Forýmdy IAAR bas dırektory Alına Jumaǵulova ashyp, bilim berý júıesiniń aldynda turǵan jahandyq syn-qaterlerge toqtaldy. Álemde qalyptasqan jaǵdaıǵa sáıkes bilim berý salasyndaǵy yntymaqtastyq pen mádenı almasýdyń mańyzy zor ári oǵan jańa múmkindikter qajet.
«Transulttyq ózara is-qımyl joǵary bilim berý sapasyn qamtamasyz ete otyryp, zamanaýı keńistiktegi jańa múmkindikterdi, bilim jetistikterin ıgerýge yqpal etedi», dep atap ótti QazUÝ basqarma tóraǵasy-rektor Janseıit Túımebaev.
Búgingi tańda «zertteý ýnıversıteti» – bilim men ǵylymnyń kóp tarmaqty máselelerin sheshýge qabiletti model. «Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ makro deńgeıde bilim berý jáne ǵylymı-ınnovasııalyq qyzmet nátıjelerine qol jetkizýge baǵyttalǵan damý baǵdarlamasyn iske asyrýda. QS jahandyq reıtınginde álemdegi eń úzdik ýnıversıtetter arasynda 150-shi, sondaı-aq ulttyq jáne halyqaralyq reıtıngterde aldyńǵy oryndardan kórinýde. Oqý ornynyń bilim berý jáne ǵylymı áleýetin eskere otyryp, álemdik deńgeıdegi zertteý ýnıversıteti modelin qurýdamyz. Búginde ýnıversıtettik bilim berýdiń perspektıvalyq modeli qalyptasýda», dedi rektor J.Túımebaev.
Jıynǵa qatysýshylar aldynda senator Baqytjan Jumaǵulov Parlament Senatynyń tóraǵasy Máýlen Áshimbaevtyń forým qatysýshylaryna arnaǵan quttyqtaý hatyn oqydy. «Qazaqstannyń ulttyq bilimi qazirgi zamanǵy trendterge sáıkes damyp, básekege qabiletti jáne synı turǵydan oılaıtyn, eńbek naryǵynyń qazirgi zamanǵy talaptaryna beıimdelgen kásibı quzyrettilikke ıe adamdardy qalyptastyrýy mańyzdy», delingen quttyqtaýda.
Búginde Prezıdent tapsyrmasyna oraı ǵylym men bilim salasyn damytý basty nazarda tur. Jıynda sóz alǵan Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek birlesip sheshetin birqatar mindetterdi atady. Álemdik tájirıbege súıensek, birneshe bilim berý modeline nazar aýdarý qajet. Kontınentaldy jáne áleýmettik úlgidegi bilim berýde bilim áleýmettik fýnksııa retinde, tegin, jalpyǵa qoljetimdi bolady. Al ortalyqsyzdandyrylǵan, ashyq model – naryqqa ıkemdi, baǵdarlamalaryn naryqtyń, jekelegen jumys berýshiniń talaptaryna beıimdeı alatynymen erekshelenedi. Japonııanyń, Ońtústik Koreıanyń, Qytaıdyń bilim berý júıesi negizdelgen jumyldyrýshy modelde joǵary bilim berýde birinshi kezekte salalyq mamandandyrylǵan baǵdarlamalar mindetteledi.
Mınıstr atap ótkendeı, Qazaqstanda búginde 120 ýnıversıtettiń 55 paıyzy jekemenshik bolsa, stýdentterdiń 60 paıyzdan astamy jekemenshik oqý oryndarynda bilim alýda. Osy oraıda alda ulttyq bilim júıesine ıkemdi baǵdardyń tańdalǵany mańyzdy.
«Álemdik jáne elimizdegi demografııalyq, mıgrasııalyq ahýaldy negizge ala otyryp, bilim alǵysy keletin stýdentter men abıtýrıentterdiń kóbeıgenin eskerýimiz kerek», dep atap ótti mınıstr.
Osy oraıda Ortalyq Azııa elderinde jańa akademııalyq mobıldilik ortalyǵy bolý múmkindiginiń zor ekenine toqtalyp, bilim berýdegi sıfrlandyrý júıesiniń tıimdiligine nazar aýdardy. Mınıstrdiń aıtýynsha, qazirgi kezde akademııalyq ınfraqurylymdarǵa ınvestısııa salý tıimdi emes. Pandemııa kezinde barlyq elder úshin úlken sabaq bolǵan sıfrlandyrýdy qosymsha oqý quraly ǵana emes, negizgi qajettilik retinde qoldanǵan tıimdi. Sondyqtan gıbrıdti, aralas oqytý formatyn óte baıypty túrde qaıta qaraý kerektigi týyndaıdy.
Mınıstr sondaı-aq Qazaqstan Bolon prosesiniń baqylaý tobynyń (BFUG) teń tóraǵasy ekenin, elimizde BFUG ókildigin ashý týraly deklarasııa qabyldanǵanyn jetkizdi. «Biz Ortalyq Azııadaǵy aýqymdy bilim berý keńistigin qarqyndy túrde damytamyz. Qazaqstanda barlyq joǵary oqý oryndarynyń akademııalyq mobıldiligin damytýǵa múmkindik bar», dedi óz sózinde mınıstr.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes elimizde 2025 jylǵa deıin sheteldik jetekshi ýnıversıtetterdiń bes fılıalyn ashý josparlanǵan. Osy maqsatta Almatyda De Montfort University Kazakhstan ýnıversıtetiniń, Atyraýda I.M. Gýbkın atyndaǵy Reseı memlekettik munaı jáne gaz ýnıversıtetiniń fılıaly, Almatyda «MIFI» UIаZ ýnıversıtetiniń, Petropavlda Arızona ýnıversıtetiniń fılıaly ashyldy. Kelesi jyly Astanada Michigan State University pedagogıkalyq ýnıversıtetin ashý josparda. «Álemde oryn alǵan jaǵdaılarǵa, kóshi-qon vızalyq prosesterge qaramastan, sapaly joǵary bilim alýǵa suranys bar ekenine kóz jetkizip otyrmyz. Bilim alý úshin shetelge barǵannan góri óz keńistigimizdi asha otyryp, iri sheteldik joǵary oqý oryndaryn úlken bilim naryǵyna shyǵýǵa shaqyramyz», dep atap ótti mınıstr.
Forýmnyń plenarlyq otyrysynda Tájikstannyń VI saılanǵan Májilis depýtaty G.Qurbonálı, Qyrǵyz Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstriniń orynbasary R.Abazbek, IAAR Baıqaý keńesiniń tóraıymy B.Áıtimova, Qazaqstan Joǵary oqý oryndary qaýymdastyǵynyń prezıdenti R.Alshanov, Dúnıejúzilik medısınalyq bilim berý federasııasynyń prezıdenti D.Gordon, Joǵary bilim sapasyn qamtamasyz etý jónindegi Eýropalyq reestr prezıdenti K.Dıtrıh, Joǵary bilim berýdegi sapany qamtamasyz etý jónindegi Eýropalyq qaýymdastyqtyń dırektorlar keńesiniń múshesi, Joǵary bilim sapasy jónindegi agenttik (AIKA) dırektory I.Sılka sóz sóılep, álemdik bilim, ǵylym tóńireginde pikir bildirdi.
Halyqaralyq forýmǵa qatysýshylar sandyq transformasııa jaǵdaıynda bilim berý salasyndaǵy úzdik tájirıbeler almasý alańyn qurýǵa usynys bildirdi.
ALMATY
