«Sizdiń jaqta osy kúni jaz eken,
Bizdiń jaqta qys bolyp tur, janerkem.
Sálem joldap kóshken bulttan otyrmyn,
Bult jolyna qarashy óziń tańerteń.
Maıdan degen sapyrylǵan qan eken,
Qıyn-qıyn qıly joly bar eken.
Shyń qııada, shyńyraýda kelemin,
Shyn kútseń tek, oralarmyn, janerkem».
Bul óleń 1942 jyly jazylypty. Aqyn bizge «soǵys qursyn» dep aqyl aıtpaıdy, ol adamzatqa, sosyn oqyrmanyna soǵystyń qyp-qyzyl qannan turatynyn eskertedi. Qolynda bereni, oıynda óleńi bar jap-jas aqyn úshin ár sát ómir men ólim arasyndaǵy taıtalas bolǵany shyndyq. Sonda da ol myna tirshilikten, elinen, jerinen úmitin úzbeıdi. «Men oralamyn» dep asqaq minezben, aıdarly qalyppen sóıleıdi. Júregi neni qalasa, taǵdyry sony buıyryp, aqyn soǵystan aman oraldy da.
Jazýshy E.Hemıngýeı «Men soǵysqa barmaǵan, biraq soǵys týraly roman jazatyndarǵa janym ashıdy» dep soǵysqa barmaq túgili, ol týraly shyǵarma jazýdyń ózi qanshama qıyn ekenin osy bir sóılemmen sıpattaıdy. Bizdiń Syraǵań, Syrbaı Máýlenov soǵysta neni kórse, sony jazdy. Ol úshin qııan-keski urys maıdany, ajaldyń ámirshisindeı sup-sýyq myltyqtar, tumany seıilmegen alańdar bári-bári de óleńniń aldynda alasa bolyp elesteıdi.
«Jaýyngermin qushaǵymda
Kerilgen kók, keń dala.
Daýyldy ermin, qushaǵymda,
Erkin esken jel ǵana.
Jaınaǵan ot, sharlaǵan oq,
Qaýlaǵan órt aınalam.
Kókiregimde laýlaǵan kek,
Burq-sarq etip qaınaǵan.
Jerge bolmas shek dese de,
Jerge syımas bul kegim.
Aspanda shek joq dese de,
Syımas oǵan júregim».
1941 jyly Volhov maıdanynda jazylǵan bul óleńde aqyn sezimi seldeı tasyp-aq tur. О́z sózimen aıtsaq «burq-sarq qaınap tur». Soǵys kórdim, qan maıdan keshtim dep jasymaı, kerisinshe, jastyq jalynyn jasyn jyrmen sýaryp, júregin atqan tańnyń shapaǵymen, sulý sózdiń maqamymen áldılegen aqyn úshin ómirdiń ár sáti ádemi óleńnen turatyndaı.
«Myń qoldar saý bolsyn dep,
Men bir qolymdy berdim.
Myń joldar jalǵansyn dep,
Men bir jolymdy berdim.
Myń gúlder solmasyn dep,
Gúldeı jastyq kúnimdi berdim.
Myń aqyn tolǵasyn dep,
Men bir jyrymdy berdim».
Osy tarmaqtardy oqyǵan soń aqynnyń soǵys dalasyndaǵy kóńil kúıin jaqsy túsinemiz. Tipti onyń ózine artylǵan mindetti qalaı adaldyqpen atqarǵanyna da súıinishpen qaraımyz. Syrbaı Máýlenovtiń óleńdegi erik-jigeri, qaısarlyǵy, asqaqtyǵy eń aldymen oǵan týǵan dalasynyń ózgesheliginen daryǵan, al sodan keıin urys alańyndaǵy ór minezden, batyldyqtan boıyna qonǵan qasıettiń biri der edik. Munyń syryn aqyn myna óleńinde aıtady.
«Tań atty ala sáýleli,
Bulttardyń boıap aq júzin.
О́ltirmek boldy jaý meni -
Bir atanyń jalǵyzyn.
О́ltirmek boldy ulymdy
Dúnıege áli kelmegen.
О́ltirmek boldy jyrymdy
Lınotıpıster termegen.
О́ltirmek bolyp armandy,
Jaý atty kózdep syǵalap.
Ormandar meni qorǵady,
Kóldeneń oqqa tura qap».
Onyń janyn, jyryn oqtan, ottan qorǵaǵan týǵan dalasynyń tabıǵaty, eliniń úmiti men armany, óziniń ottaı ystyq jalyndy júregi eken. Qazaq óleńine qatysy bar ár qalamger Syrbaı aqynnyń jyryn oqyp, jattap ósti, oqyǵan saıyn aıyzyń qanatyn aq qanat jyrlar oı kókjıeginde máńgi samǵaı bermek. Samǵaı beredi de.
