Qazaqstan • 14 Maýsym, 2022

Muhammed Álımen ushaqta kezdesý

322 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Jýyqta elorda tórinde orna­las­qan Qaıym Muhamedhanov atyndaǵy №90 ulttyq gımnazııa­da úlken ǵalym, sháká­rim­tanýdyń negi­zin qalaý­shylardyń biri ári oqý ordasyna esimi be­ril­gen kórnekti tulǵany eske alý maq­­satynda «Rýhy myqty er qazaq» atty mádenı-rýhanı shara ótti. Buǵan ǵalym-ustazdyń izin jal­ǵaǵan ul-qyz­dary kelip qatysty. Osy oraıda, Qaıym atamyzdyń óz kindiginen taraǵan on balasynyń biri – qazirgi kúni ǵalym­nyń kindik qany tamǵan qarashańyraǵynda, Semeı qalasynda turatyn Qanaǵat Qaıymulyna jolyǵyp, burynnan beri kókeıde júrgen myna bir oqıǵa jaıly áńgime órbittik.

Muhammed Álımen ushaqta kezdesý

– Qanaǵat myrza, elordaǵa qosh ke­lipsiz, bul retki saparyńyzdyń mańyzy jaıly tanystyryp ótseńiz?

 – Eń áýeli aıtarym, qazaq rýhanııaty úshin eren eńbek atqarǵan ákemiz Qaıym Muhamedhanovtyń atyna elorda tórinen kóshe jáne jańadan salynǵan ulttyq gımnazııaǵa aty berilgenine rızashylyq bildiremin. Sonymen qatar atalǵan gımnazııa ishinen «Qaıym murajaıy» jáne «Ulylar esimi urpaq jadynda» atty Alash arystaryna arnalǵan alleıanyń ashylýyna baılanysty ǵalymnyń urpaqtary atynan qurmetti qonaq retinde qatysýǵa keldik.

– Uıymdastyrylǵan shara kóńilińiz­den shyqty ma?

– Bári biz oılaǵannan da jaqsy ótti. Uıym­dastyrýshylarǵa óz atymnan jáne urpaq­tary atynan rahmet aıtamyn!

– Sizge jolyǵyp, tildesýdi kópten beri josparlap júrgen edik. Oǵan sebep, úsh jyl buryn «QazAqparat» saıtyna jarııalanǵan «Áıgili Muhammed Álıdi izdep baryp «nokaýt» alǵan qazaq» atty jazba men osynda ataqty boksshymen birge túsken sizdiń fotońyz. Osy oqıǵa jaıly baıandap berseńiz?

– Bul 1978 jyly bolǵan oqıǵa. Áıgili boksshy Keńes Odaǵyna keldi. Ol kisimen jolyǵý ár jastyń armany bolatyn. Osyn­daı bir arman 26 jastaǵy jigit meniń de kóke­ıimde júrdi. О́ıtkeni Muhammed Álıdi biz búkil otbasymyzben jaqsy kórdik. Ákem de erekshe qurmet tutatyn. Onyń ómirine qatysty jańalyqtardy jiberip almaýǵa tyrysatynbyz. Osy kisige eliktep meniń de boksshy bolǵym kelgen.

Sodan ataqty boksshynyń Tashkentke baratyny jaıly habardy «Vremıa» baǵdar­lamasynan kórip qaldym da, qaıtkende jo­ly­ǵýǵa bekindim. Anam ekeýimiz Tashkentke bar­saq, izdep kelgen adamymyz Samarqanǵa jol alǵany jaıly habardy estidik te, dereý ushaqqa bılet aldyq. Bir ǵajaby, biz otyrǵan ushaqtyń ishine Muhammed Álı kelip jaıǵasty. Qolymda shaǵyn fotoapparatym bar-tyn. Sóıtip, ushaq ishinde ataqty boksshyǵa jolyǵyp, birge sýretke tústim. Men Muhammed Álıdi sańlaq sportshy ǵana emes, ǵajaıyp adam dep bilemin. Alaı­da taǵdyr bizdi aspanda, ıaǵnı ushaq ishin­de kezdestirdi. Keıde múmkin emes jaılar da múmkin bolady eken. Bul adamnan jolyq­paı turyp, onyń «Ogonek» jýrnalynda jarııa­lanǵan fotosýretterin qıyp alǵanym bar edi. Boksshyǵa solardy kórsettim. Bárin mu­qııat qarap shyǵyp, árbirine qoltańbasyn qaldyrdy.

R.S. Joǵarydaǵy oqıǵanyń jalǵasy bar kórinedi. Bul sýretterdi 2005 jyly AQSh eline bilimin jetildirýge barǵan Dına Qaıymqyzy aǵasynyń ataqty boks­shymen birge túsken tarıhı fotolaryn tanystary arqyly Arızona shtatyndaǵy nevrologııalyq ınstıtýttyń Muhammed Álı atyndaǵy parkınson ortalyǵyna tabystapty. Bul sýretter qazir arnaıy taqtaǵa ornatylyp, ınstıtýt qabyrǵasyna ilinip qoıylypty.

Sońǵy jańalyqtar