Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Máseleni tarqata aıtsaq bylaı, 2020 jyldyń 17 shildesinde Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi «Asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýdy, mal sharýashylyǵynyń ónimdiligin jáne ónim sapasyn arttyrýdy sýbsıdııalaý qaǵıdalaryn bekitý týraly» buıryq qabyldap, mal azyǵyna jumsalǵan shyǵyndar qunyn arzandatý sharasyn engizedi.
Osynyń negizinde aımaqtaǵy birqatar kásipker esh alańsyz sýbsıdııa alyp, sharýasyna kirisipti. Biraq ótken jyldyń qazan aıynda oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynan bulardyń sýbsıdııalanǵan mal basynyń saqtalýyn qamtamasyz etý mindettemelerin saqtamaǵandyǵy jóninde kelgen hat sharýalardy aıran-asyr etken. Qaı jerde jaza basqanyn ańǵarmaǵan aýyldaǵylardan basqarma sýbsıdııa qarjysyn bıýdjetke qaıtarýdy talap etedi.
Basqarmanyń «mindettemeni saqtamady» deýiniń sebebi de kóp uzamaı belgili bolady. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi ázirlegen qaǵıdanyń qazaqsha nusqasynda kásipkerge sýbsıdııalanǵan analyq mal basynyń aǵymdaǵy jyl boıy saqtalýyn qamtamasyz etý mindettelgen. Al qujattyń orys tilindegi nusqasynda – «v techenıe goda», ıaǵnı «jyl boıy» dep jazylǵan. Mınıstrlikten ketken qateniń quny alǵan qarjyny qaıtarý ekendigin túsingen kásipkerler palataǵa júginip, erejeniń qazaq tilindegi nusqasyn basshylyqqa alǵandaryn alǵa tartady.
– Sharýashylyq ıeleri 2020 jyly qoldanysta bolǵan qaǵıdaǵa saı sol jyly mal basyn satpaı ustap otyrǵan. Tek kelesi, ıaǵnı 2021 jyly ǵana bir bóligin saýdalap, onyń ornyna basqa mal alǵandar bar. Ázirge bizge 4 sharýa qojalyǵy ókilderi habarlasyp, quqyǵyn qorǵaýdy surap otyr. Olardan aýyl sharýashylyǵy basqarmasy 7,2 mln teńgeni bıýdjetke qaıtarýdy talap etken, – deıdi oblystyq kásipkerler palatasynyń dırektory Ǵalymbek Jaqsylyqov.
– Kásipkerler palatasynyń mamandary qaǵıdanyń qazaq tilindegi nusqasy orys tilindegisimen sáıkes kelmeýine baılanysty Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginen túsinikteme berýin suraǵan eken. Osy jyldyń 22 aqpanynda kelgen jaýapta qujatqa 2021 jyldyń 13 shildesinde ózgeris engizilgeni, «aǵymdaǵy jyl boıy» degen sóz «jyl boıy» bolyp ózgertilgeni aıtylady. Eń soraqysy, resmı hatta mınıstrliktegilerdiń «Osyǵan baılanysty qaǵıdanyń orys tilindegi nusqasyn basshylyqqa alý qajet» degeni bolyp otyr.
Sharýalardy qorǵap otyrǵan palatadaǵylar «Qazaqstan Respýblıkasynyń Quqyqtyq aktiler týraly zańynyń 23-baby 7-tarmaǵynda «Orys tilindegi normatıvtik quqyqtyq aktidegi termınder men anyqtamalar qazaq tilinde jazylǵan retke sáıkes bolýǵa tıis» jáne 24-baptyń 3-tarmaǵy 3-abzasynda «Qazaq jáne orys tilderindegi normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń mátinderi teń túpnusqaly bolýǵa tıis» dep anyq kórsetilgenin aıtady.
– Jalpy mınıstrlik qabyldaǵan osy qaǵıdanyń áý bastan bir qaınaýy kem bolǵany kórinip tur. «Jyl boıy» degen talapta da naqty qaı kezden bastap esepteý kerektigine qatysty naqtylyq joq. Kásipker 2020 jyly qoldanystaǵy qujatty basshylyqqa alǵany belgili. Aýyldaǵylar mınıstrlik qaı kúni erejesine ózgeris engizedi eken dep kútip otyra almaıdy ǵoı? Al mınıstrliktiń qaǵıdanyń orys tilindegi nusqasyn basshylyqqa alý qajet deýi tipti esh qısynǵa syımaıdy, – deıdi palata dırektory.
Máselege oraı aýyl sharýashylyǵy basqarmasyna habarlastyq. Olar da sharýalardy qujattaǵy qatelik shyryldatyp otyrǵanyn túsinip otyr. Biraq qaǵıda talaptaryn saqtamasqa taǵy bolmaıdy. Qazirshe tek eskertý berildi. Is sozyla berse sotqa jetetini anyq.
Al memlekettik organ jáne tekserýshi organ tólengen sýbsıdııalardy qaıtaryp alý talaptaryn qaıta qaraýy kerek degen ustanymda otyrǵan kásipkerler palatasy ókilderi is sotta qaralsa, aýyldaǵylardyń múddesin qorǵaýǵa daıyn otyr.
Qyzylorda oblysy
