Kollajdardy jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Bırjalyq komıtetiniń tóraǵasy, Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Serik Jumanǵarın atap ótkendeı, Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha, qazirgi kezde agenttik Energetıka mınıstrligimen birlesip, óndiris pen qaıta óńdeýden bastap bólshek saýdaǵa deıin deldalsyz janar-jaǵarmaı naryǵynda ózara is-qımyldyń jańa shemasyn pysyqtap jatyr. Bul turǵyda bırjalyq saýdanyń mańyzy erekshe.
– Naryqtan barlyq deldaldardy, qaıtalama kóterme saýdagerlerdi alyp tastaımyz. Tek ınfraqurylym, munaı bazalarynyń ıeleri ǵana qalady. Munaı jáne munaı ónimderi naryǵynyń shemasy eki bazısten turmaq: respýblıkalyq (munaı óńdeý zaýyttary) jáne óńirlik (munaı bazasy). Mundaı júıe barlyq munaı ónimderi boıynsha, olardyń bırjalyq saýda-sattyqtyń ereksheligin eskere otyryp áreket etetin bolady. Eki bazıste de bırjalyq saýda engiziledi. Bul júıeni jaqynda benzın men dızel otynynyń bırjalyq saýda-sattyǵynda pılottyq joba retinde qura bastaımyz. Daǵdarys kezinde bırjalyq saýda shaǵyn jáne orta bıznes úshin múmkindikter terezesi bola alady, – dedi S.Jumanǵarın.
Bırjalyq komıtettiń munaı ónimderi jónindegi kishi komıtetiniń tóraǵasy, Energetıka vıse-mınıstri Áset Maǵaýov qazirgi ýaqytta benzın, dızel otyny, avıakerosın sııaqty munaı ónimderiniń bırjalyq saýda-sattyǵyn qaıta bastaý úshin shekteýlerdiń joq ekendigin málimdedi. Janar-jaǵarmaı baǵasynyń kúrt qymbattaýy yqtımaldyǵy óte tómen. Naryqta benzın men dızel otynyna shekti baǵalar qoldanylady. Bul saýda-sattyqqa qatysýshylardyń salmaqty sheshimderine yqpal etedi.
Bıtýmdy bırjalyq saýda-sattyqta satý úshin kommýnaldyq-turmystyq kómir saýdasy kezinde qoldanylatyn shema usynylady. Iаǵnı tek ınfraqurylym ıelerine saýda-sattyqqa qatysýǵa ruqsat etý. Qazirgi ýaqytta Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligimen bırjalyq saýda-sattyqqa jiberiletin satyp alýshylardyń tizbesin qalyptastyrý úshin bıtýmdy saqtaýǵa tıisti ınfraqurylymy bar avtojol jobalaryn iske asyrýǵa tartylǵan merdigerlik uıymdardy, treıderlerdi akkredıtteýdi júrgizý týraly kelissózder júrgizilýde. Qaǵaz deldaldary bolmaýy kerek.
Sondaı-aq bırjalyq komıtet músheleri jol bıtýmymen bırjalyq saýda-sattyqty qaıta bastaýǵa eshqandaı shekteýler joq dep kelisti. Qurylys jumystary maýsymy bastalǵanǵa deıin satý paıyzy aıtarlyqtaı joǵary bolady dep kútilýde.
Avıakerosındi iske asyrý tásilderine qatysty qatysýshylar «4+1» shemasyn talqylady (avıakompanııalar úshin 4 saýda sessııasy, áýejaılar úshin 1 saýda sessııasy). Bul naryqta deldaldardy joıý úshin «respýblıkalyq – óńirlik bazısterdi» ótkizý shemasy da jumys isteýge tıis.
Otyrysta qazaqstandyq naryq úshin reseılik avıasııalyq otyn men bıtýmdy taýar bırjalary arqyly ótkizý múmkindigi de talqylandy. S.Jumanǵarınniń pikirinshe, halyqaralyq bırjalyq saýda-sattyqty ótkizý praktıkasyn qazirden bastaý kerek. О́ıtkeni jaqyn arada EAEO perımetrinde taýarlardyń ortaq bırjalyq naryǵyn qurý ýaqyty kelgende, bırjalyq saýda ortalyǵyn ornalastyrý máselesi kóbine jınaqtalǵan praktıkaǵa baılanysty bolmaq.
Sondaı-aq bırjalyq komıtet otyrysynda ulttyq avtomobıl joldary operatorynyń bıtýmǵa arnalǵan saýda-sattyqtyń bazalyq baǵalaryn, bıtým satýshylar men satyp alýshylardyń tizbesin aıqyndaýǵa qatysty usynystary, taýar bırjalarynyń iskerlik oıyndardy ótkizýge daıyndyǵy, qatysýshylardy oqytý jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń beırezıdentteri bolyp tabylatyn munaı ónimderin satýshylardyń qatysýymen halyqaralyq bırjalyq saýda-sattyqty damytý usynystary tyńdaldy.
