Kollajdy jasaǵan Záýresh SMAǴUL, «EQ»
Qarańyzshy, máselen Kóksý aýdannyń ózinde 29 densaýlyq saqtaý uıymynyń 8-i ǵana úlgilik, qalǵany beıimdelgen samannan nemese qamystan salynǵan ǵımarattarda ornalasqan. 13 nysandy qaıta salý kerek, úsheýin kúrdeli jóndeý jumystary kútip tur. Bul – bir aýdannyń ǵana jaıy. Tozyǵy jetken emhanalar men jańartýdy talap etetin nysandar qaı óńirdi túrtip qalsańyz da menmundalap shyǵady. Bıyl oblysta 12 modýldi-blokty emhana salý josparlanýda. Olar Aqsý aýdanyna qarasty Kókózek eldi mekenine, Alakól aýdanyna qarasty Qamysqala, Jylandy eldi mekenderine, Eskeldi aýdanyna qaraıtyn Qorjynbaı, Abaı, Terekti aýyldaryna, Qaratal aýdanynyń Qaraqum, Úshkómeı aýyldaryna, Kerbulaq aýdanynyń Kanavalovka, Shaǵan, Araltóbe, sondaı-aq Kóksý aýdanynyń Jambyl aýylyna turǵyzylmaq. Bulardyń barlyǵynyń jeri bólinip, qujattary daıyndalýda. О́ńirlerge qarasty qalǵan aýyldar kezegi kelgenshe shydaı turmaq.
Osy Kóksý óńirinde sońǵy 6 jylda tórt-aq nysan salynypty. Tizbeleı ketsek, 2015 jyly aýdandyq emhana, 2017 jyly Terekti, 2020 jyly Kóksý beketi jáne Aınabulaq aýyldaryna qarasty shaǵyn emhanalar turǵyzylǵan. Odan bólek eki densaýlyq saqtaý obektisine kúrdeli jóndeý jumysy júrgizilgen. 2019 jyly aýdandyq aýrýhana qosalqy úı-jaılary jáne Alǵabas aýylyndaǵy dárigerlik ambýlatorııa jańartylǵan. Aýdandyq ortalyq aýrýhana basshysy Asqar Maratuly bıyl eki densaýlyq saqtaý nysanynyń qurylysy bastalǵanyn aıtady.
«Aqshatoǵan jáne Eńbekshiqazaq aýylynyń feldsherlik-akýsherlik pýnkti salynady. Jáne de bir medısınalyq nysannyń qurylysyna oblys bıýdjetinen 50 mln teńge qarajat bólindi. Jambyl aýylynyń feldsherlik-akýsherlik pýnktine blokti-modýldi konstrýksııany ornatý josparlanyp otyr. Aýdanda birinshi kezekte tórt densaýlyq saqtaý nysany qurylysynyń jobalyq-smetalyq qujattary ázirleýge qarajat suralýda. Olar – 10 jyl Qazaqstan, Qyzyltoǵan, Jetijal, Besqaınar aýylyna tıesili medısınalyq pýnktter», deıdi A.Maratuly.
Qyzyltoǵan aýylynyń 1976 jyly qamystan salynǵan medısınalyq pýnkt bar, halyq sany – 622 adam, aýdan ortalyǵynan 43 shaqyrym jerde ornalasqan. Al 1 001 adam turatyn Jetijal aýyly 1988 jyly salynǵan eski ǵımaratta otyr. Aýdannan 52 shaqyrym jerde. 10 jyl Qazaqstan aýylynda da jaǵdaı sondaı. Besqaınar aýylynyń myńǵa jýyq halqy bolsa 1965 jylǵy ǵımaratty panalaýda. Odan bólek 2 densaýlyq saqtaý nysany kúrdeli jóndeý jumystaryna muqtaj. Máselen, Muqyry aýyldyq dárigerlik ambýlatorııa ǵımaraty 1987 jyly kirpishten salynǵan, halyq sany – 2 253. Sondaı-aq Zylıha Tamshybaı aýyldyq dárigerlik ambýlatorııasynyń da jaǵdaıy máz emes. 1987 jyly kirpishten salynǵan nysan qaýsap tur.
«Qazir taǵy 1 medısınalyq nysannyń ǵımaratyn kúrdeli jóndeý úshin jobalyq-smetalyq qujatty daıyndaýǵa qarajat suralýda. Talapty aýylynyń feldsherlik-akýsherlik pýnkti 2007 jyly kirpishten salynǵan. 1 256 turǵyny bar. Qabylısa aýylynda 943 halyq turady, jyl saıyn turǵyndar sany kemýde, tabıǵı ósim kórsetkishi óte tómen aýyldardyń biri. Qazir aýylda dárigerlik ambýlatorııa jumys isteýde. Bir otbasylyq dáriger, bir feldsher, tórt medbıke jumys atqarýda. Dárigerlik ambýlatorııanyń ǵımaraty 1980 jyly temir-betondy plıtadan salynǵan, ár jyl saıyn aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgiziledi», deıdi aýdandyq aýrýhana basshysy A.Maratuly.
Aýdan ákimshiligi densaýlyq saqtaý salasynyń ǵımarattaryn jańartý men jaqsartý jumystary kezeń-kezeńmen ótkizilýde deıdi. Búginde ǵımarattary eski, jóndeýge kelmeıtin medısınalyq uıymdarǵa birinshi kezek basymdylyǵy berilýde eken. Jergilikti bılik ókilderiniń aıtýynsha, reti kelgen jaǵdaıda aýyldarǵa zamanaýı blokti-modýldi konstrýksııadan quralatyn medısınalyq pýnktter salyný qarastyrylýda.
О́ńir-óńirler de az da bolsa adam sanyna baılanysty turǵyndarǵa dárigerlik ambýlatorııa, feldsherlik-akýsherlik pýnkt, medısınalyq pýnktter qyzmet kórsetedi. Turǵyn sany myń adamǵa tolmaıtyn aýyldarǵa medısınalyq pýnktter tıesili. Byltyrdan beri oblysta tez qurylatyn shaǵyn emhanalar turǵyzyla bastaǵan. Oblysymyzdaǵy alǵashqy zamanaýı emhana Eskeldi aýdanyna qarasty Bıǵash aýylynda paıdalanýǵa berilipti. Shirkin, osyndaı nysandar kóp bolsa deımiz ǵoı!
Atalǵan aýylda 235 adam turady. Eldi meken Jalǵyzaǵash okrýgine qaraıdy. Eki aýyldyń arasy – 4-5 shaqyrym. Osy kúnge deıin syrqattanǵan adamdar em-shara alý úshin Jalǵyzaǵashqa baryp júrgen. Búginde aýyl halqy densaýlyǵy syr berse, ózderindegi jańa emhanaǵa tekseriledi.
Eskeldi aýdandyq aýrýhananyń ákimshilik-sharýashylyq bóliminiń basshysy Zamır Sakıev medısına mekemesi qysta salynǵandyqtan biraz áýre-sarsańnyń bolǵanyn jasyrǵan joq. Mekeme salatyn jer tastaq bolǵandyqtan, jer qazý qıynǵa soǵypty. Sondaı-aq kúnniń sýyǵyna qaramaı sý, elektr jelisin tartýǵa týra kelgen. Infraqurylymdy tartýǵa ákimdik, TATEK, densaýlyq saqtaý salasy da atsalysqan kórinedi. Elektr tartatyn transformatordy ornatýdyń ózine 3 mln teńge qarjy ketken.
«Blokti-modýldi medısınalyq pýnktti salýdyń artyqshylyǵy, jobalaý-smetalyq qujat jasalmaıdy. Áıtpese sol qujatty jasaýdyń ózine birneshe jyl jáne qyrýar qarjy ketedi. Blokty pýnktti jazda jasaý kerek. Injenerlik-kommýnıkasııany da erterek tartyp tastaǵan jón. Pýnkt 1-2 aıda ornatylatyn bolǵandyqtan, kógaldandyrý jumysyn da qatar atqarý kerek. Qurylysqa penoblok materıaly paıdalanylady. Medısınalyq pýnktty salyp bergen jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi blokty-modýldi mekeme jarty ǵasyrǵa deıin syr bermeıdi deıdi. Byltyrdan beri biraz tájirıbe jınap qaldyq», dedi Z.Samatuly.
Mamannyń aıtýynsha, mekemeni qysta jylytýǵa aı saıyn 30 myń teńge kóleminde elektr qoldanylady. Medısınalyq pýnkt ishinde dárethana da bar. Merdiger kompanııa emhanaǵa 4 kondısıoner qoıyp beripti. Qurylǵy eki jylǵa deıin buzylsa, kompanııa ózderi aýystyrady.
Atalǵan aýdanda taǵy osyndaı 3 blokti-modýldi emhana salynbaq. Keıbir okrýgke qarasty aýyldardyń arasy shalǵaı ekenin eskersek, mundaı pýnkt kóptep salynýy tıis.
«Buryn em alý úshin Jalǵyzaǵashqa, keıde aýdan ortalyǵy Qarabulaqqa baratynbyz. Baryp-qaıtqansha úıde qalǵan bala-shaǵamyzdy oılap esimiz shyǵady. Syrtta em alýǵa kezekte turǵan adamdar kútip qalmasyn dep sıstemany quıdyra salyp, tósekti bosatyp berýdi oılaımyz. Odan aýylǵa qaıtatyn taksı izdeımiz. Jasy kelgen adamdardyń jaǵdaıyn aıtpasaq ta túsinikti. Myna emhana jaqsy boldy. Zamanǵa saı jasaqtalǵan. Syrtqy qashadan kirgennen janyńyz jaılanyp sala beredi. Emdi asyqpaı alamyz. Ýkoldan keıin biraz ýaqyt jatamyz», deıdi Aıaýlym Asqar.
Jaqynda oblys ákimi Beıbit Isabaev Kóksý aýdanyn aralaǵanda dárigerler árbir aýylǵa osyndaı medısınalyq pýnkttiń qajet ekenin jetkizgen. Aımaq basshysy mundaı emhanalardy aldymen dárigerlik kómekke zárý eldi mekenderge turǵyzý kerektigin aıtqan. Indet irgege keldi, endi eldiń janaıqaıy estiledi. Búginde COVID-19 boıynsha epıdemııalyq jaǵdaı qaıta kúrdelenip keledi, sońǵy aptada 131 jaǵdaı tirkelgen. Ázirge jaǵdaıdy baǵalaý matrısasynda oblys «jasyl aımaqta». Sońǵy táýliktiń ózinde 37 adam naýqastanypty. Bul aýyldaǵylar aýdanǵa, aýdandaǵylar qalaǵa sabylady degen sóz. Máseleni memleket nazarda ustasa deımiz.
Jetisý oblysy
