Aımaqtar • 04 Qazan, 2022

Kúnbaǵyspen kórkeıgen sharýashylyq

50 ret kórsetildi

Jetisýda kúnbaǵys ósirý isi qarqyndy damyǵan eki aýdan bar, onyń biri – Sarqan bolsa, ekinshisi – Alakól aýdany. Eki aýdan da egin egýden aldyna jan salar emes. Onyń ústine sharýa ıeleri tabysty daqyl retinde erekshe mán berip otyr. Búginde Alakól aýdanynda kúnbaǵys egistigi 5 myń gektardan asty, daqyldyń bul túrimen 35 sharýashylyq aınalysady, shyǵymy orta eseppen gektaryna – 8 sentner.

Jetisý oblysy ákiminiń bas­pa­sóz qyzmetiniń málimetinshe, ob­lysta maıly daqyldar alqa­by­nyń kólemi ulǵaıyp keledi. Byltyr 93,8 myń gektarǵa sebil­se, bıyl bul kórsetkish 96,1 myń gektarǵa jetken, sonyń ishinde kún­baǵystyń alqaby ótken jylmen salystyrǵanda 1,7 myń gek­tar­ǵa ulǵaıdy.

Kúnbaǵys ósirýde aýdandaǵy «Jazylbekov jáne K» koman­dıt­tik seriktestiginiń tájirıbesi mol. Seriktestik jetekshisi Aıdar Ja­zylbekovtiń aıtýynsha, osy daqylǵa bıyl ǵana den qoıǵan. Osy jyly 350 gektarǵa kúnbaǵys seýip, ár gektarynan 20-25 sentner jınaýdy josparlap otyr.

«Kúnbaǵystan joǵary ónim alý úshin ony jaqsylap kútip-baptaý kerek. Tuqym seberden buryn aldymen topyraqqa agro­teh­nologııalyq zertteý júr­giz­dik, sosyn baryp tyńaıt­qysh­pen qorektendirdik. О́ıtkeni kúnbaǵys qunarly topyraqta jaqsy ósedi. Klımattyń ereksheligin eskere otyryp, «Sanaı», «Pıoner-108», «Pıoner-130» degen úsh surybyn tańdap aldyq. Shamamen 500-600 tonna ónim jınaımyz dep otyrmyz. Bul daqyldy ósirgende aýys­paly egis talabyn saqtaý ke­rek», deıdi sharýashylyq basshysy.

Alynǵan ónimniń negizgi bó­li­gin fermer О́skemen kásip­or­nyna óńdeýge ótkizbek. Al bir bóligin óz qajeti úshin alyp qalady.

«О́zimizdi, óz qyzmet­ker­le­rimizdi ósimdik maıymen qam­ta­ma­syz etý úshin maı shyǵa­ra­tyn qurylǵy alyp keldik. Jıǵan shıkizattyń 10 tonnaǵa jýyǵyn alyp qalamyz. Sonyń 4-5 tonnasy qyzmetkerlerge beretin maı jasaýǵa ketedi, qalǵan bóligi paı ıelerine beriledi. Jalpy, 600 ton­nadan 250 tonna maı alýǵa bolady. Onyń kúnjarasy da jer­de qalmaıdy, mal azyǵyna tap­tyr­maıtyn qospa jem bolady», deıdi ol.

A.Jazylbekov ósimdik sharýa­shy­lyǵymen ǵana emes, mal ósirý­men de aınalysyp otyrǵan ta­bys­ty fermer. Ony bir kezde aýyl sharýashylyǵyna eshqandaı qatysy joq adam edi dese sener me edińiz?! Ekonomıkalyq jáne zańgerlik bilimi bar maman uzaq jyl Almaty qalasynda turyp, mamandyǵy boıynsha jumys istedi, keıin týǵan jerine oralyp, munda ózine múldem beıtanys salada baq synap kórýge bel baılady. 1991 jyldan bastap fermer aralas eginshilikpen aınalysady. Ol jazdyq daqyldar, kúzdik bıdaı men kúnbaǵys sebedi, sıyr, jylqy, qoı ósiredi jáne bul jaǵynan kánigi mamandardan esh kem túspeıdi, qajet deseńiz daqyl ósirýdiń erekshelikteri men qupııalary týraly da aıtyp bere alady.

«Jaqsy tabysqa jetý úshin eń aldymen topyraq durys óńdelýi kerek. Biz bul jaǵynan shved teh­nıkasyn qoldanamyz. Bul to­py­raqty kúzdik egiske, jalpy qysqa jaqsylap daıyndaýǵa múm­kindik beredi. Qarańyzshy, qa­tarlary qandaı túp-túzý, ýchas­ke­niń birde-bir santımetri qal­maı uqypty óńdelgen, kesek kór­m­e­ısiz», deıdi A.Jazylbekov.

Qazir sharýashylyqtaǵy egis alqaptarynyń jalpy aýdany – 4300 gektar, 25 birlik arnaıy teh­nıkasy bar, onyń ishinde zama­naýı ozyq úlgidegileri de jeterlik. Sharýashylyqta maý­symdyq kezeńde 150 adam jumys isteıdi, olardyń túgelge der­li­gi jergilikti turǵyndar. Ko­man­dıttik seriktestikte 30 jyl­­dan beri jumys istep kele jat­qan qyzmetkerler bar. Solar­dyń ishinde tájirıbeli mehanızatorlar Aleksandr Bojkov, Baýyrjan Baraqbaev, Andreı jáne Vladımır Seryhtardy ataýǵa bolady. Olardyń qaı-qaı­sysy da kombaınnyń da, trak­tordyń da tilin biledi, bir maýsymda eki jumystyń tizginin ustaıdy. Tabystary 430 myń teńgege jýyqtaıdy. Jalpy, mun­da­ǵy ortasha jalaqy – 200-250 myń teńge.

«Fermerler úshin memleket qoldaýy árqashan demeý. Ásirese mıneraldy tyńaıtqyshtardyń, gerbısıdterdiń, janar-jaǵar­maı­dyń baǵasy aıtarlyqtaı ósken búgingi jaǵdaıda mundaı qol­daýdyń mańyzy tipti arta túsedi. Tyńaıtqyshtarǵa, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyna, kún­­baǵys tuqymyna sýbsıdııa ala­myz, jeńildik baǵamen suıyq otyn alamyz. Kúzde tapshylyq týa bastaǵanda sharýashylyqtar barymyzben almasyp, aýys-túıis jasap jatamyz, keıin memleket kómegi berilgende ornyn toltyramyz», deıdi «Jazylbekov jáne K» seriktestiginiń basshysy.

Jalpy, fermerdiń kúnbaǵys ósirýge qatysty jospary kóp. Kelesi jyly kúnbaǵys 700 gektar alqapqa sebilmek. Qazir al­qap­ta jumys qyzý júrip jatyr. О́ıtkeni kúnbaǵystyń sabaǵy kúnge ábden keýip, qýrap, dánin kótere almaı gúlderi jerge eń­keı­gende naǵyz jıyn-terim naý­qa­ny týdy degen sóz.

 

Jetisý oblysy,

Alakól aýdany

Sońǵy jańalyqtar

8 óńirde qolaısyz meteojaǵdaı kútiledi

Aýa raıy • Búgin, 09:41

Elorda oqýshylary qashyqtan oqıdy

Qoǵam • Búgin, 09:24

El birinshiligi bastaldy

Boks • Búgin, 07:42

Dýbaıda daıyndalady

Tennıs • Búgin, 07:40

«Barys» taǵy jeńildi

Hokkeı • Búgin, 07:39

Kishkentaı qutqarýshy

Qoǵam • Búgin, 07:38

Jasandy júrek te ómirdi uzartady

Medısına • Búgin, 07:37

Kardıologter engizgen tehnologııa

Medısına • Búgin, 07:35

Kásiptik oqytýdyń tıimdiligi

Qoǵam • Búgin, 07:33

Jylý qubyryndaǵy apat

Aımaqtar • Búgin, 07:32

Muz qursanǵan Ekibastuz

Aımaqtar • Keshe

Úmit sáýlesi

Saıasat • Keshe

Ult saýlyǵy – uly baılyq

Saıasat • Keshe

Sańlaqtyń sońǵy samǵaýy

Qazaqstan • Keshe

Kitap kókjıegi keńeıip keledi

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar