Gýzalııa Gafýrova: Azııa oıyndarynda úshinshi ret top jarǵym keledi

«Qola dep baryp, altyn aldym»

– Ońtústik Koreıanyń Inchhon qala­syndaǵy Azııa oıyndarynan soń otbasyn qurdyńyz. Qyzdy boldyńyz. Otaǵasy da karate sportynyń sheberi. Qate­lespesem, qyzyńyz alty aılyq ke­zinde Tarazǵa kelip, jattyǵýǵa kiris­tińiz. Azııa oıyndarynda eki ret qata­rynan top jarýyńyzdyń syry nede?

– Allanyń qalaýymen 2016 jyly turmys qurdym. Otbasyn qurý – árbir adamnyń armany. Arada bir jyl ótken soń ana bolý baqyty buıyryp, Raıana esimdi qyzymyz dúnıe esigin ashty. Sol 2017 jyldyń jeltoqsan aıynda jeke bapkerim qońyraý shalyp, aldaǵy qańtar aıynan bastap jattyǵýǵa kirisýimiz kerek ekenin aıtty. Oǵan deıin áńgimelesip júrgen kezimizde de baıraqty báseke aldynda babyma kelýim kerektigin túsindim. Áıtse de qyzym alty aılyq kezinde jat­tyǵýǵa kirisemin degen oıym bolǵan joq.

Alaıda erte bastan qamdanbasaq, reıtıng boıynsha Azııa oıyndaryna úlgermeıtin edik. Sondyqtan otaǵasy, qyzym úsheýmiz elordadan Tarazǵa kóship keldik. Sóıtip, «urysta turys joq» dep iske kiristik. Nur-Sultan qalasynda júrip te daıyndyqty pysyqtaıtyn múmkindikke ıe edim. Biraq birinshi­den, ózimniń týyp-ósken jerime degen patrıottyq sezimim Tarazǵa tartty da turdy, ekinshiden, bapkerimdi satyp ketetindeı kórindim. Onyń ústine týǵan jerimdi qatty jaqsy kóremin.

Azııa oıyndarynda eki ret qatarynan jeńiske jetýimniń sebebi nede? Eń aldymen, bul Jaratqannyń mańdaıǵa jaz­ǵany, buıyrǵany. Ekinshiden, bapkerim ekeýmizdiń uzaq ýaqyt boıy tókken teri­mizdiń óteýi shyǵar. Dekrettik demalys­tan qyzym alty aılyq kezinde erte shyq­qanyma esh ókinbeımin. Sonyń nátı­jesinde, segiz aı daıyndaldym. Ekin­shi ret qatarynan qurlyqtyq oıyndarda top jarýym meniń ǵana eńbegim emes, bapkerimniń de bilgirliginiń, kásibıliginiń nátıjesi.

Mundaı jarysqa qarsylastar daıyn­dyqsyz kelmeıtini anyq. О́ıtkeni Azııa oıyndary tórt jylda bir ret ótedi. Deńgeıi jaǵynan biz úshin Olımpııa oıyndarynan keıingi ekinshi alaman. Negizinde eshkim meni chempıon atanady dep oılamaǵan. Oǵan sebep, dekrettik demalysta boldym. Úshinshi oryn alsam sol jetedi degen oımen barǵanmyn. Alaıda ondaı sózdi estigende bapkerim maǵan udaıy ursatyn. «Endi ǵana qaıtadan oralyp jatyrmyn ǵoı» desem: «Sen báribir chempıon bolasyń, jeńesiń! Bizdiń qolymyzdan bári keledi. Biz myq­tymyz. Sen soǵan senýiń kerek!» dep jiger­lendiretin. Osy sózderdi kúnige qaıtalap, mıyma quıyp otyrdy, quıyp otyrdy.

Qysqasy, dodadaǵy qarsylastar myqty boldy, al biz olardan da myqty ekenimizdi kórsettik. Jartylaı fınalda qabyrǵamdy jaraqattap aldym. Fınalǵa sol jaraqatpen shyqtym. Koman­damyzdaǵy bilikti dáriger kómek­testi. Degenmen jyldam qımyldaýym, sekirýim qıynǵa soqty. Sondyqtan taktıkany qorǵanysqa qurdyq. Jekpe-jektiń sońǵy sekýndynda ǵana soqqy jumsaýdy josparladyq. Bári de biz oılaǵandaı boldy. Mılı sekýnd qalǵanda negizgi ádisimdi qoldanyp, soqqyny daryttym. Bapkerim tóreshilerden beıneqaıtalaýdy kórsetýdi talap etti. Osylaısha, sońǵy sekýndqa deıin 0:0 bolǵan esep 2:0-ge aınalyp shyǵa keldi.

– Jankúıerler sizdiń qol jet­kizgen jetistikterińizdi jaqsy bilge­nimen, sportqa qalaı kelgenińizdi bile bermeıdi. Jattyǵýdy qansha jasy­ńyzda bastadyńyz?

– Sportpen 12 jasymda shuǵyldana bastadym. Anam «osy qyzym óz-ózin qorǵaı alatyn bolsyn» degen oımen meni jattyǵý zalyna jiberipti. Alaıda kásibı sportshy bolsyn degen nıeti bolmaǵan shyǵar. Sportqa bet burǵanyma bir aı tolmaı turyp-aq jarysqa qatysyp, jeńimpaz atandym. Sodan bastap anashym: «Bul sport seniń juldyzyńdy jarqyratatyn sekildi. Alla buıyrtsa, áli talaı márte chempıon bolasyń», dep meni qanattandyryp júrdi.

Ol kezde Baızaq aýdanyna qarasty Qyzyljuldyz aýylynda turdyq. Son­daǵy Namazbaı Aqshabaev atyndaǵy orta mektepte karate seksııasy ashylyp, sol jerde súıikti sportymmen aınalysa bastaǵan bolatynmyn.

– Bapkerińiz Dýlatbek Qusbekov sizdiń kishkentaı kezińizden jeńiske je­telep keledi ǵoı… Odan ózge qandaı jat­tyqtyrýshylarmen jumys iste­dińiz?

– Ol kisi sol jyldary kolledjdi bitire salysymen mektepke bapker bolyp jumysqa ornalasty. Men eń birinshi qatysýshy retinde seksııaǵa jazyldym. Dýlat aǵaıdy tek qana bapker retinde emes, ózimniń úlken aǵam retinde qurmetteımin, syılaımyn. Boıyndaǵy barlyq jaqsy qasıetin úlgi tutamyn. Tek sportta ǵana emes, ómirde de maǵan qol ushyn berýge ázir turatyn azamat.

Oblys quramasynyń sapyna engen kezde Dýlat aǵaıdan bólek Bolatjan Nármetov karateniń qyr-syryn úıretti. Sol kezde ol kisi bizdiń oblystyń aǵa jattyqtyrýshysy qyzmetin atqardy. Aǵa jattyqtyrýshy oqý-jattyǵý jıyndaryn ótkizip turdy. Ol jıyndarǵa Dýlat aǵaı da baryp júrdi. Degenmen jaýapkershilik júgi Bolatjan Nármetovtiń ıyǵyna tústi. Sondaı-aq federasııa prezıdenti Marat Stamqulov ta bos ýaqytynda bizdiń jattyǵýymyzǵa kelip, qasymyzdan tabyldy. О́ziniń tájirıbesimen bólisip júrdi. Keıin Dýlat aǵaımen birge Arman Sultanbekov te jattyqtyrdy. Ashat Qosaqovtan da aıla-tásilderdi úıren­dim. Ashattyń shákirtterimen birlesken jattyǵýlar ótkizetin kezderimiz boldy. Ondaı sátterde daıyndyq jumystaryn Ashat júrgizedi. Oǵan da qatysyp kór­dim. Ulttyq quramanyń qataryna qo­sylǵan sátimde Parvız Mansurov ult­tyq quramanyń bapkeri bolatyn. Sol aqtaýlyq azamattyń da tálimin aldyq. Tájirıbesi mol bapkerden de kóp­tegen dúnıeni úırendim. Ulttyq qu­ramaǵa uzaq jyl eńbek sińirgen osy kisi Qazaq­standaǵy karateniń damýyna, álemdik deńgeıde tanylýyna bir kisideı úles qosty dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Aıta bersek áńgime kóp. Basqa da myqty bap­kerlerdiń sharapatyn kórip júrmin.

«Ádilet Raıanaǵa Bolgarııadan kımano ákeldi»

– Osydan biraz jyl buryn Raıana qyzyńyzdyń kımanosy bar ekenin áleýmettik jeliden kórdik. Jalpy, tuńǵyshyńyzdyń karateshi bolǵanyn qalaısyz ba? Oǵan sol kımanony otaǵasy Ádilet áperdi me, álde siz be?

– Sporttyq kıimdi ákesi Ádilet Bolga­rııadan ákelip bergen bolatyn. Ol kezde Raıana alty aılyq edi. Árıne, sportshy bola ma, bolmaı ma, ol jaǵyn ózi she­she­di. Qazir ony jattyqtyrýǵa asa kóp ýaqy­ty­myz joq. Ákesi jattyqtyrýshy retin­de eńbek etip júr. Men de qazir tek sport­shy emespin, jattyqtyrýshymyn. Raıana mektepke barǵannan keıin jatty­ǵýy­na myqtap den qoıamyz. Sport unasa, jalǵas­tyrar, unamasa ózi sheshedi. Qaı salanyń mamany bolamyn dese de qol­daımyz.

– Siz ekinshi márte Azııa oıyndaryna attanǵanda qatelespesem, Raıana 1 jastan endi asqan bolatyn. Qyzyńyzǵa joǵaryda aıtqandaı ata-eneńiz qarady ma, álde Ádilet pe? Bál­kim ózińizben birge jarysqa alyp ketken bolarsyz…

– Men Azııa oıyndaryna qatysqan kezde jáne daıyndyq barysynda Raıana­ny ata-enem qarady. Ádilet ala tań­nan qara keshke deıin jumysta bolady. Sondyqtan ol qansha jerden qalasa da, fızıkalyq turǵydan qyzymyzǵa qaraýǵa shamasy kelmes edi. Onyń ústine Raıana birinshi kezekte ata-apasynyń qyzy. Daıyndyq prosesi men Azııa oıyndaryn qosa eseptegende 25 kún boıy qyzymdy kórmedim. Bul men úshin óte aýyr boldy. Qazir de ara-tura oqý-jattyǵý jıy­ny kezinde aptalap qyzdarymdy kór­meımin (Gýzalııa jaqynda ǵana ekinshi ret dekrettik demalystan shyqty – T. M). Biraq bul – meniń tańdaýym. Osy joldy qalap alǵan soń kózdegen maqsattarǵa qol jetkizý, maǵan sengen adamdardyń senimin aqtaýym kerek. Alaıda men ne istesem de, otbasymnyń bolashaǵy úshin eńbektenemin.

– Kezinde anańyz sizdiń sportshy bolýyńyzǵa múddeli bolǵanyn túsin­dim. Degenmen ýaqyt óte kele týys­taryńyz: «Gýzalııa, sen qyz bala­syń, osy karate degendi tastashy» dep ótinish aıtpady ma?

– Anam da, týǵan-týysqandarym da, Ádilet te, ata-enem de eshqashan meniń jolyma tosqaýyl bolǵan emes. Qaıta aınalamdaǵy kez kelgen azamat tarapynan tek qana qoldaý kórip kelemin. Maǵan senim artqan saıyn jaqsy kórsetkishterge qol jetkizýge tyrysamyn. Sol jolda talmaı ter tógemin.

Ádilet maǵan jar retinde ǵana emes, bapkerim retinde de qaraıdy. Keıde úıde júrgende «tep, ur» dep qolyn tosa qalady. Meni úıde jarystarǵa psıhologııalyq turǵydan daıyndaıdy. Tirlik istep jatqan kezde de jattyǵý jasatyp qoıatyny bar. Onysy udaıy babymda bolǵanymdy qalaǵany ári arqa súıer azamatym bar ekenin bildirgeni. Qazaq taza, adal azamattar dúnıege kelgen otbasyny «tekti áýlet» dep atap ja­tady. Men de sondaı tekti áýlettiń biri Úsenbaevtardyń otbasynyń kelini bolǵanymdy maqtan tutamyn.

«Sol jeńilis kóńil kúıimdi nildeı buzdy»

– Jeńis, árıne, eıforııalyq sezim syılaıdy. Jeńilgen sátte qandaı kúıde bolasyz. Kimder birinshi bolyp qasyńyzdan tabylyp jubatady?

– Rasynda da, jeńistiń dámi tátti. Shattanasyń. Shyn peıilińmen qýanasyń. Tek ǵajaıyp sezimdi bastan ótkeresiń. Shynynda da, eıforııalyq kúı keshesiń. Ol sáttegi sezimdi sózben aıtyp jetkizýdiń ózi qıyn ǵoı. Tek seziný kerek. Sport bolǵan soń, ókinishke qaraı, jeńilister de bolyp turady. Jeńilis adamǵa óz áserin tıgizbeı qoımaıdy. Kóńil kúıiń buzylady. О́z-ózińe renjısiń. Buryndary sátsizdikke ushyraǵan kezderde anam, ápkelerim, dostarym jubatyp otyratyn. «Búline qoıǵan eshteńe joq. Bul bar bolǵany sport qoı. Ondaı-ondaı bolyp turady. Eń bastysy, amansyń, deniń saý. Alda sáýleli kúnder kútip tur. Áli-aq bári jaqsy bolady» degen sııaqty sózdermen kóńilimdi aýlaıtyn. Qazir ol sanatta Ádilet jáne ata-enem bar.

Raıana dúnıege kelgeli beri sátsiz­dik­terge ushyraǵan sátterde birinshi kezek­te sonyń aldynda uıalyp júrdim. Kádim­gideı qysylamyn. О́ıtkeni ony aptalap kórmeımin ǵoı. Jattyǵý zalynda júremin. Shúmektep ter tógemin. Al jeńilgen kezde: «Múmkin sol ýaqytta qyzymnyń qasynda otyrýym kerek pe edi. Ony tastap, sonsha daıyndalǵan­da oıdaǵydaı nátıje kórsete alma­dym», dep bir kisideı kúızeliske túsemin. Ne qyzymnyń qasynda bola almaımyn, ne medal joq. О́zime sol úshin ókpeleımin. Sondaı-aq bapkerlerim men týǵan-týystarymnyń aldynda da qatty uıalamyn. Senimderin aqtaı almadym dep yńǵaısyzdanamyn.

– Siz úshin kásibı sporttyq mansap mańyzdy ma, álde otbasy ma?

– Árıne, men úshin birinshi kezekte otbasym, týǵan-týystarym, jaqyndarym joǵary turady. Alaıda sport – meniń ómirimniń bir bólshegi. Qazirge deıingi ómirimniń jartysynan kóbin súıikti isime arnadym. Sondyqtan sportty tómen qoıýǵa bolmaıdy. Alaıda otba­syń­nyń orny bólek. Otbasynyń jylýyna, qoldaýyna eshteńe jetpeıdi. Eń mańyzdysy da – sol.

– Alǵashqy jeńisińiz ben alǵashqy jeńilisińiz esińizde me?

– Ony umytý múmkin be eken? Eń alǵashqy jeńisime Qarataý qalasynda ótken jarysta qol jetkizdim. Ol kezde sportpen shuǵyldana bastaǵanyma bir aı da tolmaǵan bolatyn. Bul – meniń birinshi jarysym. Eń birinshi týrnırimde birinshi oryn alǵanym esten ketpeıdi. Balalyq kóńilmen óte qatty qýandym, baqyttan basym aınalǵandaı kúı keshtim. Anashym da máz bolyp, qýanyshymdy bólisti. Sol kúni Qyzyljuldyzdaǵy barlyq kór­shilerim jınalyp, alǵashqy jeńisimdi jaqsy kóńil kúıde atap óttik.

Eń birinshi jeńilisim Petropavl qala­synda boldy. Ol kún men úshin aýyr kúnderdiń qatarynda. Tuńǵysh ret oblys aýmaǵynan shyǵyp, syrtta­ǵy jarysqa attandym. Meni sol jarys­qa jiberý úshin anashym bizge tıesili jerdiń bir bólshe­gin satyp jiberdi. Sóıtip, meni jalǵyz jibermeı, qasyma ápkemdi qosty. Sol kezde jan dúnıem astań-kesteń bolyp ketti. Senim úde­sinen shyǵa almaǵanym úshin qatty ókindim. Anashymnyń meniń eshkimnen kem bolmaýym úshin jerimizdiń jartysyn satyp jibergenin oılap, tipti kúızelip kettim. Ol kez esime tússe, áli de muńaıamyn.

– Eki ret dekrettik demalysta bol­ǵanyńyzǵa qaramastan úshinshi ret Álem chempıony atandyńyz...

– Iá, byltyr qarasha aıynda Túrkııa elinde ótken jahandyq dodada top jarý­dyń sáti tústi. Úshinshi ret álem chempıo­ny atanǵanda ǵajap sezimdi bastan ót­kerdim. Buıyrtsa, aldaǵy jyly ótetin Jazǵy Azııa oıyndaryna qatysyp, úshinshi ret jeńis tuǵyrynan kórinsem be degen nıet te joq emes.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken

Tabıǵat MUSYLMANQUL,

«Egemen Qazaqstan»