Dolda Keneshuly: Halqymnyń baılyǵy – ulttyń rýhanı murasynda

– Doldeke, ótken ǵasyrdyń 60-70 jyldary Qytaı elinde «Tórt kúshke qarsy» deıtin saıası naýqan bastalyp, halyq muralaryna qyrǵıdaı tıgen joq pa edi? Al siz bir kerýenge júk bolatyn murany qalaı jınap aldyńyz?

– 1960-1970 jyldardan bastap Qytaı elinde «solshyldyq» degen saıası aýrý paıda bolǵany shyndyq. Odan keıin kámpeske jyldary keńes elin­de júrgizilgen ujymdastyrý sekildi Qytaı elinde de 1958 jyldan bastap ortaqtastyrý naýqany bastaldy. Tipti zorlyqpen iske asyryldy. Halyqty bir qazannan as ishýge úıretti. Tamaqty normamen taratty. Ondaı aıtqanǵa kónip, aıdaýda júrip úırenbegen halyq qatty kúızelip ketti. Asharshylyq bastaldy. Adam shyǵyny kóbeıdi.

Osy jaǵdaılardan keıin halyq muralary «eskiniń qaldyǵy» retinde qýdalaýǵa ushyrady. Aıtqan adam qyl­mysqa tartyldy. Eski murany saq­taǵan adamdar sottalyp jatty. Jaǵ­daı qatty ýshyqty. Dúrbeleńniń arty 1966 jyldan bas­tap «Mádenıet tóńkerisi» deıtin naýqanǵa ulasty. «Jy­ǵylǵanǵa judyryq» degendeı halyq tipti kúızeldi. Basqasy basqa, «eski­niń qaldyǵy» dep dombyra bitkendi syn­dyryp, kózin joıdy. Kóne­den kele jat­qan keli-kelisapty, qylaıaǵy kempir men shaldardyń aıaǵyna kıip júrgen kebis-másisine deıin jıyp alyp órtedi.

Biz alǵash mektepke barǵanda Qazaq­standaǵy bilim berý baǵdarlamasyna sáıkes oqýlyqtarmen oqyǵanbyz. Tek ózgesheligi, oqýlyqtar arab grafıka­symen Qazaqstandaǵy «Jańa ómir» bas­pasynan basylyp shyǵatyn. Kitapha­na­larda osy oqýlyqtarmen qatar ke­ńes­tik qazaq qalamgerleri Sábıt Muqa­nov­tyń «Botagózi», Ǵabıt Músirepovtiń «Qazaq soldaty», Ǵabı­den Mus­tafın­niń «Shyǵanaǵy» sekildi týyndylar to­lyp turatyn. Bala kezimizde qumar­typ oqýshy edik. Osynyń bárin órtep jiberdi.

– Alǵash 1949 jyly Qytaıdyń jańa úkimeti ornaǵan kezde jaǵdaı ózgeshe me edi?

– Alǵash 1949 jyly qazirgi Qytaı úkimeti ornaǵan kezde jaǵdaı jaqsy bolǵan eken. Ol tusta biz balamyz. Arty­nan bildim, osy jylymyq jyldary halyq muralaryn úkimet jınattyrǵan eken. Arnaıy adamdar taǵaıyndaǵan. Asqar Tatanaıuly deıtin ǵalamat she­jire, kókiregi dańǵyl ǵulama kisi bas bolyp jınaǵan kórinedi. Artynan osy aǵamen kórshi otyrdyq. Asekeń marqum el arasynan jınaǵan kitaptaryn qaıtys bolǵan áıeliniń zıratyna kómip saqtap qalypty. Al ıe bolmaǵandar aıyrylyp qaldy.

– Mao-Szedýn ólgennen keıin ha­lyq mura­syn qamqorlyqqa alý jumysy qaıta jalǵasty emes pe?

– 1976 jyly Mao-Szedýn ólip, saıa­sat qaıta jumsardy. Ketken qatelik­terdi túzeý naýqany júrdi. Ulttyq mádenıetke jan bitip, halyq dombyrasyn qaıta qolǵa ala bastady.

– Sizdi biletinder bala jastan halyqtyń aýyz ádebıeti úlgilerinen sýsyndap ósken, ata-anasy kózi ashyq adamdar bolǵan deıdi. Ári Zaısannyń týmasy kórinesizder...

– Ákem Kenesh 16 jasynda Qazan tóńkerisi tusynda Zaısan jaqtan Qy­taı­ǵa ótip ketken. Sheshem ekeýin Zaı­san­da turǵanda atastyrǵan kórinedi. Taǵ­­dyrdyń jazýymen arǵy betke baryp úıle­nipti. Ákeı saýatty adam boldy. Keshke maı shamnyń jaryǵynda nebir qıssa-dastandardy oqyp beretin. «Álı batyr», «Muhamed-Qanapııa», «Kerbala soǵysy», «Qobylandy batyr», t.b. das­tandardy tyńdap otyryp-aq jattap alamyn. О́zim hat tanymaımyn, úıge qonaq kelse qıssa jazyl­ǵan kitaptardy ashyp qoıyp, oqyp otyrǵan adam sııaqty zýlatamyn. Bilmeıtin kisiler meni shyn oqyp otyr eken dep qalady. «Qubylyp býryl gýledi, Tabany jerge tımedi...» dep ketemin.

Taǵy bir ónerim, 5 jasymnan bas­tap dombyra shertip úırendim. Dol­daı degen ózi aqyn, dombyrashy ja­maǵaıynymyz boldy. Bizge qudandaly adam edi. Jaryqtyq bertinde óldi. Osy kisi maǵan qý taqtaıdan úsh bu­rysh «bala dombyra» jasap berdi. Ákem rıza bolyp bir qoıyn óńgertip
jiberdi.

Bizdiń úıge qonaq kóp kelýshi edi. Kim kelse de tyńqyldatyp kúı tartyp beremin. Qanshalyqty shertip jat­qanymdy kim bilsin, áıteý qonaqtardyń kóńili hosh. Keıbir kóńili túskender ózderi biletin kúılerin úıretetin. Bir demde qaǵyp alamyn.

Ol kezde aýylda toı kóp qyz uzatý, shildehana degen sııaqty. El tań atqan­sha óleń aıtady. Ar­tynan halyqtyq muralardy jınaǵanda qulaǵyma sińip qalǵan osy dúnıeler kóp septigin tıgizdi.

– Aıtpaqshy, siz «Shyńjań qazaq­tarynyń Jambyly» atanǵan ataq­ty Smaǵul aqynnyń nemere inisi dep estidik?

– Ataqty aqyn Smaǵul Qalıuly ákemniń nemere inisi. Altaı aımaǵyna aty shyqqan úlken aqyn. 1979 jyly 80 jasynda dúnıeden ótti. Dýtyń (aımaq ákimi) Sháriphan Kógedaev Altaıdy basqaryp turǵanda ózine qarasty jeti aýdannyń ıgi-jaqsylaryn jınap alyp Smekeńe óleń aıttyrady eken. Qytaıdyń jańa úkimeti ornaǵanda Jambyl Jabaev sııaqty Smaǵul atamyzdy qatty dáriptedi.

– Altaıdyń arǵy betinde Arǵyn­bek Apash­baıuly degen úlken aqyn ótkenin bilemiz. Túbi Zaısan – Tar­ba­ǵataı óńirinen shyqqan. Osy kisi­niń bizge belgisiz qandaı týyndylaryn bilesiz?

– Qytaı elinde Qurmanbek Zeıtin­qazyuly deıtin jaqsy aıtys aqyny ótti. Jaryqtyq Arǵyn­bek Apashbaıulynyń balasy sııaqty adam edi. Arǵynbek aqyn barlyq jazǵan dúnıesin osy kisige tapsyrǵan eken. Sonyń bárin aldym. О́te kóp dúnıe. Qazir umytyńqyrap otyrǵanym. Bertinde Altaı aımaqtyq Baıyrǵy shyǵarmalar keńsesiniń bas­tyǵy qyzmetin atqaryp turǵanymda Arǵynbek Apashbaıulynyń bir kitabyn shyǵardym.

– Altaı qazaqtarynda turmys-salt jyr­larynyń túrleri kóp saq­talǵan ba?

– Jarapazannyń neshe túri bar, ásirese Qazaq­standa kóp kezdese ber­meıtin tórt túlik týraly jyrlar jaqsy saq­talǵan. Kórisý men joqtaýdyń túr­leri, syńsý, qylaıaǵy baqsynyń jyn shaqyrý saryny, odan keıin tis qaqsap aýyrǵan adamdy emdeıtin «qan qurt shaqyrý» jyry deıtin de bolady eken. Eshteme qaldyrǵanym joq. Qolyma ilikkenin ala berdim, papkaǵa sala berdim.

– Jańa siz Altaı aımaqtyq Ba­ıyrǵy shy­ǵar­malar keńsesinde bas­tyq boldym degendi aıtyp qal­dy­ńyz...

– Mundaı mekeme eki-aq jerde bol­­dy. Ile qazaq avtonomııaly raıony ortalyǵynda, odan keıin Altaı aımaǵynda boldy. Mindeti – parsy, arab, shaǵataı tilinde jazylǵan kóne qoljazbalar men kitaptardy jınaý. Osy jumysqa kelýim jaqsy oraı tý­ǵyzdy. Buryn teatrda júrip bastaǵan isimdi jalǵastyryp ákettim.

– Buryn teatrda ártis bolyp pa edińiz?

– Meniń nezigi mamandyǵym teatrdyń ártisi. 1963 jyldyń qazan aıynda Altaı aımaǵynda fılarmonııa ashyldy. Kadrdyń tapshy kezi. Osyǵan orta mektepte oqyp júrgen ónerli oqýshylardy qabyldap, tárbıelep-oqytý máselesi qaraldy. Men emtıhan tapsyryp, ilinip kettim. Sabaǵym jaqsy bolatyn. Synyp jetekshisi «jibermeımin, jalǵyz jaqsy oqýshymdy alyp ketetin boldyńdar» dep qasarysyp baqty. Oǵan qaraǵan joq alyp ketti. Jıyrma bala bardyq, bárimiz bir synypta oqımyz, tamaqty ortaq qazannan ishemiz, tártip qatty boldy.

Keıin saqa ártis atanyp júrgen kezde «tómenge túsip, halyqtan turmys úırený» deıtin jumys boldy. Halyq shópti qalaı shabady, maldy qalaı baǵady, attyń júrisi qandaı bolady, osynyń bárin bilip shyǵarmaǵa arqaý etesińder, deıdi. О́ner adamdary únemi tómenge túsip, el ishinen birdemeler úırenip keletin boldyq. Osyny paıdalanyp el ishinen eski kúıler men jyrlardy jınaı bastadym.

– Kúılerden basqa ne jınadyńyz?

– Oıý-órnektiń túrlerin jınadym. О́zim sýretti jaqsy salamyn. Kózime túsken eski oıýlardy kóshirip alamyn. Biraq osyny jalǵastyra almadym, úzilip qaldy.

– Qansha jyr-dastan qolyńyzǵa tústi?

– Kóp qoı. Alǵashqy kezde jınaǵan dúnıelerim­di kóshirip bir ózin de ózi­me qaldyrmaı úkimet jerine ótkize beretin edim. Kóshirip alaıyn deseń de búgingideı múmkindik joq. Artynan osy úlken ókinish boldy.

– Eń kóp qazyna qaı óńirde basym saqta­lypty?

– Qytaıdyń Shyńjań ólkesinde úsh qazaq aımaǵy bar. Meniń týǵan jerim Altaı aımaǵy. Sol sebepti tek Altaı óńirinen ǵana jınadym. Tar­baǵataı, Qulja jaǵyna kóp bara almadym. Jal­py, Qytaı qazaqtarynda baıyrǵy qazyna Altaı aımaǵynda kóp saqtalǵan. Sonyń ishinde Kókto­ǵaı, Shińgil jaǵynda óte mol. Halqy da talǵampaz, ishki qazynasyn qajetsiz syrtqa shasha bermeıtin sekemshil ke­ledi. Qolyndaǵy dúnıesin ońaı-ospaq bere qoımaıdy.

– Qolyndaǵysyn adamǵa bermeıtin halyqtan osynshama dúnıeni qalaı alyp júrsiz?

– Meniń Smaǵul aqynnyń balasy ári halyqqa bedeldi Taıyr Belgibaıuly­nyń kúıeý balasy bolǵanym kóp septi­gin tıgizdi. Ásirese el arasynda Taıyr ata­myzǵa degen qurmet erekshe bólek. Barǵan jerimde «Taıyrdyń kúıeý balasy» dep tanystyryp qoısa jetip jatyr. Halyq: «Oıbaı, Tákeńniń balasynan nesin aıaımyz» dep, jyrtylyp aıyrylady.

Taıyr Belgibaıuly úsh aımaq tóń­kerisine eńbek sińirgen adam. Kelisken kelbeti bar, ánshi, dombyrashy, sal-seri­ligimen ataqqa shyqqan. Keıin 1950 jyldary aımaqtyq oıyn-saýyq ota­ýynda jumys istepti. 1954 jyly Shyń­jań qazaqtary ómirinen «Qasen – Jámıla» deıtin kórkem fılm túsi­redi. Ssenarııin jazǵan Ýań-ı-hý deı­tin qytaı men Buqara Tyshqanbaev. Kınoda Jaqannyń rólinde Tákeń oınaıdy. Fılmniń mýzykasyn jazǵan shanhaılyq Shı-hý-saı myrza jergilikti qazaqtarǵa fılmdegi oqıǵaǵa qatysty kúı tabyńdar deıdi. Tákeń qazirgi halyq kúıi dep atap júrgen «Sal kúreńdi» alyp barady. Kúıdi estigen qytaı qýa­nyp, «mine, meniń izdep júrgen mýzykam osy» depti. Kınoda Qasen men Jámıla qashyp taý arasyna kirip ketetin jer bar. Sondaǵy oryndalatyn kúı osy. Jaryqtyq dombyrany ala salyp ózim shertip berdim dep otyratyn.

– Halyq arasynan kóne muralardy jınaý isine úkimet tarapynan qoldaý boldy ma?

– Árıne, Altaı aımaqtyq Baıyrǵy shyǵarmalar keńsesiniń bastyǵy bolyp turǵanymda bizben qanattas Ult isteri basqarmasy jáne Din isteri basqarmasy deıtin boldy. Din isteri basqarmasy bir jyldary meshitterge sanaq júrgizdi. Moldalardan emtıhan alyp, synnan ótkenderin ımamdyqqa taǵaıyndady. Oǵan ádeıi aralastym. Qalaı aralasty deısiz ǵoı, halyq arasynda saqtalǵan kitaptardy, aýyzsha aıtylyp júrgen jyrlardy túgeldeı jınap tapsyrý jóninen moldalarǵa úkimet atynan tapsyrma bergizdim. Keıbireýlerine tizim jasap ustatyp qoıdym. Moldany halyq syılaıdy «Oıbaı, moldekeń surap jatyr» dep qazaqtar qolyndaǵysyn ákelip beredi.

Moldalar meshitti ustap turý úshin úkimettiń tapsyrmasyn buljytpaı oryn­daıdy. Juma namazǵa jınalǵan jamaǵatqa aıtyp, mindetteıdi. «Qol­daryńda ne bar, ákelip berińder nemese estip bilgenderiń bolsa jazyp áke­lińder» deıdi. Osylaı meniń qolyma ǵaıyptan kóne kitaptar jınalyp qaldy. Árbir murany arhıvke ótkizip katalog jasap otyrdym. Budan tys taýdaǵy malshy-qosshylarǵa baryp úgit-nasıhat aıtatyn top boldy. Solarǵa qosylyp alyp el kezip ketemin. Adam barmaıtyn sonaý Báıtik, Qaptyqqa deıin araladym. Otardaǵy malshylardan da mura jınadym.

– Eski dombyra kúılerin qalaı jı­nadyńyz?

– Kúıdi alǵash aımaqtyq fılar­mo­nııaǵa kúıshi bolyp kelgen kúnnen bas­tap jınadym. Arada biraz jyl úzilip qaldy. Onyń sebebin basynda aıttym. 1970 jyldary Altaı aımaǵynda aqyndar aıtysyn ótkizý isi qolǵa alyndy. Shyńjań tarıhynda tuńǵysh ret uıymdasqan túrde keń kólemdi aqyn­dar aıtysy 1974 jyly Altaıda ótti. Ony ótkizý ­týraly aımaq basshysynyń qaýlysy shyq­ty. Aıtysty basqaryp, ótkizý gazethananyń bas­tyǵy Shab­dan degen aǵamyzǵa júktelip, meni kó­mek­shilikke taǵaıyndady.

Aıtys aımaq ortalyǵynda ótti. Bir top ánshi-kúıshiler jınaldy. Olar ­aıtys arasynda án aıtyp, kúı shertýge mindetti. Osylardyń ishinen Maqsat Kádirhanuly degen azamattyń ónerine súısinip, teatrǵa qabyldadyq Qazir ataqty rejısser boldy. «Kórikti meken» deıtin fılm túsirdi. Ony ózde­rińiz bilesizder. Bıǵazy deıtin jigit kelip, halyq ánderin oryndady. Menen eki-úsh jas úlken eken. Osy kisiden asa kóp halyq ánderin jazyp aldym.

Jyl ótken saıyn aımaqtyq aqyn­dar aıtysy turaqtandy, deńgeıi de kóterildi. Birneshe júz kıizúı tigetin dárejege jetti. Munda ulttyq kıim­der báıgesi, kıizúıler jarysy qatar ótetin dás­túr qalyptasty. Úsh aımaq aqyndary túgeldeı qaty­satyn boldy. Oǵan qosyp sybyzǵyshylar, kómekeı jyrshylar, qıssa-dastan jattap aıtatyn jyrshylar tutas kelip qatysty. Aıtystyń osyndaı joǵary dárejege kóterilýine aımaq bastyǵy Qadys Jánábiluly deıtin aǵaı kóp eńbek sińirdi.

– О́teıboıdaqtyń «Shıpagerlik baıa­nyn» taýyp, ǵylymı aınalymǵa engiz­gen Qadys Ján­ábiluly osy kisi me?

– О́teıboıdaqtyń «Shıpagerlik baıanyn» ­alǵash tapqan adam myna menmin.

– Qalaı?

– Bireýlerden Alaqaq Býyrshyn jaq­taǵy Egiz­tóbe deıtin aýylda bir úıde eski kitap bar degendi estip, izdep bardym. Úı ıesiniń aty Nurtaı eken. Aýylda dáriger kórinedi. О́mirimde mundaı qy­rsyq adamdy kórsemshi, úıindegi eski kitapty kórset­kenimen bermeı qoıdy. Kúni-túni jalynyp kóndire almadym. Sodan aımaqtyq úkimet keńsesine baryp baıandadym. Osyndaı baǵa jetpes qazyna bar eken, alý kerek dedim. Kim barsa da bermedi. Aqyry siz aıtyp otyrǵan Qadys aǵaı baryp alyp keldi.

– Jańaǵy Nurtaı degen kiside «Shıpa­gerlik baıannan» basqa kóne kitaptar joq pa eken?

– «Tekti el» deıtin kóne kitap bar eken. Tegi qazaqtyń rýlyq-shejire baıany sekildi kórindi. Kórsetti, biraq bermedi. Ony eshkim áli alǵan joq.

– Sybyzǵy kúılerine keleıik. Qazaq topy­raǵynda notaǵa túsken sy­byzǵy kúıleri 30-dyń mańaıynda eken. Al siz jınaqtap bastyrǵan kitap­ta 121 sybyzǵy kúıi bar. Úlken jetistik emes pe?

– Qazaqstanda bar-joǵy 30 shaqty sybyzǵy kúıi bar ekenin bilgen joq edim. Men jınaǵan sybyzǵy kúıleri óte kóp. Sodan qaıtalanǵanyn alyp tas­tap, uqsastaryn biriktirip jarııalaǵan­da 121 bolyp tur ǵoı. Altaıda áıgili sy­byzǵyshylar boldy. Qaba boıynda Irkitbaı, Qısabek, Jetimek degen sybyzǵyshylardyń kúıi kóp saqtalǵan. Shińgilde Súndethan degen ataqty sy­byzǵyshy boldy. Ony kózim kórdi. Bir kózine shel túsken aqkóz adam eken, osy kisiden óte kóp kúı jazyp aldym. Qa­ba­dan Jumaqan degen sybyzǵyshyny kór­dim. Tartysy sumdyq. Irkildegen semiz adam, sybyzǵy tartqanda bas terisiniń quıqasy birge oınap turady. Keremet. Jumekeńnen birtalaı kúı jazyp aldym.

– Bul kúılerdi qalaı jazyp alasyz, notaǵa túsirip alasyz ba, álde..

– Notaǵa túsirgen joqpyn. Mag­nıtofon alyp ba­ryp taspaǵa basyp alamyn. Qaıran dúnıeniń kóbin arhıv­ke ótkizip jiberdim ǵoı. Bertinde ǵana eki ese jazyp birin ózime saqtaǵanym bolmasa. Myna ákelgenderim burynǵy jınaǵanymnyń jurnaǵy ǵana. Júzdegen kassetadan qolymda qalǵany jıyrma shaqty bolar-bolmas. Osynyń ózin tolyq ıgersek jaman bolmas edi. Sebebi kóshpeli qoǵamda ómir súrý daǵdysyna beıimdelgen qazaq halqynyń basty baılyǵy – aýyz ádebıeti, ıaǵnı folklory. О́ıtkeni biz jyr-dastanǵa súıenip sanasyn joıdasyz shynyqtyrǵan halyqpyz.

– Qazaqstanǵa alǵash qashan kel­dińiz?

–1991 jyly Mońǵolııadan Qazaq­stanǵa qaraı el kóshkende Qobda betin­degi týystarymyz osy jaqqa ótipti. 1997 jyly solar shaqyrý jiberip alǵash ret Qazaqstannyń bosaǵasyn atadym. Kelsem M.Áýezovtiń 100 jyldyq toıy bolyp jatyr eken, soǵan qurmetti qonaq retinde qatystym.

Odan keıin 2002 jyly Dúnıejúzi qazaqtarynyń II Quryltaıyna delegat bolyp keldim. Sonda Tuńǵysh Prezı­dent: «Sizder Qazaqstanǵa kelgende ózderińiz turǵan eldiń bilimin, tehnologııasyn ala kelińizder. Qazaq rýha­nııatyna úles qosyńyzdar!» dedi. Osy sóz kókeıimnen ketpeı qoıdy. Elge qaıtaıyn degen oı keldi. 2005 jyly bir­jola kóship keldim.

– Kelgen soń joǵarydaǵy jıǵan-tergen dúnıelerińizdi bireýge kórsetý kerek boldy. Solaı ǵoı?

– Kimge ne aıtarymdy bilmeımin. Kúnde otyryp alyp teledıdardan aqpa­rat tyńdaımyn. Qarap otyryp Imanǵalı Tasmaǵambetov deıtin halyq muralaryna jany ashıtyn azamat bar degendi estip qaldym. Sol úgittiń áseri me, Imekeńe birtúrli ishim jylıtyn boldy. Ol kezde Imanǵalı Nurǵalıuly Almaty qalasynyń ákimi. Oılanyp otyrdym da ózime jamaǵaıyn azamat aqyn Ulyqbek Esdáýletke bardym. Aqyl­dastym. Qolymdaǵy zattardy Iman­ǵalı Nurǵalıulyna kórsetsem qaı­tedi, dedim. Ulyqbek inim qup kórip: «Oıbaı, ol kisini men jaqsy tanımyn, odan artyq adam tappaısyz» dep, sanyn shapalaqtap qýandy.

Osylaı Imekeńniń atyna hat jazyp qolymdaǵy kassetalardyń bárin berip qoıa berdim.

– Ne dep hat jazdyńyz?

– Oqyp bereıin be?

– Qulaǵym sizde!

– Jońǵar handyǵy joıylǵannan keıin Shyń­jań ólkesiniń batys bóligi bos qaldy. 1760 jyldan bastap osy ólkege qazaqtar qonystandy. Qazir 200 jyldan asyp barady. Olar ádet-ǵurypyn, ulttyq qundylyqtaryn joıǵan joq. Tilin taza saqtaǵan. Dás­túrli mýzyka óneri men aýyz ádebıet úlgileri murty buzylmaı tur... О́z basym halyq muralaryn jınaýmen kóp jyl shuǵyldandym. 100-ge jýyq qıssa-dastan, 50-diń ústinde arab, parsy, shaǵataı tilderinde jazylǵan qoljazba, kóne basylym kitaptar, ondaǵan myń shýmaq óleń-jyrlar, halyq án-kúıleri, maqal-mátel, ańyz-áńgimeler jınadym.

...2005 jyly atamekenge birjola kóship keldim. Osy jınaǵan dúnıelerimdi sizdiń qolǵa tabys etýge bekindim. Qalaı bolsa da qazaqtyń muralary emes pe, ulttyq qorymyzǵa qosylyp keıingi urpaqtar kádesine jarar degen nıetpen sálem joldaǵan Dolda Keneshuly, 2007 jyly, sáýir» dep, hatymdy aıaqtadym.

 – Sodan hat ketti, jaýap kútip jatyrsyz?

 – Sodan 2007 jyldyń mamyr aıynda Imanǵalı Tasmaǵambetov myrza shaqyryp jatyr degen habar jetti. Qasyma Ulyqbek Esdáýlet baýyrymdy ertip alyp keldim. Imekeń qatty rıza bolyp otyr eken. Dereý kitap etip shyǵaraıyq, dedi. Maǵan kóp rahmet aıtyp shyǵaryp saldy. Sodan 2007 jyly 10 mamyrda elimizdiń óner, ádebıet tulǵalarynan quralǵan jumys toby jasaqtaldy.

Meniń kúı jazǵan lentalarym óte eski bolatyn. Aldy 20 jyldan asyp ketken. Imekeń «aqsha bólemin lentany búldirmeıtin jańa qural alyńdar», dedi. Osylaı jumys bastaldy. Aqyry abzal azamattyń arqasynda «Atamura» baspasynan kitap bolyp shyqty.

Áńgimelesken

Beken QAIRATULY,

«Egemen Qazaqstan»