtalady. Onda kosmostan basqa, qarashańyraq, shóp, saraı, tipti qoradaǵy sıyrǵa deıin bar edi.
Qoradaǵy sıyr degennen shyǵady, o basta aqyn ánniń negizgi kýlti ákesinen qalǵan ala sıyr bolady-aý dep oılaǵan eken. Estelikke úńilsek, sazger basty obraz retinde úıdiń janyndaǵy shalǵyndy alýdy ótingen. Ǵaryshker áýekemesinde jatyp, aýylyn eske alýy tıis. Jyrdan jerge, anaǵa degen saǵynysh ańqyp turǵanyn qalaǵan.
Aqyn aıtqandaı-aq, kompozıtordyń oıyna dóp túsedi. Tipti ózi habarlasyp, jazǵan óleńin telefonnan qýana oqyp beredi de. Kóp uzamaı án avtordyń oryndaýynda radıodan shyrqala bastaıdy. Biri bilse, biri bilmes «Úıdegi kókoraı» ániniń alǵashqy oryndaýshysy Vladımır Mıgýlıanyń ózi bolǵan. Bul saltanatty sát 1982 jyly 12 sáýirde «Jerdiń tartylys kúshi» baǵdarlamasynda oryn aldy. Ánniń birinshi nusqasy Mıgýlıaǵa tán mánerde lırıkaǵa toly, óte jumsaq estiledi.
Án taǵdyryna oryndaýshynyń qosar úlesi edáýir. Bul – óner zańdylyǵy. Qarańyzshy, shyǵarma «Zemlıane» rok-tobynyń qolyna tıgennen keıin túrlenip sala berdi. Jastyq maksımalızmge toly, zaman talabyna saı óńdelgen týyndy birden qoǵamdaǵy rólin aıshyqtap aldy da. «Zemlıane» óziniń kıim kıisimen, júris-turysymen, tek ózderine tán baǵyt-baǵdarymen tyńdarmannyń júregin jaýlady. Osy ánnen keıin atalǵan toptyń mártebesi kúnnen-kúnge sharyqtady. Teledıdar betinen túspedi, suqbattary da jıi shyǵyp turdy. Árıne, munyn bári uıymdastyrýshysy Vladımır Kıselevtiń kommersııalyq qabileti men tapqyrlyǵynyń arqasynda júzege asty. Bul rette toptyń negizin qalaǵan prodıýserdiń erligi orasan.
1980 jyldan bastap Mıgýlıamen birlesip jumys istegen óner maıtalmandary alǵashynda-aq kompozıtordyń karate jáne kaskaderler týraly ánderin hıtke aınaldyrǵan eken. Endi, mine, biz mysalǵa alǵan ǵaryshkerlerdiń gımnin jastar súıip tyńdaıtyn týyndylardyń sanatyna qosady. Tipti, avtordyń esimin ańyzǵa para-par bıikke kóteredi.
Qyzyǵy sol, «Zemlıane» toby halyq arasynda keń taralǵan soń, memleket olardy óz ıgiligine paıdalanǵysy keldi. Qalalyq partııa komıteti: «Lenıngradtyq rok-klýbqa kirseńder, stýdııa beremiz, óner kórsetesińder» dep úgitteıdi. Bylaısha aıtqanda, bıliktiń qolshoqparyna aınalyp, ıdeologııasyna qyzmet etýdi usynǵan. Biraq toptaǵy jigitter qarsy bolady. Sebebi olarda onsyz da bári bar edi. Sonyń saldarynan bolar, keıin topty bılik qyspaqqa ala bastady. Ony ózderi de ishteı sezdi. Degenmen de 1982 jyly toptyń «Ýaqyt mashınasy» áni hıt-paradta birinshi orynnan tómen túspedi, kelesi jyly bul qatarǵa «Úıdegi kókoraı» áni qosyldy da ketti.
Dástúrli keńestik estradanyń shekpeninen shyqqan Mıgýlıa ándi rok stılinde jańa tústermen jarqyraıtynyna kúmánmen qarady. «Olımpııskııde» konsert berýge daıyndalyp jatqan jigitter, aıtýly keshke bir kún qalǵanda «Úıdegi kókoraı» ánin óńdeýge kirisedi. Muny estigen kompozıtor narazylyq tanytady. Ándi sonsha retrogradtyq emes, qarapaıym qalpyn saqtaýdy usyndy. Biraq oǵan janyp turǵan jas juldyzdar kóne qoısyn ba? Bııazy ánge jańa dem, erkin ekpin, jarqyn lep berdi. Nátıjesinde, kompozısııa «Án-83» baıqaýynyń laýreaty atanyp, «Ansamblder sherýi» albom-jınaǵyna endi. Oǵan qosa, rejısser Karen Shahnazarov óziniń «Kýrer» fılmine qosyp, dańqyn odan saıyn asqaqtatty.
Bertin kele ǵaryshkerler ándi ǵaryshta shyrqady. Toptyń úzdik vokalısi Sergeı Skachkov sońǵy onjyldyqta kem degende myń ret oryndaǵanyn aıtady. Buǵan sensek, shyǵarmanyń ómirsheńdigine kúmánmen qaraýdyń ózi ábestik. Shynynda atalǵan ánniń tanymaldylyǵy KSRO ydyraǵan kezde de, Reseı kosmonavtıkasy quldyraǵanda da aman qaldy. Búginde reseılik kosmonavtıkanyń basty ánurany. Aspannan qansha juldyz aqsa da «Zemlıane» óz bıiginen qulaǵan emes.
Al osy ándi tyńdaǵan saıyn bizdiń oıymyzǵa Maraltaıdyń sol bir óleńi oralady da turady.
Kókjıekke batty
juldyz,
Aqqan kózdeı aqty juldyz...
Esine alsa, óksı berer...
O, osynaý shaqty...
bir qyz.
Iá, sol bir kezeńniń tátti áni kimdi de bolsa tolqytatyny daýsyz.
