О́ner • 16 Tamyz, 2022

Arystanmen arbasý

51 ret kórsetildi

Fransýz sýretshisi Ejen Delakrýa 1854 jyly «Marokkodaǵy arystandy aýlaý» kartınasyn Shyǵys Afrıkaǵa jasaǵan saıa­haty týraly estelikter negizinde jazǵan. Keskindeme sheberge tán qalypta quıylǵan. Arystanmen arbasqan ańshylardyń shaıqasqa daıyndyq sahnasynan avtordyń qoltańbasyn tanýǵa bolady. Bul Fransııa ónerinde áli de ústemdik etetin klassısızmdi ustanýshylar arasynda bar daǵdy. Quddy XIX ǵasyrdy umyttyrmaý úshin osylaı isteý qajet sekildi.

Qylqalam sheberiniń shyǵar­ma­larynyń kópshiligi ádebı ne­mese tarıhı taqyryptardy qoz­ǵaıdy. Ańyzdar men ertegiler sýret­shini erekshe tań qaldyr­dy. Kompozısııaǵa qatysýshylar­dyń bári sońǵy mınýtqa deıin dúrbe­leń ishinde júredi. Oqtaýly myl­tyqtar, ótkir pyshaqtar jan­­al­ǵysh qural ǵana emes, qor­ǵa­nysh jáne ajalǵa arasha. Shy­ǵar­­manyń emosıonaldy qar­qyn­dylyǵy avtordyń barlyq týyn­dysyna tán qubylys. Muny óner­­tanýshylar da aıtady.

Kartınaǵa kóz salsańyz, eki ańshy taý ózeniniń janynda aǵashqa súıengen jartasty qalqan etken. Olardyń ashyq qyzyl jáne aq tústi kıimi aǵash kóleńkesinen ańǵa kórinbeıdi. Keıipkerlerdiń qol-aıaqtary ań patshasynyń áreketin qaıtalap turǵandaı. Aldaǵy bolar oqıǵany ishteı túısingen ańshylar úlken pyshaqty keıinge qaldyrǵan. Bul detal túbi olardyń arystannan aılasyn asyryp, oljaǵa keneletinin ańǵartady.

Baqsańyz, jarqyraǵan kógil­dir aspan men taý aǵyny aǵash pen jartastardyń tereń kóleńkesin kesip ótip, jaryqtyń tepe-teń­digin buzady. Bul – beıbit taý peı­zajy jalpy sıýjettiń dınamızmin kúsheıtedi. Ábden shy­nyqqan qos ańshy kúni boıy arys­tandy ańdyǵanyn baıqaı­myz. Ekeýi de urysqa saqadaı saı. Al ań bolsa, túbi tuzaqqa túserin baǵamdaıtyn sekildi.

Ejen Delakrýa kartınamen jumys isteı otyryp, 1855 jyly Parıjde ótken dúnıejúzilik kórmede usynylǵan «Arystan aýlaý» taqyrybyn qaıta tańdap alady. Sonymen romantızmniń negizin salýshy ekzotıkalyq elderge saıahattap, akademııalyq eski álem mádenıetiniń jańa jarqyn stıli men erekshe sıý­jet­terin ómirge ákeldi.

Sońǵy jańalyqtar

Munaı men teńge baǵamyndaǵy táýekelder

Ekonomıka • Búgin, 00:23

Áleýmettik qyzmetterdi damytý ózekti

Qazaqstan • Búgin, 00:21

Elektr qýatyn óndirý ulǵaıady

Aımaqtar • Búgin, 00:19

Saıası júıeni túbegeıli jańartý

Saıasat • Búgin, 00:14

Ulttyq qundylyqtardy ulyqtaý

Pikir • Búgin, 00:06

Atomǵa alańdaǵan álem

Álem • Búgin, 00:04

Bıznestegi áıelder úlesi

Bıznes • Búgin, 00:01

Yrysty molaıtqan naýqan

Ekonomıka • Keshe

AQSh-qa eksport artty

Ekonomıka • Keshe

Qandastardyń hali qalaı?

Qoǵam • Keshe

Engel zańy

Qoǵam • Keshe

Qymyzhanadaǵy mýzeı

Qoǵam • Keshe

Án oqý

Rýhanııat • Keshe

«Áselim» áni

О́ner • Keshe

Jyr alyby dáripteldi

Qoǵam • Keshe

Uqsas jańalyqtar