Ekonomıka • 27 Mamyr, 2022

Mal sharýashylyǵyndaǵy mańyzdy qadam

60 ret kórsetildi

Búginde elimizde aýyl sharýashylyǵy salasynda óndiriletin jalpy ónimniń 45 paıyzy mal sharýashylyǵyna tıesili. Sol sebepti oǵan erekshe kóńil bólinedi. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, agroónerkásiptik keshenniń turaqtylyǵyn saqtaý úshin bıyl fermerlerge kórsetiletin memlekettik qoldaý sharalary da qomaqty bolmaq.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstr­liginiń resmı málimetine súıen­sek, osy jyly mal sharýashyly­ǵyn sýbsıdııalaýǵa shamamen 124,6 mlrd teńge baǵyttalady. Bul salada sýbsıdııalaýdyń 30-ǵa jýyq baǵyty kózdelip otyr. Byltyr asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýǵa, mal sharýashylyǵynyń ónimdiligin jáne ónim sapasyn arttyrýǵa óńirler 108,1 mlrd teń­ge jumsady. Respýblıkalyq bıýd­jetten qosymsha 13,6 mlrd teń­ge bólindi. Osylaısha, mal sharýa­shylyǵyn damytýǵa 121,7 mlrd teńge baǵyttaldy. 35 myń agro­ónerkásip sýbektisi onyń ıgiligin kórdi. Sýbektilerdiń 70 paıyz­dan astamy shaǵyn jáne orta sharýa­shylyqtar.

Bul rette sýbsıdııalardyń jalpy kóleminen 59,1 mlrd teńge asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damy­týǵa baǵyttalǵan. Onyń ishin­de taýarly jáne asyl tuqymdy iri qara maldyń analyq basymen seleksııalyq jáne asyl tuqymdyq jumys júrgizýge – 17,2 mlrd teń­ge, otandyq asyl tuqymdy iri qara mal satyp alýǵa – 15,9 mlrd teńge, sheteldik asyl tuqymdy iri qara mal satyp alýǵa 8,8 mlrd teńge jumsaldy. Sondaı-aq buqashyq­tardy kútip-baǵýǵa – 1,8 mlrd teńge, qoıdyń taýarlyq jáne asyl tuqymdy analyq basymen selek­sııalyq jáne asyl tuqymdyq jumys júrgizýge – 10,7 mlrd teńge, asyl tuqymdy qoı satyp alýǵa – 2,3 mlrd teńge, asyl tuqymdy jylqylar men túıelerdi satyp alýǵa 61,7 mln teńge bólingen. Iri qara mal men qoıdy qoldan uryq­tandyrý qyzmetteri úshin 430,9 mln teńge, shoshqalardyń analyq basymen seleksııalyq jáne asyl tuqymdyq jumys júrgizýge – 1,6 mlrd teńge, bal ara uıalarymen seleksııalyq jáne asyl tuqym­dyq jumys júrgizýge 263 mln teńge jumsalǵan.

«Mal sharýashylyǵy ónimderi óndirisiniń qunyn arzandatýǵa ­62,6 mlrd teńge baǵyttaldy. Onyń ishin­de sút óndirisine – 18,9 mlrd teń­ge, qus etin óndirýge – 17 mlrd teńge, bordaqylaý alańdary men et kombınattaryna satylǵan buqashyqtarǵa – 4,9 mlrd teńge, jumyrtqa óndirisine – 3,9 mlrd teńge, qymyz jáne shubat óndirisine – 534,3 mln teńge, bordaqylaý alań­daryna jáne et kombınattaryna satylǵan qoshqarlarǵa 227,7 mln teńge bólindi. Sonymen birge aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń ana­lyq mal basyna azyq qunyn arzan­datý úshin 17,6 mlrd teńge jum­saldy», dep habarlady ve­domstvo.

Bıyl oblys ákimdikteri asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn da­mytýdy, mal sharýashylyǵy óni­miniń ónimdiligi men sapasyn art­tyrýdy sýbsıdııalaýǵa 100,1 mlrd teńge bóldi. Sonymen qa­tar respýblıkalyq bıýdjet komıs­sııasynyń sheshimimen mal sharýa­shylyǵyn sýbsıdııalaýǵa 24,5 mlrd teńge somasynda qosymsha qa­ra­jat bólý týraly tapsyrys maqul­dandy.

Asyl tuqymdy mal sharýa­shy­lyǵyn damytýǵa sýbsıdııalar­dyń jalpy kóleminen 68,2 mlrd teńge baǵyttaldy. Mal sharýashyly­ǵy ónimderi óndirisiniń qunyn arzandatýǵa 56,4 mlrd teńge bó­lindi. Memlekettik qoldaý shara­lary­men 35 myńnan astam aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirý­shiler qamtylady.

Aıta ketý kerek, byltyr jazda aýyl sharýashylyǵy janýar­larynyń analyq basyn saqtaý maqsatynda jemshóp satyp alý qunyn arzandatýǵa Úkimet re­zer­vinen Mańǵystaý oblysyna 1,2 mlrd teńge, Qyzylorda oblysyna 1,7 mlrd teńge bólingen bolatyn. Qosymsha Mańǵystaý oblysyna Úkimet rezervinen 663,8 mln teńge qarastyryldy.

Mal sharýashylyǵy salasyn memlekettik qoldaý sharalarynyń nátıjesinde byltyr 2020 jylmen salystyrǵanda agroqurylymdarda iri qara maldyń sany 8,1 paıyzǵa artyp, 3 904,2 myń basty qurady, qoı 8,3 paıyzǵa kóbeıip, 9 187,1 myń basqa jetti, jylqy 14,9 paıyzǵa ósip, 1 949,7 myń basty qurady. Túıe 8,8 paıyzǵa (121,6 myń basqa), shoshqa 4,2 paıyzǵa (341,1 myń basqa), qustar 13,7 paıyzǵa (35,8 mln basqa) kóbeıgen.

Mınıstrliktiń málimetinshe, soıýǵa arnalǵan salmaqtaǵy et óndirisi 9,4 paıyzǵa artyp, 618,7 myń tonnany, sút óndirisi 6,3 pa­ıyzǵa ósip, 1 799,8 myń tonnany qu­raǵan. Bul rette taǵamdyq ju­myrtqa óndirisi 6,2 paıyzǵa tómen­dep, 3 562,5 mln danany quraǵanyn atap ótken jón.

Sheteldik seleksııanyń asyl tuqymdy iri qara mal basyn ákelý esebinen búginde asyl tuqymdy mal basynyń úlesi edáýir artyp, jalpy iri qara mal basynyń 13 paıyzyna teń boldy.

Sondaı-aq memlekettik qol­daý sharalary esebinen 53 ınvestı­sııa­lyq joba iske asyryldy. Onyń ishinde 35 taýarly-sút fermasy jáne 7 qus fabrıkasy bar. Osy jyly 62 jobany iske qosý josparlanyp otyr.

Jalpy, bıyl agroónerkásiptik keshendi sýbsıdııalaýdyń jalpy kólemi 449 mlrd teńgeni qurap otyr. Bul 2021 jylǵy deńgeıden 20 pa­ıyzǵa artyq. Qarajat mal sharýa­shylyǵyn, ósimdik sharýa­shylyǵyn sýbsıdııalaýǵa, ınvestı­sııalyq sýbsıdııalaýǵa jáne kre­­dıtter men lızıng boıynsha syı­aqy mólsherlemelerin sýb­­sı­­dııalaýǵa, ǵylymı zert­teý­­ler­di qarjylandyrýǵa, fıto­sanı­tarııalyq jáne veterınarııalyq qaýip­sizdikti qamtamasyz etýge baǵyt­talady.

Sońǵy jańalyqtar

Pavlodarda jer astynan sý atqylady

Aımaqtar • Búgin, 14:25

12 tamyzǵa arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 10:30

Birqatar óńirde aýa sapasy nasharlady

Ekologııa • Búgin, 09:45

2186 adam koronavırýstan jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:30

Baqytjan Saǵyntaev jańa qyzmetke saılandy

Taǵaıyndaý • Búgin, 09:22

Elorda «jasyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 09:13

Bir kúnde 1643 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • Búgin, 09:00

1/16 fınalǵa shyǵa almady

Tennıs • Búgin, 08:45

Uqsas jańalyqtar