Qarjy • 04 Mamyr, 2022

Halyq tabysy qalaı artady?

41 ret kórsetildi

Premer-Mınıstrdiń orynbasary Eraly Toǵjanov Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte jýrnalısterge Halyqtyń tabysyn arttyrýdyń 2025 jylǵa deıingi úkimettik baǵdarlamasyn tanystyrdy. Ol osy qujatta qarastyrylǵan naqty baǵyttarǵa toqtalyp ótti. Sonyń biri – eńbek qyzmetinen túsetin tabysqa tikeleı áser etetin sharalarǵa qol jetkizý.

«Birinshiden, bul 1 mln-nan astam bıýdjet salasy qyzmetkerleriniń, kvazı­memlekettik sektordyń, óndiristik personaldyń eńbekaqysyn kóterý. Mem­leket­ten qoldaý alatyn bızneske naqty mindet­temelerdi belgileý arqyly ondaǵy 2,8 mln qyzmetkerler jalaqysyn arttyrý qa­rastyrylǵan. Ekinshiden, baǵdarlama aıasynda ekonomıkanyń túrli salasynda ınves­tısııalyq jobalardy iske asyrý esebi­nen 2025 jylǵa deıin 2 mln-nan asa jańa jumys orny qurylady, onyń ishinde óndiris salasynda – 950 myń, ınfra­qurylym salasynda – 583 myń, aýyl sharýa­shylyǵy boıynsha – 458 myń, týrıstik sala boıynsha – 59 myń. Bul naqty múm­kindikter, ulttyq jobalarda kórsetil­gen. Odan ári olardy arttyrýǵa múm­kindik bolady dep oılaımyz», dedi E.Toǵjanov.

Vıse-premerdiń málimdeýinshe, Úkimet birinshi kezekte aýyldyq jerlerde jumys oryndaryn uıymdastyrý úshin jaǵdaı jasap, jeke qosalqy sharýashylyqtardyń kiristerin edáýir arttyrýdy kózdeıdi. Máselen, Aqmola oblysynyń Qarabulaq aýylynda «Ar-Aı» aýyl sharýashylyǵy óndiristik kooperatıvi Stepnogorsk qalasyn kókónispen qamtamasyz etedi. Jambyl oblysy Qordaı aýdanynda 17 jeke qosalqy sharýashylyqty biriktiretin «Ekochıken» ÁKK bir jyldyń ishinde qus etin óndirýdi 147 tonnadan 336 tonnaǵa deıin arttyrdy.

«Aýyl – tabys kózi» jobasy sheń­berinde úı sharýashylyǵy koopera­tıv­teriniń birlestikterin qoldaý kózdeledi. Aýyl ákimderiniń reıtınginde osy koope­ra­tıvterdi qoldaýy eskerilip, nazarǵa alynatyn bolady», dedi E.Toǵjanov.

Úkimet áleýmettik kásipkerlikti da­mytýǵa da nıetti.

Qazaqstanda múgedektik dárejesi bar 400 myńnan astam eńbekke qabiletti azamattar bar, olardyń 20 myńy ǵana jumyspen qamtylǵan. Áleýmettik kásipkerlikti damytý – bul erekshe qajettilikteri bar adamdardy, zeınetkerlik jastaǵy adamdardy jumyspen qamtýǵa tartý jáne tabystarynyń ósý múmkindigi.

Elimizde 300-ge jýyq áleýmettik kásip­kerlik kásiporyndary jumys isteıdi. Olardyń sanyn 1 myńǵa jetkizý mindeti tur. Bul úshin zańnamaǵa túzetýler qabyldandy, salyq jeńildikteri, preferensııalar kózdelgen.

E.Toǵjanovtyń aıtýynsha, óńdeý óner­kásibin jańǵyrtý ımportqa táýeldi­likti eńserýmen qatar halyqtyń tabysyna da áser ete alady. Osyǵan oraı 50 iri kásiporynnyń aınalasynda ShOB beldeýleri qurylady. Bul bıznes ókilderine kásipkerlik qyzmetten túsetin tabysty ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Mysaly, Qyzylorda oblysyndaǵy bir ǵana shyny zaýyty aınalasynda shyny talshyq, avtomobıl áınekteri, shyny kádesyılar, shyny ydystar, shyny jún, smartfondarǵa arnalǵan ýltra juqa áınekter óndiretin 8 shaǵyn zaýyttan turatyn ShOB beldeýin qurady. Jumys istep turǵan kásiporyndar men jańa jobalarǵa da osyndaı tásil qoldanylady.

«Ekinshiden, suranysqa ıe óndiristik taýarlardyń 19 túri boıynsha jańa óndiristerdi oqshaýlaý. Bul birinshi kezekte munaı baǵytyna qatysty. Osy saladaǵy 4 zaýyttyń iske qosylýy qubyrlar, sor­ǵylar, ydystar, bótelke ónimderi, geotekstılder, tońazytqyshtar men kondısıonerler óndirisin qurýǵa múmkindik beredi. Iаǵnı biz jańa jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik aldyq», dep atap ótti spıker.

Sondaı-aq Úkimet 2025 jylǵa deıin halyqtyń tabysyn arttyrý baǵdar­la­masynda kreatıvti ındýstrııany damytýdy kózdeıdi. Osy rette E.Toǵjanovtyń aıtýynsha, álemdegi shyǵarmashylyq ındýstrııalardy kapıtaldandyrý búgin­de shamamen 2,3 trln dollardy quraı­dy. Máselen AQSh-ta ındýstrııa aıasynda 30 mln-nan astam jumys orny qu­ryldy. «Kreatıvti ındýstrııalar birtin­dep damyǵan jáne damýshy elderde ekonomıkanyń draıverlerine aınalýda. 2016 jyly koreıalyq kreatıvti ındýstrııalardyń eksporty 6 mlrd dollardan asty. Búgingi tańda jastar mádenıet, kıno, shyǵarmashylyq, IT tehnologııalar salasyndaǵy otandyq kreatıvti jobalarǵa qatysady. Olardyń aldynda qazaqstandyq mádenıetti, biregeılikti, ónerdi dáripteý mindeti tur», dedi ol.

E.Toǵjanov Qazaqstanda kreatıvti ındýstrııalardy damytýdaǵy alǵashqy jedel sharalar iske qosylǵanyn atap ótti. Bul – kreatıvti ındýstrııalardy qoldaýdyń memlekettik emes qoryn tirkeý, shyǵarmashylyq ósý úshin qoljetimdi ınfraqurylymdy anyqtaý, taǵy basqalar. «Árbir qalanyń  «jergilikti biregeıligin» eskere otyryp qalyptastyrylǵan óz baǵyty bolady. Qazaqfılmniń jáne basqa da mádenıet obektileriniń qolda bar ba­zasy shyǵarmashylyq ujymdardyń sol alańdarda damýǵa múmkindigi bolýy úshin paı­dalanylatyn bolady», dedi E.Toǵjanov.

Sondaı-aq óńdeý ónerkásibinde 115 myń jumys orny ashylatyn 690 joba iske asyrylady. О́ńdeý ónerkásibin damytý arqyly halyqtyń tabysyn arttyrý blogy kelesi aptada salalyq mınıstrlikterdiń qatysýymen «Samuryq-Qazyna» alańynda egjeı-tegjeıli tanystyrylady.

Elimizde ımporttalatyn azyq-túlik taýarlaryn 100% otandyq taýarlarmen almastyrý iske asyrylady.

«Qazirgi kezde azyq-túlik boıynsha 80% deńgeıinde ózimizdi ózimiz qamtamasyz etý múmkindigi bar. О́nimderdiń 20%-yn ǵana syrttan ákelýge májbúrmiz. Endi 2025 jylǵa deıin ónimniń alty túrin tolyqtaı jabýǵa múmkindik bolady. Tek qant qana 80% deńgeıinde qalady. Basqa taýarlardyń ishki óndirý kórsetkishi jóninde 100% deńgeıge shyǵaramyz. Bul – eń úlken jobalardyń biri. Sondyqtan ımporttyq táýeldilikti bolashaqta joıý úshin 900 ınvestısııalyq joba iske asyrylady», dedi Úkimet basshysynyń orynbasary.

Halyqtyń áleýmettik osal toptarynyń turaqty tabysyn qalyptastyrý baǵytyna keshendi jumystar júrgiziledi. 160 myń qyz ben jigit «Jastar praktıkasy», «Alǵashqy jumys orny» jobalary boıynsha 400 aılyq eseptik kórsetkish kóleminde granttarmen qamtylady. «Baqytty otbasy» jobasy aıasynda 20 myń kópbalaly ana men múgedek bala tárbıelep otyrǵan analar biliktiligin arttyryp, úıden shyqpaı-aq tabys tabýǵa múmkindik jasalady. «Joba aıasynda áıelder eńbek naryǵynda suranysqa ıe 14 mamandyq boıynsha qysqa kýrstan ótip, óz isin ashý boıynsha tegin konsýltasııalar alady. Byltyr osyndaı joba arqyly 1 700 áıel oqýdan ótip, 800-den asa qatysýshy kásibin ashty. Mysaly, Jambyl oblysynda týa bitken eki qoly joq, aıaǵymen is tigýdi úırengen qyz bar. Oǵan rahmetimdi aıtamyn. Sonymen qatar jobadaǵy eń úlken baǵyttardyń biri – jastar. Olarǵa qatysty naqty jobalar bar. Kolledjder janynan stýdentterge tájirıbe jınaqtaýǵa múmkindik beretin 100 shaǵyn kásiporyn qurylady. Alǵash ret joǵary oqý oryndarynda stýdentterdiń mamandyǵy boıynsha jumysqa ornalasýy­na járdemdesetin 103 mansap ortalyǵy ashylady. Budan bólek, 7 myńnan astam mektepte 7-synyptan bastap mamandyq tańdaýǵa baýlıtyn «pedagog – kásiptik baǵdar berýshi» mamandyǵy engiziledi», dedi E.Toǵjanov.

Sondaı-aq jalpy ishki ónimdegi eńbekaqy úlesin arttyrýdyń mańyzy atap ótildi. Baǵdarlamany iske asyrý nátıjesinde osy kórsetkishti 31,2%-dan 38,4%-ǵa deıin arttyrý josparlanǵan. Damyǵan elderde IJО́ qurylymyndaǵy eńbekaqynyń úlesi 50%-dan astamdy quraıdy. Mysaly, Germanııa – 55%, Kanada – 53%, Latvııa – 52%.

Eń bastysy, baǵdarlama arqyly elimizdiń azamatyna óziniń múmkindikterin paıdalana otyryp, tabysyn arttyrýǵa jol ashamyz, bul óte mańyzdy. Jýyrda taǵdyrdyń jazmyshymen eki aıaǵynan aırylǵan saraǵashtyq taksıshi Nurjan baýyrymyzdyń áleýmettik jelide taraǵan vıdeosyn kórip, tańdandym. Ol «jumys joq degenge senbeımin», deıdi. «Baqytty otbasy» jobasy aıasynda óz kásibin ashqan, týmysynan eki qoly joq Anar Beksultanova hanymnyń erik-jigeri barshamyzǵa úlgi bolýy tıis. О́mirdi, otbasyn, jaqyndarymyzdy súıýdi osyndaı azamattardan úırený qajet dep oılaımyn. Halyqtyń tabysyn arttyrý memlekettiń ǵana emes, árbir azamattyń moınynda», dedi E.Toǵjanov.

Sonymen qatar Qazaqstanda 220-dan astam mamandyq transformasııalanyp, 239 jańa mamandyq paıda bolady. Kompanııalarda jalaqy 5-ten 40%-ǵa deıin ósedi. Qazaqstan tarıhyn­da eńbekaqy tóleý deńgeıi bulaı kóterilgen emes. Qarajat qaıdan alynady? Brıfıngte jýrnalıster osyndaı suraq qoıdy.

Vıse-premer E.Toǵjanovtyń aıtýyn­sha, qarjy aldyn ala qarastyryldy. Bul rette bıýdjettik uıymdar men jeke kvazı­memlekettik sektor qyzmetkerleriniń jalaqysyn kóterýge 197 mlrd teńge baǵyttalady. Bul shamamen – 200 myń adam. Bul qarajattyń barlyǵy eńbekaqyny paıyzdyq kóterýge qarastyrylǵan.

«Baǵdarlama júzege asady dep oılama­ǵanymyzdy birden atap ótkim keledi. Byltyr Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda kóptegen kompanııalarda eńbekaqy kóterildi, al bıýdjettik salada, onyń ishinde bilim berý, densaýlyq saqtaý salalarynda jyl saıynǵy paıyzdyq ósim bar. Son­dyqtan naqty qarjy resýrstary bar. Kva­zımemlekettik sektorǵa qatysty seısenbi kúni salalar boıynsha egjeı-tegjeıli qarastyratyn bolamyz, ártúrli kásiporyndarda, qandaı da bir kompanııalar qyzmetkerleriniń eńbekaqysy qansha paıyzdan qansha paıyzǵa deıin arttyrylatyny naqty kórsetiledi. Qarjy bólindi. Kompanııalarda jalaqy 5-ten 40%-ǵa deıin ósedi», dep jaýap berdi spıker.

 

Sońǵy jańalyqtar

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Búgin, 08:20

Ult saýlyǵyn ulyqtaǵan megapolıs

Elorda • Búgin, 08:18

Baǵdaryń qalaı, bas qala?

Elorda • Búgin, 08:17

«Astana Operamen» dos bolaıyq

Teatr • Búgin, 08:15

Dımash pen Djekson

О́ner • Búgin, 08:10

Utqanymyz shamaly bolyp tur

Qoǵam • Búgin, 08:05

Irikteýdiń ekinshi kezeńine ótti

Sport • Búgin, 08:02

Egizder festıvali

Qoǵam • Búgin, 08:00

Elordanyń damý dańǵyly

Elorda • Keshe

«Nur-Sultan kitaphanasy»

Elorda • Keshe

Qattalǵan tarıh qazynasy

Elorda • Keshe

Ahańnyń adaldyǵy

Ahmet Baıtursynuly • Keshe

Qaraly kezeń kartınasy

Qazaqstan • Keshe

Parıjge syımaǵan Pol

О́ner • Keshe

Qarttar úıindegi vals

Qoǵam • Keshe

Uqsas jańalyqtar