Skrınıngtik tekserý nátıjesi: Júrek-qan tamyrlary aýrýlary azaımaı tur

О́ńirde alǵashqy jarty jyl­dyń qorytyndysy boıynsha qansha adam skrınıngtik tek­se­rý­den ótti? Aza­mat­tardyń ba­sym bóliginen qandaı aýrý túr­leri anyqtaldy? Jalpy, sk­rı­­nıngtik tekserýden ótýdiń paıdasy qandaı? Osy saýaldardy oblystyq densaýlyq basqarmasynyń basshysy Áset Qalıevke qoıǵan edik. Bas­qar­ma basshysynyń aıtýyn­sha, burynǵyǵa qaraǵanda jam­byl­dyq jurtshylyq skrınıngtik tekserýden ótýdiń mańyzy zor ekenin tereńirek túsine túskenge uqsaıdy. Sodan da bolsa kerek, óńir turǵyndarynyń belsendiligi artqan. Áıtse de, aýrýdyń keıbir túrine shal­dyq­qan azamattardyń qatary sıreıtinge uqsamaıdy.

«Ilgeride azamattar aýrýdy ábden asqyndyryp baryp qana dárigerlerdiń kómegine júginip jatatyn. Bul álbette durys emes. «Aýyryp em izdegenshe, aýyr­maıtyn jol izde» degen sózdiń má­nisin qazir halyq ta jaqsy túsine bastady desek, qatelese qoımaspyz. Qolda bar derekterge kóz júgirtsek, óńir turǵyndary densaýlyqqa basa nazar aýdara bastaǵanyn túsine túsemiz. Jalpy, skrınıngtik tekserý birneshe baǵyt boıynsha júrgiziletinin aıta ketken jón. Profılaktıkalyq tekserýden 0-18 jas aralyǵyndaǵy balalar men jasóspirimder ótýge tıis. О́ńir boıynsha 344 425 bala osy baǵyt boıynsha tekserýden ótýi qajet bolsa, búginge deıin olardyń 164 545-i qamtyldy. Naqty nátıjege zer sal­saq, 14 822 balanyń túrli dertke shal­­dyqqany anyqtalǵanyn kóremiz. Olar­dyń barlyǵy da esepke alyndy. Tekserý nátı­jesinen ańǵarǵanymyz, bala­lar­dyń basym kópshiliginiń kó­zinde aqaý bar eken. Sondaı-aq tirek-qımyl júıesindegi ártúrli ózgerister de sol sanatqa jatady. Búgingi tańda olardy ońaltý boıynsha naqty ju­mys­tar atqarylýda», deıdi basqarma bas­shysy jaǵdaıdy túsindirip.

Á.Qalıevtiń aıtýynsha, ere­sek­ter arasynda júrgiziletin skrı­nıngtik tekserýler bir­neshe baǵyt boıynsha uıym­das­ty­ry­lyp keledi. Al óńir turǵyn­da­rynyń basym kópshiligi júrek-qan tamyrlary aýrýyna jıi shal­dyǵady.

«Eresekter arasyndaǵy skrı­nıng­­­tik tekserý negizinen alty baǵyt bo­ıynsha júrgiziledi. Olardyń qataryna júrek-qan tamyrlary aýrýlary, qant dıabeti, glaýkoma, jatyr moınynyń qa­ter­li isigi, sút bezi, toq ishek jáne tik ishektiń qaterli isigin erte anyqtaý kiredi. Atalǵan ba­ǵyt­tar boıynsha bú­ginde naqty jumystar qolǵa alyn­ǵan. Jalpy, óńir boıynsha osy jyly 201 864 turǵyn skrınıngtik tekserý­den ótýi kerek. Alǵashqy alty aıdyń qorytyndysy boıynsha 141 264 azamat der kezinde tekserildi. Nátıjesinde, 13 253 azamattyń boıynda túrli dert bar ekeni anyqtaldy. Oblys tur­ǵyn­da­ry negizinen júrek-qan tamyrlary, qant dıabeti, glaýkoma sekildi dertterge kóptep shaldyqqan. Ásirese aza­mat­tar­dyń júrek-qan tamyrlary aýrýyna jıi shaldyǵatyny belgili bolyp otyr. Arterııalyq qan qysymy joǵa­ry­laǵandardyń qarasy basym. Atal­ǵan azamattardyń barlyǵy da esepke alyndy. Tek­serý nátıjesinde sút bezi boıynsha 39 713 turǵynnyń 26 904-iniń jaǵdaıyn zerdeledik. Nátı­je­sinde, 4 752 azamattyń dertke shal­dyqqany naqtylandy. Bul jerde atalǵan azamattardyń barlyǵy birdeı qaterli isikpen aýyryp otyr deýge kelmeıdi. Turǵyndardy der kezinde esepke alyp, jumystar júrgizgen lázim. Ony jaqsy túsinemiz. Erte qam­dan­ǵan jaǵdaıda atalǵan aýrý qaterli isikke aýysqan kún­niń ózinde emdik sharalar jasap, jaǵdaıdy ońaltýǵa bolady. Al glaýkoma men qant dıabeti sekildi dertke shaldyqqan naý­qas­tardyń sany az. Bizde jyl­dyń sońyna deıin ýaqyt bar. Skrınıngtik tekserýden ótýge tıis turǵyndardyń barlyǵyn jyldyń aıa­ǵy­na deıin qamtıtyn bolamyz», deıdi basqarma basshysy.

Á.Qalıevtiń aıtýynsha, skrı­nıng­tik tekserýden ótýdiń tur­ǵyndar úshin mol paıdasy bar. Ýaqtyly tekserilgen jaǵdaıda adam­dar qandaı syrqatqa tap bol­ǵandaryn der kezinde bilip, er­terek emdeý sharalarymen qam­tylmaq.

О́ńirde adam ólimi kóbinese júrek-qan tamyrlary aýrýlaryna shaldyqqan turǵyndar arasynda jıi ushyrasady. Sondaı-aq tynys alý júıeleri zaqym­­dan­ǵan, onkologııalyq dertke shal­dyqqan, jol-kólik apatyna ushyra­ǵan­dardyń da ómirmen qosh aıtysýy jıilegen.

«О́ńir turǵyndary skrınıng­tik tek­serýdiń mańyzy óte zor ekenin tereńi­rek túsinse deımiz. Aýrýdy bas­tapqy kezeńde anyq­ta­ǵannan eshkim utylmaıdy. Tıisinshe naýqas adamnyń emde­lýi­ne múmkindik mol bolsa, biz­diń mamandar da aıanyp qalmaq emes. Jurt aıtyp júrgendeı on­ko­logııalyq aýrý saldarynan baqılyq bolǵandardyń basym bóligi úshinshi jáne tórtinshi satyǵa ótken azamattar arasynda tirke­ledi. Sondyqtan da azamattar der ke­zinde tekserilip turǵany jón», deıdi Á.Qalıev.

Rasynda da qamdanǵan qarap qal­maı­tynyn naqty túsinetin kez kelip jetti. Turǵyndardyń burynǵyǵa qara­ǵanda belsendilik tanyta basta­ǵany qýantady. Áıtse de, keıbir azamattardyń aýrýdy asqyndyryp alatyn jaǵdaılary az emes. Olar da der kezinde emdelýdiń paıdasy zor ekenin túsinse deısiń...

Jambyl oblysy